Մինչեվ ե՞րբ է շարունակվելու ,,Վեոլիայի,,օրինականացված թալանը

                                           

Ռուսներն այսպիսի խոսք ունեն․,,դօժիլի,,․հայերեն լեզվամտածողությամբ կլինի․,,տես թե ուր հասանք,,։Հիմա ո՞նց չասեմ՝տես թե ուր հասանք, եթե ինձ՝նախկին ժողատենակալին,դատարանի նախկին աշխատակցին,27 տարվա լրագրող-բլոգերին,ով իր ողջ լրագրողական գործունեության ընթացքում պայքարել է ապօրինությունների ու կոռուպցիայի դեմ,կոռուպցիայի դեմ պայքարի լրագրողական մրցանակի արժանացել 2004թվին/բանակում չարաշահումների եվ պետական համակարգում մարդասիրական օգնության սննդամթերքի յուրացման փաստերով լրագրողական հետաքննության համար/,այժմ դատի է տվել  ֆրանսիական տխրահռչակ ,,Վեոլիա,, ընկերությունը,որ վարձակալել թե սեփականաշնորհել է ՀՀ ջրային ցանցը՝կասկածելի հանգամանքներում /այն ընկերությունը,ում կոռուպցիոն գործունեությունը՝Ռումինիայում ծավալած, բացահայտել է հենց ֆրանսիական կառավարությունը /։

   Եվ այսպես,2017թվից սկսած,ես հետեվողականորեն պայքարում եմ 2016թ․ կառավարության մի որոշման դեմ/փորձելով հիմնավորված փաստերով լրագրողական նյութերով,էլեկտրոնային նամակագրությամբ՝ՀՀ պատկան մարմինների ուշադրությունը հրավիրել այն հանցավոր գործարքի վրա,որ կայացել է ՀԾԿՀ-,,Վեոլիա,, համատեղ գաղտնի դավադրությամբ ջրի վարձը անջրաչափ բաժանորդների համար 5400դրամ դարձնելով/նախկին անձաքանակ 1100դրամ սակագնի փոխարեն/,ու այդ գումարն էլ որոշել են իբր՝խողովակի ծախսը 30 խորանարդ մետր հաշվելով/նախկին 12 խ/մ-ի փոխարեն/։Հարց է ծագում․իսկ ի՞նչ հիմքով է ֆրանսիական ընկերությունը միանգամից որոշել խողովակի ծախսը 2․5 անգամ մեծացնել,չէ՞ որ խողովակները ռեզինից չեն, որ ջուր սպառողները դրանք ձգել-մեծացնելու հնարավորություն ունենան։Ու այս անմիտ,բայց՝անջրաչափ բաժանորդների համար խոցելի որոշումը 4 ամիս գաղտնի է պահվել,հանրային քննարկման չի նեկայացվել․որպեսզի այն հնարավոր չլինի որպես նորմատիվային ակտ բողոքարկել։Այդ որոշումից 2017թվին անտեղյակ էին անգամ նախկին ,,Լոռի-ջրմուղում,, եվ չէին կարողանում հստակ բացատրություն տալ, թե ի՞նչ հիմքով է 2017թ․հունվարի անդորրագրերի վրա հայտնվել 5400դրամ թիվը,քանի որ իրենք այդ մասին հրահանգ չէին ստացել։Ահա այդ ժամանակվանից սկսած, դեպքերի հաջորդականությամբ, եվ ,,Վեոլիայի,, կայքից պատասխան չստանալով, ստիպված ահազանգել եմ պատկան մարմիններին/ի դեպ, ,,Վեոլիայի,, կայքի անհասանելիությանն այդ ժամանակ անդրադարձավ նաեւ ,,Արմենիա,, հեռուստատեսությունը/,այդ ամենի մասին գրել եմ իմ անձնական բլոգում/azatankakh.blogspot.com/:Միաժամանակ շարունակել եմ ամսվա վճարումները կատարել՝ մինչ ,,Վեոլիան,, եղած սակագնով, անձաքանակ 1100դրամ հաշվարկով․բնականաբար, դրա հետեվանքով իմ հաշվեհամարին սկսեց ,,պարտք,, աճել, քանի որ մինչ ես մե՜կ․․․երկու՜․․․մուծումներ էի կատարում հին սակագնով,2 անձի հաշվով, 2200դրամ ամսավարձ, ,,Վեոլիան,, կայուն 5400դրամ թիվ էր նկարում ամեն ամիս ու դրանով ,,պարտք,, սարքում։Իսկ պատկան մարմինները,փոխանակ ,,Վեոլիայի,, ձեռքը բռնելու եվ այդ հանցագործ որոշումը՝5400դրամ սակագնի, կասեցնելու,որոշեցին ,,Վեոլիայի,, համար ճանապարհ բացել եվ թույլ տալ, որ նա այդ ապօրինի նկարած թվով պարտքեր աճեցնի եվ դատի տա ինձ՝իշխանության կոկորդին փուշ դարձած լրագրողին։

  2018թ․,,հեղափոխության շեմին Լոռու մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանը/դատավոր՝Տ․Գրիգորյան/ քննության առավ ,,Վեոլիայի,, հայցը՝ինձնից 2017թ․9 ամիսների համար 31հազար դրամ գումար բռնագանձելու,եվ մերժեց այն,հաշվի առնելով մի շարք հիմնավորումներ՝իմ կողմից ներկայացրած։Որոշումը չբողոքարկվեց եվ մտավ ուժի մեջ։1 տարի անց՝,,Վեոլիան,, դատարանի հայցով մերժած գումարը նախընտրեց սուսուփուս հանել իմ հաշվեհամարից,բայց, քանի որ համապատասխան մարմինները՝արդեն ետհեղափոխական Հայաստանում,շարունակում էին մատը մատին չխփել՝այդ չարաբաստիկ ապօրինի որոշումը չեղարկելու, նախկին կառավարության սխալը շտկելու  ուղղությամբ, ուստի ,,Վեոլիան,, շարունակում էր 5400դրամ թիվ նկարել եվ դրանով սկսել նոր պարտք ,,սարքելու,, գործընթաց․ի հեճուկս նրա, որ ես պատրաստակամություն չհայտնեցի ,,Վեոլիայի,, հետ նոր պայմանագիր կնքել՝այդ սակագնով, եվ կամ՝ջրաչափ տեղադրել,բացատրելով նաեւ ջրաչափից հրաժարվելու օբյեկտիվ, ոչ իմ մեղքով առկա պատճառները՝կապված բնակարանային պայմանների եվ իմ ֆինանսական վիճակի հետ/Ջրաչափ տեղադրելը ռիսկային էր՝երկրաշարժից հետո չամրացված, սանհանգույցը չվերանորոգված, 50 տարվա խողովակների մաշվածություն ունեցող բնակարանում,որտեղ անգամ գազամատակարարմամբ ապահովելն է ռիսկային,ուր մնաց՝մաշված խողովակները ջրաչափի ճնշման ենթարկելը/։

