Կանանց իրավունքների ոտնահարումը` հասարակական ակտիվության դրդապատճառ

Ի՞նչ է պետք կանանց` հասարակական-քաղաքական գործունեությամբ զբաղվելու համար` էնտուզիազմից բացի, բնականաբար, նախ և առաջ սոցիալ-տնտեսական ամուր բազա կամ հասարակական-քաղաքական հենարան: Սակայն կանանց հասարակական ակտիվությանը երբեմն նպաստում է նաև կնոջ իրավունքների ոտնահարումը որևէ բնագավառում: Դրա արդյունքում էլ կանայք կարող են իրենցից անկախ հայտնվել հասարակական-քաղաքական ոլորտում: Ահավասիկ, ներկայացնենք վանաձորցի 2 կանանց` Հասմիկ Հակոբյանին և Գոհար Սարդարյանին: 2-ն էլ մանկավարժներ են, աշխատել են Վանաձորի տարբեր դպրոցներում և նախկինում միմյանց չեն էլ ճանաչել, բայց այսօր նրանք ՀԱԿ համակիրներ են (մեկն` ավելի շատ, մյուսն` ավելի քիչ մասնակցությամբ, այն առումով, որ Գ. Սարդարյանը ՀԱԿ Վանաձորի գրասենյակի անդամ է, իսկ Հ. Հակոբյանը` համակիր):  2 մանկավարժներն էլ անհիմն օպտիմալացվել են տարբեր դպրոցների տնօրենների քմահաճույքով: Եթե Գ. Սարդարյանը աշխատանքում վերականգնվելու համար դիմեց դատարան, բայց մինչև վերջ չկարողացավ պաշտպանել իր իրավունքները բոլոր 3 ատյաններում (այդ մասին մանրամասն լուսաբանվեց Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի «Դիտորդ» տեղեկագրի 2004թ. թիվ 4 համարում` «Օպտիմալացվում են ոչ միայն կենսաթոշակառու մանկավարժները»), ապա Հ. Հակոբյանն ընդհանրապես դատարան չդիմեց, և քաղաքական հենարան սկսեց փնտրել երբեմնի ընդդիմադիր «Ազգային միաբանությունում», սակայն 2007թ. խորհրդարանական ընտրություններում այդ կուսակցության պարտությունից հետո Հակոբյանը հիասթափված հեռացավ երկրից, և 2010թ. վերադառնալով, ստիպված համալրեց ընդդիմադիր ՀԱԿ համակիրների շարքերը: Գ. Սարդարյանը օպտիմալացվելուց հետո սկզբում աշխատանքի անցավ «Ժառանգության» Վանաձորի գրասենյակում, հասարակական կարգով էլ Լոռու մարզի ընտրական հանձնաժողովի անդամ էր, այնուհետ, տարաձայնությունների արդյունքում (որին անդրադարձել ենք «Հրապարակի» 2010թ. մարտի 26-ի «Ժառանգականն» ընդդեմ «Ժառանգության»» հոդվածում) իր հասարակական-քաղաքական գործունեությունը շարունակեց ՀԱԿ-ում, որի հետ մինչ այդ էլ համագործակցում էր: Այդ կանանց հասարակական-քաղաքական ակտիվությանը նպաստել է նրանց իրավունքների ոտնահարումը, իրենց սիրած մասնագիտությունից կտրելը: Հ. Հակոբյանը խոստովանում է, որ մանկավարժ աշխատած ժամանակ քաղաքականությունից շատ հեռու է եղել, թերթերի հետ անգամ շփում չի ունեցել («Գլուխս կախ գործի էի գնում, գալիս էի տուն, ո՞վ ժամանակ ուներ թերթ կարդար»,-ասում է նա), մինչդեռ ներկայումս խիստ մտահոգ է երկրի ճակատագրով և հենց այդ մտահոգությամբ է մասնակցում ՀԱԿ հանրահավաքներին ու հադիպումներին:                                                                                                                                

   Եթե կինը պայքարում է իր և իր նմանների իրավունքների պաշտպանության համար, դա արդեն դիտարկվում է որպես հասարակական գործունեություն: 2001թ. վանաձորաբնակ Ալվարդ Մարտիրոսյանը, որ նախկինում  «Ազգային միաբանության» անդամ էր, ՀՀ նախկին նախագահի` Վանաձոր կատարած այցի ժամանակ փոքր բողոքի ակցիա կազմակերպեց` քիմմանրաթելերի գործարանում աշխատավարձերի չվճարման կապակցությամբ («Առավոտ», 6.09.2001թ. «Մանրաթելագործների համբերության բաժակը լցվում է»): Դրա արդյունքում աշխատավարձերի մի մասը բողոքավորներն ստացան («Առավոտ», 28.09.2001թ. «Մի մասն ստացավ գումարների մի մասը»): ՀՀՇ Լոռու կազմակերպության նախագահ Աշոտ Մանուկյանի կինը` Անահիտ Կիրակոսյանը, մինչև 2008թ. մարտի 1-2-ի դեպքերը երբևէ քաղաքական գործունեությամբ չի զբաղվել, բայց այդ դեպքերից հետո, երբ Ա. Մանուկյանը ձերբակալվեց, նա դարձավ մայրաքաղաքում պարբերաբար կազմակերպվող հանրահավաքների մշտական մասնակից, իսկ 2008թ. մայիսին բողոքի ակցիա կազմակերպեց Լոռու մարզպետարանի շենքի առջև («Հրապարակ», 23.05.2008թ.):