   Ի վերջո ,,Վեոլիան,, այնքան լկտիացավ,ոգեվորված՝ պատկան մարմինների կողմից հարցի հանդեպ դավադիր լռությունից, որ 2022թ․հունվարից էլ ջրի սակագինն անջրաչափների համար դարձրեց․․․․6014դրամ ․եվ սա՝այն դեպքում, երբ որպես 30խ/մ խողովակի ծախս արդեն հաստատել էր 5400դրամը․ստացվում է, որ 12խ/մ խողովակը կարելի է մի օր դարձնել 30 խ/մ, եվ ըստ դրա պատճառաբանել 5400դրամ սակագին հաստատելը, իսկ հետո այդ նույն 30խ/մետրի պայմաններում սակագին հաստատել 6014դրամը․լավ, էս երկրում  Հանրային խորհուրդ գոյություն չունի՞, ինչի՞ համար է այդ ահռելի կառույցի ղեկավարն ահռելի աշխատավարձ ստանում, եթե հանրային նշանակության հարցեը /որոնցով լցված է համացանցը,լցված է ,,Վեոլիա-հանրային վերահսկողություն,, ֆեյսբուքյան ակտիվ էջը/ այս կարգի բարձիթողի վիճակում են, ո՞վ պետք է պայքարի այս կարգի շառլատանությունների դեմ․դրա համար էլ ժողովուրդը հուսահատ վիճակում գալիս է այն ցավալի եզրակացության, որ ասում է՝դե սեփականաշնորհված կառույց է ջուրը, տերն ինչ ուզի՝կանի․․․բա ու՞ր մնաց, քաղաքացիական հասարակությունը, ժողովրդավարությունը, որի մասին ողջ օրը շաղակրատում են իշխանությունները, երբ հարցը վերաբերվում է միջազգային կառույցներում ,,ժողովրդավար,, երեվալուն եվ դրա պատրվակով գումարներ կորզելուն․․․․է հետո՞, պետություն չկա՞, չէ՞ որ ՀԾԿՀ-ն էլ /Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողով/ կոչված է մերժելու կամ հաստատելու հանրային ծառայություններ մատուցող ընկերությունների հայտերը,բայց մինչեւ հաստատելը, պետք է նայի, թե որքանով են հիմնավոր՝այդ ծառայություններ մատուցող ընկերությունների ներկայացրած հայտերը։ ՀԾԿՀ-ում մի՞թե չեն տրամաբանում, թե՞ հույսները դրել են ժողովրդի՝տրամաբանելու հնարավոր անկարողության վրա։

  Հիմա անցնենք իմ նկատմամբ ,,Վեոլիայի,, կողմից 2-րդ եվ 3-րդ հայցադիմումներին՝դատարանին ուղարկված։2021թվին, երբ ես ընդգրկվել էի Վանաձորի ՏԻՄ ընտրություններում՝ Հայկոմկուսի ավագանու թեկնածուների ցուցակում, ,,Վեոլիան,, սկսեց տեսուչի միջոցով բանավոր զգուշացումներից եվ ուլտիմատումից՝պահանջելով պայմանագիր կնքել, հակառակ դեպքում՝սպառնում էին ,,Երեվանից ջրանջատումով,,։Չի բացառվում, որ դա քաղաքական ենթատեքստ էլ ունենար, որովհետեվ ,,Վեոլիայի,, մարզային կառույցի ղեկավարն այն կուսակցությունից էր, որ նույնպես մասնակցում էր ընտրություններին՝դաշինքով։Ավելի ուշ, արդեն գրավոր սպառնալիք ուղարկվեց՝213հազար դրամ ,,պարտքը,, եռօրյա ժամկետում չմուծելու դեպքում դրա ծանր հետեվանքների մասին․այն մարդու ստորագրությամբ, ում հետ, ավաղ, 2002-2003թվ․նախագահական ընտրություններին նույն ընդդիմադիր հարթության վրա եմ եղել՝քաղաքական պայքարում։Եվ այնպես, ինչպես 2017-ի ,,ձմեռվա բուքին՝սառնամանիքին,, ու Նոր տարվա շեմին, այնպես էլ՝2021-ի դեկտեմբերին ու Նոր տարվա շեմին ստիպված էի անցնել նոր ինքնապաշտպանության։Կրկին դիմեցի Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ,որտեղ 2018-ին ինձ տեղեկանք էին տվել առ այն, որ դիմել եմ ջրի սակագինը բողոքարկելու խնդրանքով։Նամակ ուղարկեցի նաեւ ,,Վեոլիայի,,կենտրոնական գրասենյակ՝ գործադիր տնօրինուհուն,բացատրելով պարտքի կուտակման պատճառները եվ ջրաչափ տեղադրելու անհնարինությունը,բայց պատասխանը  կառավարության 2016-ի տխրահռչակ որոշումը պատճառաբանելու անդրդվելի մարտավարությամբ էր։Ամիսներ անց, արդեն 2022-ի ամռանը, ,,Հայփոստից,, ծանուցում ստանալով, զարմանքով տեղեկացա, որ ,,Վեոլիան,, իմ դեմ հայց է ներկայացրել՝գումարի բռնագանձման/ գումարի չափը չէր նշված/,դատարանն էլ մերժել է այն հիմնավորմամբ, որ ,,Վեոլիայի,, շահերի պաշտպանը չի ունեցել պատշաճ լիազորագիր։Այժմ արդեն՝3-րդ անգամ է ,,Վեոլիան,, իմ դեմ հայց ներկայացնում․սա կարելի է նաեւ արդարության համար պայքարող րագրողի դեմ հետապնդում համարել՝սոցիալական ոչնչացման նպատակով, հաշվի առնելով այն, որ այս անգամ ,,Վեոլիան,, մեծագույն ախորժակով, ժանիքները սրած՝դատարանից պահանջել էր իմ բնակարանի նկատմամբ կալանք կիրառել․մինչդեռ այն իմ միակ սեփականությունն է՝սովետի թվերից ,,ժառանգած,, եվ անկախության տարիներին սեփականաշնորհած։Բարեբախտաբար, դատարանն այնքան խոհեմ էր գտնվել, որ մերժել էր այդ պահանջով հայցն ընդունել քննության, եվ թողել էր միայն գումարի բռնագանձման հայցի քննությունը։Սկզբում որոշված էր, որ գործը պետք է քննվի ,,պարզեցված հայցային վարույթի,, կարգով, որի էությունն այն է, որ պատասխանողը չի կարող մասնակցություն ունենալ նիստին, եվ դատարանը միանձնյա որոշում է կայացնում․սա, թերեվս, նոր պրակտիկա է՝վերջին տարիններին ներդրված։Խորհրդակցելով հմուտ փաստաբանի հետ, պարզեցի, որ,այնուամենայնիվ, ես իրավունք ունեմ ներկայացնել ԱՌԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ եվ պահանջել, որ գործը քննվի ընդհանուր հայցային վարույթի կարգով՝իմ մասնակցությամբ։Դատարանը,իմ մասնակցությամբ քննության առնելով ԱՌԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՍ,  հարցուպատասխանի ընթացքում էլ մի քանի հանգամանքներ ճշտելուց հետո որոշեց հայցը քննել ընդհանուր հայցային վարույթի կարգով։Այս հարցում դեր խաղաց նաեվ այն հանգամանքը, որ դատարանը պարզեց, որ ,,Վեոլիայի,, ներկայացրած հայցադիմումի մեջ չի նշված, որ ես ջրաչափ չունեմ,եվ այդ ահռելի ,,պարտքը,,՝243 հազար դրամ/որ այլ հիմնավորումներով էլ է վիճարկելի/ գոյացել է անջրաչափների համար նախատեսված նոր, բարձր սակագնի հետեվանքով։Դատարանին հաջորդ նիստի ժամանակ ներկայացրի նաեւ Հայցադիմումի պատասխան/այնպես, ինչպես 2018-ի դատական նիստին/, եվ կից փաստաթղթեր՝,,Վեոլիայի,, պահանջը հիմնավոր չհամարող․այն է՝2017 եվ 2022թվերի․անդորրագրերի վրա նշված խողովակների ծախսի տարբերությունը․մի դեպքում՝12 խորանարդ մետր, մյուս դեպքում՝30 խորանարդ մետր․ինչպես՞ կարող են խողովակների ծախսերը փոխվել՝կայուն սակագնի պայմաններում։Բայց սա միակ աբսուրդը չէ։Ակնհայտ աբսուրդ է նաեւ այն, որ 2021թ․դեկտեմբերին ինձ ուղարկված գրության մեջ նշված է, որ դեկտեմբերի դրությամբ/թե որ թվի՝չի նշված/ ,,պարտքը,, 213 հազար դրամ է, իսկ ,,Վեոլիայի,, հայցով ,,պարտքը,,՝2021թ․հուլիսի դրությամբ 243 հազար դրամ,եվ ստացվում է, որ մինչեւ հուլիսն ավելի մեծ պարտք է գոյացել, քան՝մինչեւ դեկտեմբեր։Այժմ ներկայացրել եմ միջնորդություն՝,,պարտքի,, նկատմամբ հայցային վաղեմություն կիրառելու մասին, միաժամանակ վիճարկելով գումարի անտրամաբանությունը՝նախկինում նշված գումարի համեմատության մեջ։

  Ինչ կորոշի դատարանը՝ցույց կտա հետագան։Ցավոք, 1-ին ատյանի դատարանը իրավասություն չունի ՀԾԿՀ-ի սակագնի հարցը քննելու, ինչի մասին հայտարարեց նաեւ դատավորը՝նիստի ժամանակ։Իսկ այդ հանգամանքը, անկախ դատարանի որոշումից, առաջիկայում էլ կարող է ,,Վեոլիային,, հնարավորություն տալ շարունակել օրինականացված թալանը եվ քաղաքացիների սոցիալական ճորտացումը՝կեղեքելու, ունեզրկելու, սնանկացնելու միջոցով այնտեղ, որտեղ ուժը կպատի․չէ՞ որ ոչ բոլորը կարող են իրենց մեջ ուժ գտնել՝դեմ կանգնելու մի ամբողջ կոռումպացված կառույցի։