  Ի դեպ, Վանաձորում 1-ին անգամ նստացույց և բողոքի ցույց կազմակերպած կին ակտիվիստն Աիդա Ասատրյանն էր: Նրա` 1998-2002թթ. բողոքի ակցիաներն ընդդեմ մանկապարտեզի սեփականաշնորհման, ավարտվեցին նրանով, որ 2002թ. նրա նկատմամբ քրեական գործ հարուցվեց: Ասատրյանին կալանավորեցին և մի որոշ ժամանակ մեկուսացրին` Աբովյանի կանանց քրեակատարողական հիմնարկ ուղարկելով: Այդ առթիվ ծավալուն հետաքննություն եղավ «Քաղաքացիական նախաձեռնություն» վանաձորյան երբեմնի երկշաբաթաթերթի 2002թ. թիվ 3 համարի «Ինչի՞ց է ծնվում հանցանքը» հոդվածում, «Առավոտի»` 11.05.2002թ. «Թե ի՞նչ եղավ հետո, երբ ՀՀ քաղաքացին փորձեց մոտենալ ՆԳ նախարարին», 05.06.2002թ. «Մի բողոքիր, որ չդատվես», 12.06.2002թ. «Պատմություն վասն մի նամակի» հոդվածներում:

  Կանանց հասարակական ակտիվությանը խոչընդոտող մի կարևոր հանգամանք է դրամաշնորհային ծրագրի բացակայությունը, ինչն էլ հաճախ այդ ոլորտից կանանց անտեղյակության արդյունք է: Մի քանի տարի առաջ Վանաձորում գործում էր սպառողների շահերի պաշտպանությամբ զբաղվող ՀԿ, որի ղեկավարը կին էր: Դրամաշնորհային համապատասխան միջոցների բացակայության պատճառով այն դադարեցրեց գործունեությունը: 2002-2005թթ. Վանաձորում որոշակի հասարակական գործունեություն ծավալեց «Հակաստվեր» իրավական-հասարակական կազմակերպությունը (տողերիս հեղինակն այդ կազմակերպության ներկայացուցիչն էր Վանաձորում` հասարակական կարգով): Կազմակերպության հեղինակած «Մամուլն ընդդեմ կոռուպցիայի» տեղեկագրի մի քանի համարներում լույս տեսան հոդվածներ` հակակոռուպցիոն թեմաներով, կայացան կլոր սեղաններ, հանդիպումներ, նաև` ֆիլմ նկարահանվեց ապօրինաշինությունների վերաբերյալ: Սակայն դրամաշնորհային ծրագիրն ավարտվելու պատճառով կազմակերպության գործունեությունն ընդհատվեց` 2006թ-ից, և անգամ anticor.am կայքը, որում պահպանվում էր կազմակերպության տվյալների բազան, չի գործում, թեպետ ngo.am կայքի «Պրոֆեսիոնալները հանուն քաղաքացիական հասարակության» էջում ներկայումս գրանցված է և «Հակաստվեր» կազմակերպությունը, և 3 անդամների (որոնցից մեկը տողերիս հեղինակն է) գոյությունն է հավաստվում. այդ մասին տեղեկացել եմ միանգամայն պատահաբար` ինտերնետային փնտրտուքների արդյունքում:

  Վերջին տարիներին Վանաձորում որոշակի ակտիվությամբ աչքի է ընկնում «Կանանց իրավունքների կենտրոն» ՀԿ-ն` իր «Թեժ գծով», որի արդյունքում ընտանեկան բռնության ենթարկվող տարբեր կանայք են ի հայտ գալիս: Կազմակերպությունն առայժմ զգուշանում է կոնկրետ հասցեն մատնանշելուց` խուսափելով տղամարդկանց զայրույթից և միայն «Թեժ գծին» կապվելուց հետո է բողոքարկու կանանց հայտնում կազմակերպության գտնվելիք վայրի մասին: Կազմակերպությունը (ղեկավար` Սիրան Քոչինյան) պարբերաբար հեռուստատեսությամբ հանդես  է գալիս հաշվետվությամբ, ներկայացնում գործունեությունը:

  Վանաձորի համայնքի ավագանու անդամներից միայն մեկն է կին` նյարդահոգեբուժական դիսպանսերի գլխավոր բժիշկ Գայանե Քալանթարյանը: Նախորդ ավագանու կազմում կար ևս մեկ բժշկուհի: Որքան նկատել եմ, կանայք հազվադեպ են պատգամավոր ընտրվում` մեծամասնական կարգով, ինչը ազգային մենթալիտետի և տղամարդկանց կողմից կանանց դերի թերագնահատման արդյունք է: Կին պատգամավորները, որպես կանոն, որևէ կուսակցական «տանիքի» ներքո են: Իմ կարծիքով, Հայաստանում դեռևս չկա ուկրաինացի կին քաղաքական գործիչ Յուլիա Տիմոշենկոյի «կարծրատիպը», որին անվերապահ ենթարկվում էին վերջինիս գերազանցությունն ընդունող տղամարդիկ: Թերևս, Տիմոշենկոն մրցակցային խանդի զոհ է, թեպետ վերջինիս մեղադրում են խարդախության մեջ (բնականաբար, ինչ-որ բանում պետք է մեղադրեին` քաղաքական ասպարեզից հեռացնելու համար):

                                              Գայանե Հովսեփյան

azatankakh.blogspot.com

Վանաձորի կոմունիստները` Եվրասիական միության ջատագով

    ՀԿԿ Վանաձորի քաղկոմում նոյեմբերի 7-ին տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսում թերևս ամենաթարմ ու մինչ այդ չշոշափված միտքն այն էր, որ կոմունիստները կողմ են Եվրասիական միության ստեղծմանը և Հայաստանի ներգրավմանը` այդ միությանը: «Բայց դուք համոզվա՞ծ եք, որ այդ միությունը սոցիալիստական ուղղվածություն է ունենալու»,- իմ հարցին ՀԿԿ Վանաձորի քաղկոմի 1-ին քարտուղար Անդրանիկ Ղուկասյանը պատասխանեց. «Ռուսաստանը ում միանա, մենք նրա հետ կմիանանք»: «Իսկ եթե Ռուսաստանը միանա կապիտալիստական Ամերիկայի՞ն»,- հարցիս էլ համոզված ասաց. «Ռուսաստանը կապիտալիստական Ամերիկային երբեք չի միանա»: Մի խոսքով, կոմկուսում շարունակվում է պաշտամունքը Ռուսաստանի նկատմամբ, և ոչ միայն. այդտեղ  շարունակում են պաշտել նաև Ստալինին, և դրա ապացույցը նախ և առաջ կոմունիստներից մեկի բջջայինին ուղարկված զանգն էր. «Возьми трубку, товарищ, Сталин просит»: Ա. Ղուկասյանը ոչ միայն դատապարտեց ներքաղաքական պատվիրակված հարցումները, թե որ կուսակցությունն ինչքան ձայն է հավաքելու խորհրդարանական  գալիք ընտրություններին, այլև` այն, որ Վանաձորում չկա քաղաքական բանավեճի ակումբ, հեռուստատեսություններն էլ չեն կազմակերպում նման բանավեճեր: «90-ականներին մեզ գոնե հեռուստաստուդիաներ էին հրավիրում, հիմա էդ էլ չկա»,- կարոտախտով նկատեց բանախոսը: Երբ հիշեցրի, որ «Արմենիայում» մի ժամանակ կար «Հեռուստադուել» նախագիծ, որին մասնակցել է հենց ինքը` Ղուկասյանը, վերջինս նկատեց. «Իմ մասնակցությունից հետո էդ հաղորդումը փակվեց, 2008թ. մարտի 1-ի նախօրյակն էր, Ալթունյանն էր վարում»: Իսկ երբ հիշեցրի, որ ԱԼՄ-ն էլ էր քաղաքական բանավեճեր կազմակերպում, Ա. Ղուկասյանն ասաց. «Էս իշխանություններն ուզում են, որ ժողովուրդը մենակ էն լսի, ինչ որ իրենք են ուզում, ինչն իրենց դուր չի գալիս, փակում են»: Ա. Ղուկասյանը ցավով նկատեց, որ ասուլիսին հրավիրված ԶԼՄ-ների մի մասը չի ներկայացել (բացառությամբ` «Լոռի» ՀՍ-ի և 1 անկախ լրագրողի), և համոզված էր, որ այդ հարցում տեղական իշխանությունների ազդեցության հանգամանքը կա: Բանախոսն անդրադարձավ նաև մարզի ու քաղաքի խնդիրներին: Հատուկ հայտարարությամբ դատապարտեց Թռչկանի ջրվեժի նկատմամբ իրականացվող ոտնձգությունները: Նաև մտահոգություն հայտնեց, որ երկրաշարժից տուժած 80 շենքերը Վանաձորում չեն ամրացվում. «Էս 20 տարում էդքան գումարներ են եկել, բա ու՞ր են գնացել»: Երբ հիշատակեցի, որ շենքերի ամրացման հարցով ոչ միայն բնակիչները, այլև տեղական իշխանությունները քանիցս դիմել են կառավարությանը, սակայն մշտապես պատասխանել են, որ «բյուջեում փող չկա», ասաց. «Դե եթե դիմել են, ու կառավարությունը միջոցներ չի ձեռնարկում, մենք էլ կարող ենք մեր հերթին գրավոր դիմել»: Մեր դիտարկմամբ, Վանաձորի կոմունիստների թիվը տարեցտարի նոսրանում է, և պատճառը ոչ միայն մահացություններն են, այլև` այն որ նրանցից ոմանք թեքվել են այլ կուսակցությունների ուղղությամբ. մեկը` ՀԺԿ, մյուսը` ՍԴՀԿ: Իսկ ինչպե՞ս է Վանաձորի կոմկուսը նայում այն փաստին, որ կուսակցության ղեկավարությունը քննարկում է կոմկուսից առանձնացված «նորացված» և «առաջադիմական» կուսակցություններին միավորելու հարցը, Ա. Ղուկասյանն ասաց. «Մենք դեմ ենք դրան, և մեր դիրքորոշումը հայտնել ենք, բայց եթե ղեկավարությունը նպատակահարմար գտնի, մենք մեր համաձայնությունը կտանք»: Բոլոր հիմքերը կան ենթադրելու, որ տեղական իշխանություններին այժմ այնքան էլ չի սարսափեցնում կոմկուսը (այնպես, ինչպես 90-ականներին), քանի որ 1 կոմունիստ Վանաձորի քաղաքապետարանում կա, 1-ը` Ալավերդու:

                                       

                                                   Գայանե Հովսեփյան

Ինչպե՞ս և ինչու՞ հայտնվեցի Facebook-ում

  2011թ. հուլիսի 19-ը կարող եմ ինձ համար ,,պատմական օր,, համարել. գրանցվեցի Facebook-ում: Այդ գաղափարն ինձ հուշեց վանաձորաբնակ մանկավարժ, ՀԱԿ համակիր Սոֆյա Քալանթարյանը, երբ ես կարծիք հայտնեցի, որ հայաստանյան մամուլում խոսքի ազատության պակաս կա, ու ներքին գրաքննություն (և սա` ոչ միայն իմ դիտարկման արդյունք է: Ահավասիկ, բազմաչարչար, անկոտրում մտավորական Ռաֆիկ Սահարյանը նկատում է. ,,Տո այ մարդ, անուններն ազատ մամուլ են դրել, նամակ ես ուղարկում ու սպասում, թե պիտի տպեն, թերթի հետևին էլ գրում են` ,,Հոդվածները չեն գրախոսվում և չեն վերադարձվում: Բա էլ ինչի՞ են պահում, եթե չեն տպում: Այ էդ հարցն է պետք մամուլում բարձրացնել,,): Իրավապաշտպան Արթուր Սաքունցն էլ վերջերս հետաքրքրվեց, թե ինչու՞ իմ հոդվածներին վերջերս չի հանդիպում: ,,Վերջերս Diplomat.am-ում էի տպագրվում` կայքը փակվեց,,,- փորձեցի մի կերպ արդարանալ: Ահա թե ինչու` նախ ,,թասիբի,, ընկած մի քանի հոդված ուղարկեցի դեսուդեն, հետո էլ մեծ ակնածանքով ,,թակեցի,, Facebook-ի ,,դուռը,,: 3-րդ ,,թակոցից,, հետո ,,դուռը բացեցին,,  օտար լեզվով ողջունեցին ու ,,հետաքրքրվեցին,,, թե ֆեյսբուքային ,,ախպերությունից,, ( ինչպես Գևորգ Ալթունյանը կասեր` ,,ֆեյսբուքահայությունից,,) ու՞մ հետ կուզեի ,,ընկերանալ,, դե ես էլ որոշեցի 1-ին հղումը կատարել Սոֆյա Քալանթարյանին, որպես Facebook մտնելու ,,քավոր,,: Սոֆյա Քալանթարյանի էջին ծանոթանալիս զարմանքով մտածեցի, թե բազմազբաղ, հոգսաշատ, թոռնիկների տեր այս կինն ինչպե՞ս է հասցրել մտավորականի աշխատանքն էլ համատեղել Facebook-ի հետ ու այդքան հետաքրքրություն ցուցաբերել մամուլի հանդեպ ՝ պարբերաբար իր էջում զետեղելով հավանած հոդվածները: ,,Ափսոս, ժամանակս չի հերիքում, բոլոր թերթերին չեմ հասցնում ծանոթանալ,,,- ափսոսանք է հայտնում   տիկին Սոֆյան իմ հետ զրույցում: Ֆեյսբուքային ընկերներիս 2-րդ տեղում Երկրապահ-ԱԻՄ-ական Հակոբ Ղուկասյանն է, որի հետ ,,հին ընկերներ,, ենք այն ժամանակվանից, երբ ես թղթակցում էի ԱԻՄ-ի ,,Կանչ նախնյաց,, թերթին (1995-1996թթ.): Հակոբի հետ իմ տարբեր հարցազրույցներ տպագրվել են ,,Առավոտ,, թերթում: Հակոբի մտքով հենց մի գաղափար էր անցնում` ասում էր` ,,Արի էդ մասին մի հարցազրույց սարքենք,,, բայց հենց հոդվածը տպագրվում էր, Հակոբը, որքան էլ տարօրինակ է` տպագրվելուց հետո թերթը ,,չէր գտնում,,. ,,Վա~յ, տպվել ա՞, ե՞րբ, ինչ կլնի բեր կարդամ էլի,,: Եթե ԱԻՄ-ի ,,թանին թթու ասող,, մտքեր էր լինում հոդվածում` աշխատում էի Հակոբի աչքին չերևամ, թեպետ, ի տարբերություն այլ քաղաքական դեմքերի, Հակոբը երբեք քննադատության համար ,,կռիվ չէր անում,,:  Արդեն 3 տարի է` Հակոբի հետ որոշում ենք Վանաձորում թերթ տպել` գլուխ չի գալիս: Հակոբն այն եզակի մարդկանցից է, որ սուր խնդիրներ ոչ մեկի հետ գրեթե չունի (իմ կարծիքով): Իսկ իր ազգանվանակից կոմունիստ Ղուկասյան Անդրանիկի հետ էլ շատ հաշտ-համերաշխ են, թեպետ Հակոբն էությամբ հակակոմունիստ է և աստվածասեր: Սիրած արտահայտություններից է` ,,Ախպոր պես,, թեպետ, բնականաբար, ինձ ողջունելիս ասում է` ,,Բարի օր, քիր ջան,,: Չմոռանամ ասել, որ Հակոբի սիրած քաղաքական գործիչը Տիգրան Կարապետիչն է, ում առնչությամբ (ավելի ճիշտ` նրա ղեկավարած ԱԼՄ հոլդինգի փակվելու) ասում է. ,,Էդ մարդու հետ շատ անարդար վարվեցին,,:

                                             ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ, 25.07.11

Երբ չէր կարելի տնօրենի մրցույթ հայտարարել

  Նոյեմբերի 2-ին Լոռու մարզի Դեբետ գյուղում տեղի է ունենալու դպրոցի տնօրենի պաշտոնի մրցույթ: Մրցակցելու են ներկայիս տնօրեն, երկարամյա մանկավարժ Անահիտ Շոլինյանը և նույն դպրոցի ուսուցիչ և նախկին շրջանավարտ Զավեն Խաչատրյանը: Հատկանշական է, որ Ա. Շոլինյանը վերջերս արժանացել է ՀՀ նախագահի կողմից <<Լավագույն տնօրեն>> կոչման, նաև վերջերս է փայլուն հանձնել տնօրենի քննությունները (ատեստացիա): Հետաքրքիր է, ո՞րն է այս դեպքում ուստարվա սկզբին տնօրենի մրցույթ անցկացնելու և գործող տնօրենին մի նոր փորձության առաջ կանգնեցնելու, դպրոցական խորհրդի անդամների բարյացակամությունից անհարկի կախվածության մեջ դնելու իմաստը: Թվում էր, թե նախագահի կողմից տրված գնահատականը պետք է բարձրագույն արժեք լիներ: Ի դեպ, Դեբետի դպրոցը մարզի լավագույն դպրոցներից է նախ և առաջ այն իմաստով, որ վերջին տարիներին այդտեղ աշակերտների հոսք չի եղել և շուրջ 140 աշակերտ կա:

        
                                                                 Գայանե Հովսեփյան

Հ.Գ. Ինչպես տեղեկացանք, նոյեմբերի 2-ին դպրոցական խորհրդի 6:1 ձայների հարաբերակցությամբ Անահիտ Շոլինյանը վերընտրվել և վերահաստատվել է դպրոցի տնօրենի պաշտոնում:
 3.11.2011թ.