,,Իսկ դուք փորձե՞լ եք այդ սակագինը բողոքարկել վարչական դատարանում,,-դատավոր Ն․Սահակյանի հարցին պատասխանեցի, որ դա իմ՝շարքային քաղաքացու համար բարդ խնդիր է/առայժմ իմ սուղ ռեսուրներն ուղղված են իրավական ճանապարհով ինքնապաշտպանության, բայց ոչ՝հարձակման ուղղությամբ, եվ միայն լրագրողական պայքարով եմ փորձում պատկան մարմինների ուշադրությունը հրավիրել խնդրի վրա/։Խնդիրն ավելի է բարդանում, եթե հաշվի առնենք, որ ,,Վեոլիայի,, կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է մայրաքաղաքում։Սակագնի բարձրացման 2016թ․կառավարության որոշումը միգուցե սահմանադրական դատարանի միջոցով/կամ վարչական դատարանի/բողոքարկելու եվ չեղարկելու գործը կարող էին իրենց վրա վերցնել իրավապաշտպան կազմակերպությունները, ՄԻՊ-ը,հասարակական պաշտպանների միությունը, Հանրային խորհուրդը/որոնց դիմել եմ վերջին 5 տարիներին բայց լիարժեք պատասխան չեմ ստացել/։Իսկ ավելի ճիշտ կլիներ այն, որ կառավարությունն ինքը ձեռնամուխ լիներ նախկին կառավարության սխալը շտկելուն, եվ թույլ չտար,որ ոչ իր մեղքով ջրաչափ չտեղադրած քաղաքացին կրկնակի տուժի եվ դատարաններում ինքնապաշտպանվի սխալ որոշման հետեվանքներից եվ օտարերկրյա շահագործողից։,,Վեոլիան,, կարող է վաղն էլ 7000դրամ վարձ սահմանի, ուրեմն պետք է անջրաչափ քաղաքացին այդ գնով ,,ղազագիր,, ստորագրի՞, թե՞ ապօրինի գործարքի մեջ մտնի ու, ասենք՝չաշխատող ծորակի վրա ջրաչափ տեղադրել տա, ու ամեն ամիս ,,զրո,, գրի․․․․․Հարց է ծագում, եթե բնակարանի վթարայնությունը թույլ չի տվել անգամ՝վերականգնել 93-ից ընդհատված գազամատակարարումը/խողովակները նորով փոխարինելու ռիսկայնության պատճառով/, ինչպե՞ս կարող է գազ չունեցող բնակարանը ամիսը 5400 կամ 6014դրամի, եվ կամ՝30 խորանարդ մետրի ջուր սպառել։Կամ ՀՀ քաղաքացին ֆրանսիական թոշակ է՞ ստանում, որ այդ գումարով ջրի վարձ մուծի։Ահա եվ ձեզ՝վայրի կապիտալիզմի ծանր հետեվանքները՝սոցիալիզմի փլուզումից 30 տարի անց։Համեմատության համար նշենք, որ Արգենտինայում, որ կապիտալիստական երկիր է, բնակչի ջուրը չեն անջատում պարտքի պատճառով, ջուրը համարվում է կեսնագործունեության համար կարեվոր պայման։Մինչդեռ ՀՀ նախկին կառավարության որոշումը թափահարելով՝,,Վեոլիան,, այսօր մարդկանց սպառնում է նաեւ ջրանջատումով/չնայած, կանոնավոր մուծումների պայմաններում էլ մարդիկ դժգոհում են անկանոն ջրամատակարարումից ու պարբերական ջրանջատումից, ինչի ամենավառ ապացույցը Վանաձորում վերջերս տեղի ունեցած բողոքի ցույցերն էին՝դատարկ դույլերով։Ահա այսպիսի անբարեհույս ընկերության ձեռքում է գտնվում ՀՀ ջրային ցանցը։Իսկ վերոնշյալ օրինականացված թալանի ամենամեծ պատճառն այն է, որ 2018թ․ հարուցված քրեական գործը՝ընդդեմ նախկին ՀԾԿՀ-ի եվ նրա կասկածելի գործարքի՝ջրի վարձի բարձրացման,այդպես էլ ընթացք չստացավ, իսկ այդ գործով անցնող մասնակիցներից մեկի պաշտոնը բարձրացվեց՝դարձնելով ՀԾԿՀ նախագահ։

   Արդարություն, ու՞ր ես, որ չոլում ես մնացել, որ Հայաստան չես հասել՝անգամ 2018-ի ,,հեղափոխությունից,, 5 տարի անց;

                                        ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ,Վանաձոր

Հոդվածի կրճատ տարբերակը տպագրվել է ,,Հայաստանի կոմունիստ,, թերթի 2023թվի թիվ 1 համարում

Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ Կարեն Անդրեասյանին

                          Բ Ա Ց           Ն  Ա Մ Ա Կ

  Հարգելի Կարեն Անդրեասյան․

1989-94թվերին աշխատել եմ Կիրովականի դատարանի գրասենյակում՝որպես գործավար-քարտուղար․միաժամանակ եղել եմ ատենակալ՝1986-1996թվերին, մինչեւ դատաիրավական բարեփոխումները։Անկախության տարիների կեսերից՝1995-96թվերից սկսած իրավական ոլորտը լուսաբանող լրագրող եմ/արդեն 11-12 տարի՝բլոգեր/, բարձրաձայնել եմ բազմաթիվ մարդկանց իրավունքների ոտնահարման դեպքեր եվ երբեմն կարողացել եմ հետամուտ լինել դրանց լուծմանը։2014թ․Ձեր՝ՄԻՊ կառույցի ղեկավար եղած ժամանակ մի վանաձորցի թոշակառու կնոջ  մտահոգող խնդիրն եմ ահազանգել Ձեր կառույցին՝պաշտոնական նամակագրություն վարելով ,եվ այդ կառույցի միջամտության շնորհիվ կնոջ խնդիրը լուծվեց որոշակի՝ՏԻՄ համակարգին Ձեր կողմից գրավոր միջամտության արդյունքում/մինչ օրս իմ անձնական արխիվում խնամքով պահում եմ այն որոշումը,որի համաձայն իմ բողոքի հիման վրա ՄԻՊ կառույցը վարույթ էր ընդունել/։

Հիմա, ցավոք, իմ իրավունքներն են կոպտորեն ոտնահարվում՝Միասնական սոցիալական ծառայության եվ դատաիրավական ոլորտում,ինչին նպաստում է 1992թվից մնացած օրենքը, որ ոտնահարում է հազարավոր թոշակառուների իրավունքներն այն առումով, որ համաձայն այդ օրենքի, թոշակի անցնելիս պարտադիր է համարվում ոչ միայն աշխատանքային գրքույկի առկայություն, այլեվ տեղեկանք՝գործատուի կողմից՝նրա կատարած սոցվճարների մասին։Եվ եթե քաղաքացին,կամ ՄՍԾ-ն, ում քաղաքացին ներկայացնում է աշխատանքային գրքույկ,չի կարողանում տեղեկանք ձեռք բերել՝հիմնարկի լուծարման կամ արխիվի անհետացման պատճառով,ուրեմն զրկվում է այդ տարիների ստաժի հաշվարկից եվ, այդպիսով, թոշակի չափը լինում է ոչ լիարժեք, հաշվի չի առնվում ամբողջական ստաժը։Իրավապաշտպանների հավաստմամբ, եթե թոշակառուները դիմեն դատարան, ապա դատարանը աշխատանքային գրքույկի հիման վրա վերականգնում է այդ ստաժը/ինչը  կասկածելի է/, բայց, ամեն դեպքում, ինչու՞ թոշակի տարիքի իրավունք ձեռք բերած անձանց չարչարել՝ֆինանսական խնդիրների մեջ գցելով եվ դատարանի դուռը հասցնելով,եթե կարելի է այդ չարաբաստիկ օրենքը վերջապես չեղարկել։Ի դեպ, այդ օրենքը չկա մեր երկրի ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանում,եվ ուրեմն ի՞նչ պարտադիր է, որ այն շարունակի գործել ժողովրդավարական համարվող Հայաստանում եվ հազարավոր թոշակառուների իրավունքները խախտի՝զրկելով լիարժեք թոշակ ստանալու իրավունքից;Թոշակի անցնող մարդն ի՞նչ մեղավոր է,որ իր երբեմնի հիմնարկը լուծարվել է կամ արխիվն անհետացել, եվ կամ գործատուն սոցվճարում չի կատարել/միգուցե նաեւ երկիրը թալանել-,,թռել,,/։Ինքս հիմա բախվել եմ նման խնդրի,որովհետեվ աշխատանքային գրքույկիս մեջ առկա պետական ստաժս՝դատարանում աշխատած, չի հաշվվել, որովհետեվ  այդ տարիների աշխատողների անձնական տվյալներն ,,անհետ կորածի,, կարգավիճակում են։Լոռու մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանից,ի պատասխան իմ հարցման,տեղեկացնում են, որ իրենց մոտ 2000թվից է արխիվը,եվ ուղղորդում են արդարադատության նախարարություն,արդարադատության նախարարությունից հայտնում են, որ իրենց մոտ միայն դատավորների անձնական տվյալներն են, իսկ դատարանի աշխատողների տվյալները գտնվում են դատական դեպարտամենտում, եվ ուղղորդում են դեպարտամենտ։Դատական դեպարտամենտից հայտնում են,որ իրենց մոտ չկան իմ վերաբերյալ տվյալներ,եվ այդ տեղեկությունը փոխանցում եմ արդարադատության նախարարություն՝փորձելով հասկանալ, թե ինչ կարող է ձեռնարկել  նախարարությունը՝որպես արդարադատություն իրականացնող մարմին։Այս անգամ հուշում են, որ գնամ Երեվան եվ փորձեմ տեղեկանն ստանալ դեպարտամենտից՝աշխատանքային գրքույկը ներկայացնելով։Ի վերջո որոշվում է, որ գրքույկի քաղվածքն ուղարկեմ դատական դեպարտամենտ՝նախապես համաձայնեցնելով վերջիններիս հետ, ուստի համաձայնություն ստանալուց հետո ուղարկում եմ եվ գրքույկից քաղվածք, եվ իմ՝դատարան ընդունվելու հրամանը՝էլեկտրոնային փոստով։Բայց այդ ամենից հետո դեպարտամենտից առաջարկում են․․․․տեղեկանք պահանջել արդարադատության նախարարությունից․այսպիսով հասկացնելով, որ իրենք խուսափում են տեղեկանք տրամադրել։Իսկ ազգային Արխիվը/որ քաղաքացիների մասնավոր հարցումների համար 1000դրամ նախնական գումար է պահանջում՝օրենքը վկայակոչելով/,ՄՍԾ-ի պաշտոնական հարցումին, իբր, պատասխանել է, որ ինձ վերաբերվող տըվյալներից հայտնաբերվել է միայն․․․․11 ամսվա ստաժի վերաբերյալ մատյանները․իսկ սա վիճահարույց է, եթե հաշվի առնենք, որ այդ տարիներին աշխատած այլ թոշակառուներ տեղը տեղին թոշակի են անցել՝դատական դեպարտամենտից տեղեկանք ստանալով։Ի դեպ, Լոռու մարզային արխիվից էլ բանավոր հարցմամբ պատասխանեցին, որ իրենց մոտ /որտեղ Լոռու եվ Տաուշի մարզերի արխիվն է/,միայն  դատարանների վճիռների արխիվն է, աշխատողների անձնական տվյալներ չկան։Որքանո՞վ է խելքին մոտ այն, որ դատարանի արխիվը կարող է ոչնչանալ եվ չկա ,,այստեղ, այնտեղ եվ ամենուր,,։Եվ արդյո՞ք այս հարցում չկա դիտավորություն,եթե հաշվի առնենք, որ 1998-2004թվերին խմբագրությունում աշխատած տարիների մասին/աշխատանքային գրքույկում առկա/,ՄՍԾ-ն տեղեկացնում է, որ մարտ ամսից հարցում է ուղարկել, բայց պատասխան չի ստացվել, մինչդեռ խմբագրությունից ճշտել եմ, որ իրենք նույնիսկ 2 անգամ են տրամադրել պահանջվող տեղեկատվությունը։

Պարոն Անդրեասյան, ձեր՝իրավական ոլորտում երկարամյա փորձը եվ մասնագիտական կարողությունները հաշվի առնելով, ակնկալում ենք, որ կենսաթոշակային ոլորտում ձեռնամուխ կլինեք օրենսդրական փոփոխությունների եվ Ազգային Ժողովին կպարտադրեք չեղարկել իրեն չարդարացրած, դարն ապրած եվ հազարավոր քաղաքացիների թոշակի իրավունքները խախտած օրենքը։ Ի դեպ, այդ առաջարկով դիմել եմ նաեւ ԱԺ-ին եվ ԱԺ մարդու իրավունքների հանձնաժողովին՝մոտ մեկուկես ամիս առաջ, սակայն արձագանք չկա,ինչը կարելի է համարել արհամարհանք՝քաղաքացու ձայնի, քաղաքացիական նախաձեռնության հանդեպ։Եթե մենք իրավական երկիր ենք, մի՞թե քաղաքացին իրավունք չունի օրենսդրական առաջարկ ներկայացնի կամ հուշի նրանց, ովքեր կարող են դա ներկայացնել ըստ պատկանելույն։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ,Վանաձոր

Աղբը շատանում է,կանաչ տարածքները պակասում են,շները բազմանում են, քաղաքն աղտոտում են