ՀԱԿ-ը անցնցում դեմոկրատիա է ուզում

Հոկտեմբերի 24-ին ՀԱԿ Վանաձորի գրասենյակում ակտիվի հետ հանդիպեցին ՀԱԿ համակարգող Լևոն Զուրաբյանը, “Ազատություն” կուսակցության նախագահ, նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը և ՍԴՀԿ ատենապետ Լյուդմիլա Սարգսյանը: Ինչպես պարզվեց նրանց ելույթներից, այցելության նպատակը մինչհանրահավաքային քարոզչական աշխատանք տանելն էր: Լ. Զուրաբյանը տեղեկացրեց, որ սպառված են իշխանության հետ երկխոսության բոլոր հնարավորությունները, նախագահը “դարձել է օլիգարխիայի պատանդը”, ուստի ելքը նախագահի հրաժարականի պահանջն է: “Պահանջը պետք է ամրապնդվի հանրահավաքային ակտիվ մասնակցությամբ”, - հավելեց Լ. Սարգսյանը, որ քննադատեց, երբ շատերը, չնայած իշխանություններից դժգոհությանը, չեն մասնակցում հանրահավաքներին` նախընտրելով դրանք դիտել ինտերնետով: Ինչպես միշտ, Հրանտ Բագրատյանի  “թիրախը” վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն էր, գումարած` իր նախորդ վարչապետն ու Երևանի նախկին ու ներկա քաղաքապետերը: Նա 90-ականների էներգետիկ ճգնաժամի մեղքը բարդեց իր նախորդի վրա և հպարտությամբ հայտարարեց, որ իր պաշտոնավարումից սկսած` երկիրն անցավ  24 ժամյա էներգամատակարարման (այսինքն` 1996թ.): Նախկին քաղաքապետ Վահագն Խաչատրյանին քննադատեց, որ “Ազատության” հրապարակում ելույթի ժամանակ Տիգրան Սարգսյանին հաճելի մտքեր է ասել` երկրի բյուջեի իբր թե ավելացման վերաբերյալ: “Ցավում եմ, որ նման բան է ասել: Նա ասել է այն, ինչ ցանկանում է լսել Տիգրան Սարգսյանը: Ոչ մի ավելացում էլ չկա”, - ասեց Բագրատյանը և այդ առթիվ համառոտ տնտեսական վերլուծություն ներկայացրեց: Քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանին քննադատեց, որ Հայռուսգազարդի տնօրեն եղած ժամանակ նպաստել է, որ բարձր սակագնով պայմանագիր կնքվի Ռուսաստանի հետ. “ Ռուսաստանից գազը գնում են 150 դոլարով, մեր վրա վաճառում 450-ով, բա էն 300 դոլարը ու՞ր է գնում”: Նաև համեմատության համար վկայակոչեց, որ նման մի պայմանագրի համար Ուկրաինայի նախկին վարչապետ Յուլիա Տիմոշենկոյին դատապարտեցին ազատազրկման: Երբ Լևոն Զուրաբյանը նշեց, որ իրենք “անցնցում դեմոկրատիա” են ցանկանում, մեկը թերահավատորեն նկատեց. “Հայաստանում նման բան հնարավոր չէ”: Իսկ երբ երկրի նախագահի վերաբերյալ քննադատություն հնչեց, կողքիս նստած մի կին ասաց. “Բա որ հետո Քոչարյանն եկավ, էս հլա փառք ա, հրեն ասում են Քոչարյանն ա ուզում նորից հետ գա”: Միջոցառումն սկսվեց 1 ժամ ուշացումով` երեկոյան 19:30-ին, հյուրերի ուշանալու պատճառով, ուստի հնարավորություն չեղավ մասնակիցների համար` շատ հարցեր բարձրացնելու: Ոմանք ակնհայտորեն “նեղվում” էին ուշացումից և դրսում հավաքվածներից հետաքրքրվում. “ Հլա չեկա՞ն, հիմի որտե՞ղ են, Ապարանում ե՞ն, թե՞` Սպիտակ են հասել”: Ոմանք չկարողացան մինչև վերջ ներկա գտնվել և ժամը 21-ին մոտ գնացին: Ոմանք եկել էին ուղիղ աշխատանքի վայրից և հոգնած էին ու շտապում էին: Կարծում ենք, տեղին կլինի, եթե նման հանդիպումները կազմակերպեն շաբաթ-կիրակի օրերին, ոչ ուշ ժամի: “Ճիշտ կլինի, եթե մեծ դահլիճ վարձեն, թե չէ ամեն անգամ գալիս են նույն մարդկանց, նեղ խմբի հետ հանդիպում` գնում”, - նկատեց մասնակիցներից մեկն` ինձ հետ զրույցում: Երբ առաջարկ եղավ Վանաձորում էլ հանրահավաք կազմակերպել, Լ. Զուրաբյանը հետաքրքրվեց. “ Իսկ նորմալ քանակ կհավաքվի՞”: Կարծում եմ, դա կախված է նրանից, թե ինչպես կկազմակերպվի այն: “Հանրահավաքի համար պետք է նախապես հայտարարություններ փակցվեն, հեռուստատեսությամբ հայտարարեն, ներկայացնեն, թե ինչ հարցեր են շոշափելու, որ մարդիկ շահագրգիռ լինեն”,- իմ հետ զրույցում նկատում է անկուսակցական, նախկին տնտեսագետ Ռաֆիկ Սահարյանը, որ մշտապես մասնակցում է մայրաքաղաքի հանրահավաքներին: Մինչ միջոցառումը սկսվելը հասցրինք արձանագրել մարդկանց դժգոհությունները. դրանցից մի քանիսն առնչվում էին մարդահամարին: “ Հարցնում են` քանի՞ ոչխար, կով ունես, չհասկացանք, հիմի մարդկանց են հաշվու՞մ, թե՞` անասուններին”,- դժգոհեց մի տարեց կին, ում ի պատասխան մեկ ուրիշը բողոքեց. “ Մեզ էլ հարցնում էին` ձեր տունը քանի՞ քառակուսի մետր ա: Ինչի՞դ ա պետք, ուզում ես էդ էլ ձեռիցս խլե՞ս”: Հանդիպմանը ներկա էին “օպտիմալացված” մանկավարժներ, թոշակառուներ, երիտասարդներ, 2 այլընտրանքային ԶԼՄ, ինչպես նաև ՀՀՇ Լոռու մարզային կազմակերպության նախագահ Աշոտ Մանուկյանը և իր կինը` Անահիտ Կիրակոսյանը, որ նաև ամուսնու մարտական ընկերուհին է ու ՀԱԿ հանրահավաքների մշտական մասնակիցը:

 Գայանե Հովսեփյան,Վանաձոր

Հեռախոսավարձը չի իջնելու, անվճար րոպեներն էլ կպակասեցվեն

“Բիլայն” ծառայության ղեկավարի հետ վերջերս հարցազրույց էր տպագրվել մամուլում, որտեղ հավաստիացվում էր, թե 2012թ. հունվարի 1-ից ֆիքսված հեռախոսակապի սակագինն իջնելու է: Քանի որ հարցազրույցում միայն նշված էր, որ միջքաղաքային կոդն է 20 դրամից դառնալու 10 դրամ, դեպի բջջային ցանց րոպեավճարն էլ իջնելու է 36 դրամի, իսկ բուն հեռախոսավարձի վերաբերյալ որևէ տեղեկություն չկար, ըստ այդմ, այցելեցինք “Բիլայն” ինտերնետային կայք, որտեղ ֆիքսված հեռախոսակապի վերաբերյալ “ Նորություններ”բաժնում ներառված էին հունվարից նախատեսվող փոփոխությունները: Պարզվում է, որ 1100 դրամ հեռախոսավարձը ոչ միայն շարունակելու է պահպանվել, այլև մեկ այլ փաթեթում կազմում է 4000 դրամ: Իսկ անվճար րոպեների քանակը, որ մինչև հիմա 360 րոպե է (ամսվա կտրվածքով), դեռ մի բան էլ կրճատվելու է` պակասեցվելով 260 րոպեի: Եթե ամսվա կտրվածքով բաժանենք 30 օրվա, կստացվի, որ 1 օրվա անվճար րոպեների քանակը կազմում է մոտ 8 դրամ, և եթե տվյալ 8 րոպեն էլ բաժանենք այդ հեռախոսահամարից օգտվող միևնույն ընտանիքի անդամների թվի վրա, պատկերն ավելի ողբերգական կլինի: Մեր իսկ երկրում օտարը սահամանափակում է խոսելու մեր չափաբաժինը: Ի՞նչ պակաս խոսքի ազատության սահմանափակում է, այն էլ` օտարերկրյա ներդրողի կողմից: Այս պայմաններում հազիվ թե կարելի է “մխիթարական” համարել այն, որ միջքաղաքային րոպեավճարը 20-ից իջնելու է 10 դրամի: Փաստորեն, միջքաղաքային խոսակցությունների րոպեավճարն իջնելու է տեղական խոսակցությունների անվճար րոպեների պակասեցման հաշվին: Եվ սա  կոչվում է “սակագների իջեցում”, ու դեռ “Բիլայնը” պատրաստվում է դիմել Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովին` նախատեսվող գները հաստատելու խնդրանքով: Հիշեցնենք, որ 2000 թ.-ից հետո հեռախոսավարձը 100 դրամից փուլերով հասավ 1100 դրամի, և արդեն 3-4 տարի է` կանգնած է նույն գնի վրա: Սակագնի բարձրացումը պատճառաբանվում էր դոլարի կուրսի աճի հանգամանքով: Արդեն 4 տարուց ավելի է` դոլարը սրընթաց անկում է ապրում` հասնելով 300-380 դրամի, ինչը ենթադրում էր, որ հեռախոսավարձն էլ պետք է իջնի, մինչդեռ ոչ մի փոփոխություն չի նախատեսվում: Հետաքրքիր է, արդյո՞ք “Արմենտելի" վաճառքի պայմանագրում ի սկզբանե չեն նախատեսվել դոլարի կուրսի փոփոխման հետ կապված գնային փոփոխությունները:

                                                                                              Գայանե Հովսեփյան

  Հ.Գ. 2012թ. հունվարի 13-ին զանգահարեցինք «Բիլայն» 1-09 ծառայություն, փորձելով տեղեկանալ, թե արդյո՞ք ուժի մեջ են «Բիլայնի» վերոնշյալ փոփոխությունները:  Հեռախոսառոբոտը սկզբում հայտնում է «մարզերի կոդերի և սակագների» վերաբերյալ տեղեկատվություն տրամադրելու պատրաստակամության մասին, սակայն այնուհետ տեղեկություն տրամադրում է միայն կոդերի մասին: Ընդ որում, այդ տեղեկատվության մեջ չեն ներառված մարզկենտրոննները, այլ միայն` ՀՀ մարզերի քաղաքները: Այցելեցինք «Բիլայն» ինտերնետային կայք, որտեղ նույն վիճակն էր` գրավոր տեսքով, իսկ նախատեսվող փոփոխությունները ներկայացված էին միայն որպես «Բիլայնի» մտադրություն` հունվարի 1-ից նախատեսված. և սա` հունվարի 13-ի դրությամբ: Անգամ հայտնի չէ, այդ փոփոխությունների համար «Բիլայնը» դիմե՞լ է Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովին, թե՞` ոչ:

Մարդահամա՞ր, թե՞ պարտադրված սոցիոլոգիական հարցում

20.10.2011 Անհամբեր սպասում եմ մարդահամարի ավարտին, որպեսզի այլևս չլսեմ հեռուստատեսային անդուր գովազդը,որն ավարտվում է կեղծ, մուլտիկային ձայնով. "Մայդահայը, բոլյորիս համայ է": Պետական գործին կարելի՞ է հումորային տեսք տալ` պետական մակարդակով: Սև պայուսակով հաշվարարներին ցույց տվեցին, բնակչությանը հաշվառվելու և քաղաքացիական պարտք կատարելու կոչ արեցին` հասկացանք, բա այդ կեղծ, մուլտիկային ձայնի իմաստը ո՞րն է: Սա նշանակում է, որ իրենք իրենց գործին էլ չեն լրջությամբ վերաբերվում, էլ ուր մնաց` հաշվառվողները: Մնում է գովազդի մեջ տեղադրեին "Ուլիկը, որը հաշվում էր մինչև 10-ը" ռուսական մուլտֆիլմը, և հորթուկը էկրանից բղավեր . " Мама, он и мне сосчитал": Թեպետ, ո՞վ գիտե, կարող է այդ մուլտն էլ Հանրայինի մեկնաբան Ալթունյանը գցի իր "Տեսանկյուն" հաղորդման մեջ: Հատկանշական է, որ չնայած մարդահամարի մեկնարկը տված էր հոկտեմբերի 12-ից, սակայն Վանաձորում դեռ հոկտեմբերի 9-ից, կիրակի օրով "ափալ-թափալ" դռներ են ծեծել, ասելով, թե "հաշվառողներ ենք": Ո՞վ գիտե, հաշվառողնե՞ր են եղել, թե՞` այդ անվան տակ հայտնված ժուլիկներ, որոնք ջրմուղի տեսուչի անվան տակ բնակարան ներթափանցած կողոպտիչի "օրինակելի փորձն" են ընդօրինակել: Ահա թե ինչու, նրանց առջև դուռ չեն բացել: Մի միայնակ կնոջ էլ հաշվարարը իր ամուսնու ուղեկցությամբ այցելել էր գիշերվա ժամը 9-ին: Հիմա եթե քաղաքացին այդ ժամին դուռը չբացեր ու ասեր` "Ես ի՞նչ գիտեմ, դուք հաշվառողնե՞ր եք, թե՞` "Եզրագծից այն կողմ" ոստիկանական սերիալի "ժիվոյ" կերպարներից, որ Աստվածաշունչ բաժանողի ու "Ճշմարիտ հավատացյալի" անվան տակ մի կնոջ բնակարան թափանցեցին ու եղած-չեղածը տարան: Նմանատիպ հնարավոր դեպքերի առնչությամբ հեռուստատեսությամբ զգուշացրին, որ եթե կասկածներ լինեն, զանգեն ոստիկանություն (այ, սա հումորի ժանրից է. իբր քաղաքացիներն այնքան սերով են ոստիկանության հետ, որ ամեն րոպե պատրաստ են տեղը տեղին կապվել հեռախոսահամարով): Իսկ եթե մարդը հեռախոս չունի կամ պարտքի պատճառով անջատել են: Ընդ որում, կապ չունի` այդ պահին քաղաքացին հյուր ունի, անհետաձգելի գործ ունի, հազար ու մի հոգս ունի, պարտավոր է պատասխանել մի շարք նեղ-անձնական հարցերի, իսկ դա ավելի շուտ պարտադրված սոցիոլոգիական հարցում է` մարդահամարի անվան տակ "հրամցվող", մինչդեռ սոցիոլոգիական հարցմանը քաղաքացին կարող է և չպատասխանել: Ընդհանրապես հարց է ծագում. իսկ պետությունը կատարու՞մ է իր պարտքը քաղաքացու հանդեպ: Ահա թե ինչու Ռուսաստանից նոր վերադարձած մի կին ասաց."Մոսկվայում սենց դեպքերում շատերը դուռը չեն բացում": Երևի Ռուսաստանում էլ իրենց պետությունից են դժգոհ, քանի որ նույն իրավիճակն է ու անվստահության մթնոլորտը, վախը` անկոչ այցելուների հանդեպ: Ի դեպ, Լոռու մարզի Ձորագես ավանում հաշվարարը, մի բնակարան այցելելով, հետաքրքրվել է. "Ովքե՞ր են էս տանը գիշերել" (այնպես, ինչպես քննիչը քրեական գործ հետաքննելիս): Եվ պարզաբանել է. "Մենք հաշվառում ենք նաև նրանց, ովքեր էդ տանը գիշերել են": "Բայց ես այստեղ գրանցված չեմ, հյուր եմ, ինձ դեռ պետք է իմ գրանցման վայրում հաշվառեն", - քաղաքացու դիտարկմանը պատասխանել է ."Ոչինչ, մենք կտեղեկացնենք ձեր գրանցման վայր, որ այնտեղ ձեզ չհաշվառեն": Դիցուք, տեղեկացրին, որ արդեն հաշվառել են այդ քաղաքացուն, բայց չէ՞ որ նրա բնակության վայրում պետք է ընտանիքի բոլոր անդամներին հաշվառեն: Հո չե՞ն կարող այդ ընտանիքը թերի կազմով ներկայացնեն իրենց տվյալների մեջ: Ըստ այդմ, կասկածում եմ, որ կրկնակի հաշվառումներ լինեն և օգտագործվեն ընտրական գործընթացներում: Գայանե Հովսեփյան     Diplomat.am