 Մայիսի 1,Վանաձոր,ոչ աշխատանքային ու տոնական օր՝նախորդ կառավարության օրոք վերականգնված․հիշեցնենք, որ 90-ականներից այս տոնը վերացրել էին․թերեվս,որպես ,,սովետական անցյալի մնացուկ,,․եվ միայն Հայաստանի կոմունիստներն էին այն նշում՝ամեն տարի մայիսմեկյան շքերթ կազմակերպելով։Բայց՝նախորդ, ՀՀԿ-ական կառավարությունը տարիներ առաջ վերականգնեց այդ տոնը/թեպետ,ի տարբերություն սովետական տարիների, մայիսի 2-ը չթողեցին որպես տոն, այլ միայն մայիսի մեկը/։Վաղ առավոտյան, սակայն, շների հաչոցից ու լեփլեցունից մի բան էլ ավել աղբարկղերի վրա թառած ագռավների ղռավոցիներից արթնանալով,տոնական զգացողություն հաստատ չես ունենա․մանավանդ, որ ուշադրությունդ անմիջապես գրավում է նաեւ 2 շագանակենիների տակ թափված շինարարական ահռելի աղբը՝Կ․Դեմիրճյան 24-26 շենքերի դիմաց։Թերեվս, այդ աղբը գոյացել էր 2 շենքերը միացնող քարե կամարի ներսում շինարարական աշխատանքներից։Հարց է ծագում․շինարարական աղբը կենցաղային աղբի համար նախատեսված աղբարկղերում լցնելու համար տուգանք է սահմանված, իսկ փողոցում թափելու համար,առավել եվս՝ծառերի արմատները վտանգելու, տուգանք չի հասնու՞մ։Եթե նկատի ունենանք,որ Նժդեհ փողոցի վրա էլ ,,բարենորոգման,, թե բարեքանդման ծրագրի շրջանակներում այն կարգի ասֆալտաքանդում են արել,որ ծառերի արմատներն են երեվում՝դուրս ցցված,կարելի է եզրակացնել, որ ծառերի չորացման դավադիր ծրագիր է գործում․արմատները չորացնում են, որ ծառերը կտրեն ու նորերով փոխարինեն/փողեր լվալու միջոց․հեչ որ չլինի՝անկապ սակուրաներ կարող է բերեն,որոնք շրջակայքին օգուտ չեն տալիս, փոշի էլ չեն կլանում/։Ի դեպ, ըստ դիցաբանական վկայությունների, սակուրաները նաեւ մեռնող զինվորներ են խորհրդանշում։

Աղբակույտերը մի կողմից, աղբը փողոցում ցիրուցան անող շները մի կողմից/այդ թվում՝մայթերի վրա փռված եվ անցուդարձին խանգարող շները․իբր մայթերի վրա անցորդների տեղաշարժի համար շատ տեղ կա,մի հատ էլ գափռ շներն են փռվում այդ տարածքում։Հարդարված ու խնամված սիզամարգերում,կանաչ տարածքներում, պուրակներում շներ/հանգստացող, վազվզող, սիրախաղերով զբաղվող/,գիշերային ժամերին մարդկանց հանգիստը խանգարող շներ,մայթերին փռված,վաղ առավոտյան աշխատանքի կամ շուկա գնացող մարդկանց վրա հարձակվող շներ,փողոցային գզվռտոցներով մարդկանց ականջը տանող շներ։Լավ, ինչքա՞ն պետք է քաղաքը մնա անտեր վիճակում։ժողովրդից մենակ ,,ճիպտած,, հարկ ու տուրք են հավաքում,վարձերով՝ խեղդում, իսկ քաղաքի էկոլոգիական վիճա՞կը, չէ՞ որ դրանից սկսվեց անկախության շարժումը՝նախորդ դարի 80-ականների վերջին,օդի աղտոտվածության դեմ ցույցերից,հիմա էլ հո օդն աղտոտող քիմիական գործարան չկա,բայց՝կան փողոցն աղտոտող թափառող շներ, շինարարական աղբ ու փոշի,հատվող

ծառեր՝փոշին կլանող։Աղբը շատանում է,կանաչ տարածքները վերանում են, օդի աղտոտվածությունը մեծանում է։

․․․Ամենայն հավանականությամբ, Դեմիրճյան 24-26 հասցեի մայթին գտնվող կանաչազարդ ծառերը դիտավորյալ չորացնում են կտրելու եվ առայժմ կանաչապատ մայթը բետոնապատելու նպատակով,որպեսզի նորոգվող ,,օբյեկտի,, համար հարմարավետություն եվ մեքենաների անցուդարձ ապահովվի։Հիշեցնենք, որ 2001 թվին էլ նույն գազոնի շարունակությունը բետոնացվեց՝կանաչ տարածքը վերացնելուց հետո,ինչին անդրադարձել ենք ,,Առավոտում,,՝2001-ին/,,Գործարարությունն ուղեկցվում է ապօրինի հատումներով,,/։Մայիսի 3-ի դրությամբ դեռ աղբակույտերը շարունակում էին մնալ տարածքում՝ծառերի տակ փառավոր ,,հանգրվանած,,։
ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ,Վանաձոր

ՀՀ սոցապ նախարար Նարեկ Մկրտչյանին

                            Բ Ա Ց    Ն Ա Մ Ա Կ

Պարոն նախարար,արդեն տեվական ժամանակ է,սկսած այս տարվա հունվարից, փորձում եմ պարզել, թե ի՞նչ հաշվարկով է նշանակվել իմ՝հանրապետության 3-րդ քաղաք Վանաձորի բնակչի թոշակը եվ,առհասարակ, որքա՞ն է կազմում 1 տարվա աշխատանքային ստաժի համար հատկացվող գումարը։Յուրաքանչյուր տարվա ստաժի համար որոշվող գումարի չափի վերաբերյալ հարցով դիմել եմ նաեւ ,,Ազատություն,, ռադիոկայանի ձեր ֆեյսբուքյան ասուլիսին՝դեռեվս հունվար ամսին, սակայն պատասխանների ամփոփագրում իմ հարցի պատասխանը չկար․թերեվս ,հարցերն ընտրվել էին ընտրողաբար՝ըստ ,,վտանգավորության,, կամ ,,անվտանգության,, աստիճանի,մինչդեռ այդ հարցը մտահոգում է ոչ միայն ինձ,այլեվ՝նոր թոշակի գնացող այլ քաղաքացիների,որոնք այդ հարցի պատասխանը չեն կարողանում ստանալ սոցիալական տարածքային կենտրոնններից,որոնք մի լակոնիկ պատասխան են տալիս․,,չգիտենք, Երեվանն է հաշվում,,/տվյալ դեպքում՝եթե մարզաբնակներ են հարցում անողները/։Եթե Երեվանն է որոշում, ինչու՞ է իմ կենսաթոշակի հաշվարկի ,,իրավունքը,, հանձնվել ՄՍԾ 6-րդ բաժնին, որ, ինչպես պարզվում է, գտնվում է․․․․ Ապարանի Ամասիա գյուղում․մի՞թե արդեն քաղաքներն են գյուղերի մեջ մտնում, եվ ոչ թե՝հակառակը/թեկուզ՝սոցիալական ծառայության ոլորտում/,արդյո՞ք սա նոր սոցիալական քաղաքականություն է/Վանաձոր սոցիալական կենտրոնում այս ,,նորամուծությունը,, բացատրեցին ,,կոռուպցիայի,, բացառման հանգամանքով,ինչը ամենեվին չի արդարացնում ,,նորամուծությունը,, որից թոշակառուն կարող է տուժել/։

Այն, թե որքան է կազմում յուրաքանչյուր տարվա համար հատկացվող գումարը, այնքան խրթին է գրված օրենքում, որ ռեբուսի է նման։

Եվ այսպես, հունվարի 17-ին Վանաձորի սոցիալական ծառայություն եմ ներկայացրել աշխատանքային գրքույկ,որն էլեկտրոնային փոստով ուղարկվել է ՄՍԾ/ներառվել է գրքույկում առկա 24 տարվա ստաժ/։Ավելի ուշ, տեղեկացա ՄՍԾ կենսաթոշակների նշանակման 6-րդ բաժնի գրությամբ, որ իմ ստաժից հաշվարկվել է 18 տարի 8 ամսվա եվ 8 օրվա ստաժ,մնացած ստաժի համար, հավաստիացրին, որ հարցում է արվել Ազգային Արխիվին։Մարտ ամսի գրությամբ էլ,իմ հարցումներից հետո,գրավոր հայտնեցին Ազգային արխիվին հարցման արդյունքները, եվ, մասնավորապես այն,որ Կիրովականի դատարանի ստաժից՝1989-94թվերի, Ազգային արխիվին հասել են միայն․․․11 ամսվա մատյանները,որի ներառմամբ էլ թոշակի չափն ավելացել է․․․․690դրամով/այս թվաբանական գործողությունները իմ հաշվարկի արդյունքում եմ պարզել եվ եզրահանգել,որովհետեվ նրանց վերահաշվարկից հետո թոշակի չափը ավելացել է 690դրամով, ինչը վիճելի է, քանի որ պարզ չէ, թե որքան է կազմում մեկ տարվա ստաժի գումարը/։ Ինչու՞ պետք է 24 տարվա ստաժ ունեցող մարդու համար թոշակ սահմանվի 19 տարի 7 ամսվա կտրվածքով, այն էլ՝վերահաշվարկից հետո։

ՄՍԾ 6-րդ բաժնի կողմից ոչ լիարժեք հարցում է կատարվել նաեւ խմբագրությունում իմ ստաժի առթիվ․1998-2000 եվ 2002-2005 թվերի  տարբեր ժամանակահատվածների վերաբերյալ ստաժից՝գրքույկում առկա, Ազգային Արխիվին հարցում են արել միայն մեկ հատվածի համար,ինչու՞․այս հարցին՝իմ ուղարկած, ՄՍԾ-ն մեկ պատասխան ունի՝,,Դիմիր գրավոր,,։Ստացվում է, ամեն անգամ իրենք պետք է կիսատ-պռատ հաշվեն, թոշակառուն էլ պետք է գրավոր նամակներ ուղարկի՝լրացուցիչ ծախսեր կատարելով․կարծում եմ այս հարցում պետք է լինի ընտրողական քաղաքականություն․ում հարմար է էլեկտրոնային փոստով հարցումը՝ուղարկի էլեկտրոնային փոստով, ում չէ՝դիմի գրավոր, մինչդեռ այսր էլեկտրոնային փոստից կիլոմետրերով հեռու տարեց, հաշմանդամ քաղաքացիների սոցիալական ծառայությունում կարող են խորհուրդ տալ՝,,օնլայն դիմել,, իսկ էլեկտրոնային փոստով գրելում մասնագիտացած անձին՝,,դիմել գրավոր,,։Սա ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ՝բյուրոկրատական քաշքշուկ առաջացնելու միտում։

Ի դեպ, ցանկանում եմ ուշադրություն հրավիրել նաեւ այն հանգամանքի վրա, որ այսօր մարդկանց իրավունքները պարզապես խեղդում է 1992թվի այն օրենքը, ըստ որի՝թոշակի անցնող քաղաքացին գրքույկից բացի պետք է ներկայացնի նաեւ սոցվճարումների մասին տեղեկանք՝գործատուից․ինչո՞վ է մեղավոր մարդը, եթե պարզվի, որ նախկին հիմնարկը չկա կամ՝գործատուն սոցվճարում չի արել, մի՞թե դրա համար պետք է 60-ն անց մարդիկ դատարանի դռներն ընկնեն՝իրենց ստաժը դատարանով հաստատելու համար։Հիշեցնեմ, որ մեր ռազմավարական գործընկեր ռուսաստանում նման օրենք չկա,  հաշվի է առնվում միայն աշխատանքային գրքույկը,ինչու՞ մեր երկրում ամեն ինչի վատն է վերցվում․սկսած՝կենսաթոշակի արեվմտյան ռեֆորմից, որ 90-ականներից փաթաթեցին Հայաստանի վրա եվ թոշակի շեմը դարձրին 63-65-ը՝նախկին 55-ի փոխարեն։Ակնկալում եմ ձեր միջամտությունը՝վերոնշյալ հարցերի կարգավորման համար, որոնք առավել մանրամասն ներկայացրել եմ նաեվ ձեզ ուղարկած էլեկտրոնային նամակում։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ,Վանաձոր

Իսկ անարդարությունը պակասել է՞, թե՞ավելացել

 Սովետական տարիների այլախոհ,դիսիդենտ,սովետական տարիների քաղաքական բանտարկյալ Վարդան Հարությունյանի հարցազրույցն ականջովս ընկավ՝,,Ազատությունով,,․այն մարդու, ում հարցազրույցը խորհրդային տարիների մայրամուտին ,,Գարուն,, ամսագրում տպագրված, խնամքով պահում եմ, որովհետեվ ,,Գարուններն,, էլ եմ խնամքով պահում։Ասում եմ՝,,նախկին այլախոհ,, որովհետեվ առնվազն վերջին 5 տարիներին նրան որպես ,,իրավապաշտպան,,/ինչպես ներկայացրեց ,,Ազատությունը,,/ չեմ հիշում։

Եվ այսպես՝սովետական տարիների քաղբանտարկյալ Վարդան Հարությունյանը օրերս ,,Ազատությանը,,տված հարցազրույցում Նիկոլին քննադատեց․․․․սովետական համակարգը ետ բերելու մեջ․շատ չե՞ն Նիկոլին ,,լավություն անում,,՝նրան մեղադրելով իբր սովետական մտածելակերպ ունենալու մեջ։Նիկոլը վեր է ածվել ամենաիսկական դիկտատորի,բռնակալի,այլընտրանք չհանդուրժող ղեկավարի,իրեն իշխանության բերած ժողովրդին արհամարհողի ու բարձր ամբիոնից պիտակավորողի,Նիկոլը դառել է իր երբեմն ազատական սկզբունքների հակառակ կողմը/չնայած՝2006-ին նրա մուտքը քաղաքականություն սկսվեց ,,Այլընտրանք,, հասարակական-քաղաքական շարժմանը հարելուց՝հայտնվելով ցուցակի ամենավերջին տեղում/,Նիկոլից ի՞նչ սովետական․․․․/ակամա հիշում ենք ,,Մենք ենք՝մեր սարերը,, ֆիլմը․,,սովետականը Ավագն է,որ կնիկ չունի, ժամանակ էլ չունի կնիկ բերի,,/։

Հիմա որ սովետական համակարգին անուղղակիորեն մեղադրում եք՝նրան կապելով Նիկոլին/ինչը Նիկոլի համար հաճոյախոսություն կարելի է համարել/,էդ համակարգն ինչո՞վ էր խեղդում սովետական քաղաքացիներին/առանձին թերություններն ու բռնաճնշումների տարիները հաշվի մեջ չեն, որովհետեվ դրանց քաղաքական գնահատականը տրվել է հենց սովետական տարիներին՝1960-ականնեի սկզբին/։Մարդն ապրում էր առանց հիմնախնդիրների,չկար մասսայական գործազրկություն,գործարաններն աշխատում էին բարձր արտադրողականությամբ, ու որոշներն անգամ արտասահմանյան երկրների հետ պայմանագրեր ունեին,չկար սովամահություն/համենայն դեպս՝զարգացած սոցիալիզմի տարիներին՝1960-80-ականներին/,բարոյազրկումն ահագնացող չափեր չուներ,ու այդ առումով ընկերական դատարաններն էլ էին դեր խաղում, մարդու, հայի, առհասարակ ցանկացած ազգության քաղաքացու ազգային դիմագիծը չէր խաթարվում։Կամ որ հիմա Նիկոլի միահեծանությունը, այն, որ պարտադիր է համարվում ՔՊ անդամ լինելը՝ծառայողական առաջխաղացման համար,համեմատվում է սովետական տարիների միակուսակցական համակարգի հետ, մի՞թե սովետական միակուսակցական համակարգը խանգարում էր շարքային քաղաքացուն՝ունենալ քաղաքացիական ազատություններ եվ իրավունքներ,ու՞մ էին ստիպում կուսակցության/,,պարտիայի,/շարքերն ընդունվել, ընդհակառակը, ,չար լեզուների,, պնդմամբ, ոմանք իրենք էին փորձում զարտուղի ճանապարհներով ու անգամ՝կաշառքով ընդունվել ,,պարտիայի,, շարքերը, որպեսզի ղեկավար պաշտոն ստանան․թեպետ՝ոչ բոլոր ղեկավար պաշտոնների համար էր ,,պարտիականություն,, պահանջվում,իսկ բանվորներին առաջարկում էին ընդունվել՝ամենայն հարգանքով, բացատրելով, թե դա ինչ առավելություններ կարող է տալ իրենց։ Եթե սովետական միությունը չքանդվեր,շատ ավելի մեծ ձեռքբերումներ կլինեին,բայց՝միության փլուզումն արագացավ նաեւ նրանց պատճառով,ում մարդկային տեսակն այսօր առոք-փառոք հայտնվել ու հայտնվում է Նիկոլի կողքին կամ հովանու ներքո,եվ հիմա էլ այսօրվա հասարակությանը հրահրում՝ընդդեմ իշխանության,ում ինքը կառավարում է եվ ուղղորդում,ինքն օծում բոլոր այն բացասական հատկանիշներով,որոնց ահագնացման պատճառով փլուզվեց խորհրդային միությունը կամ, ինչպես սիրում են ասել նախկին դիսիդենտները՝,,կայսրապետությունը,,․միայն թե այդ կայսերապետությունը կայսր չուներ,ղեկավարում էր ,,գենսեկը,, իսկ հիմա՝ Նիկոլի ,,սեկտան,, որ ամենավատ կառավարողն է 30 տարվա բոլոր կառավարողներից։

Վարդան Հարությունյանը Նիկոլին ,,սովետականության,, մեջ մեղադրելուց հետո սահուն անցում կատարեց տնտեսություն՝երկրում դրական երեվույթներ տեսնելու միտումով,ու այդ հարցում նրան ,,օգնեց,, հարցազրույց վարողը։Պարզվում է, դրական երեվույթներ եղել են վերջին 5 տարում, բայց՝ՔՊ-ն դա չի կարողանում հավուր պատշաճի ներկայացնել։Օրինակ՝ըստ Հարությունյանի, կոռուպցիան պակասել է/ակամա հիշեցի մի վանաձորցու այն դիտարկումը ,որ ,,Սերժի օրոք հաշմանդամության կարգ ստանալն ավելի էժան էր, քան՝հիմա/։,,Հարկային տեռոր չկա,,․բա եթե հարկային տեռոր չկա, ինչու՞ լայն սպառման ապրանքների գները չեն իջնում,եթե կոռուպցիա չկա, ու՞մ են այդքան բռնում կաշառքի կամ դիրքի շարաշահման հմար/սկսած՝քաղաքապետերից ու տեղակալներից, վերջացրած՝դատավորներով/․ՔՊ-ի գծից շեղվածների՞ն, թե՞ Նիկոլին ,,պրիզնատ,, չեկողներին։Բա եթե կոռուպցիա չկա, թող հրաժարվեն կոռուպցիայի դեմ պայքարի համար հատկացվող ահռելի գումարներից՝,,դրսի,, ուժերի կողմից տրվող եվ հաճախ փոշիացվող։

Իսկ անարդարության մասի՞ն ինչ կասեք, պարոն Հարությունյան,ավելացել է՞, թե՞ պակասել Նիկոլի օրոք։Անձամբ ես՝որպես վերջին 30 տարում ՀՀ դեֆակտո ֆեոդալիզմից ու բդեշխական համակարգից տուժած  ընտանիքի անդամ/ու անարդարության դեմ պայքարած լրագրող/, իմ եվ ուրիշների օրինակով կարող եմ ասել, որ վերջին 5 տարում եթե չի ավելացել, ապա չի էլ պակասել անարդարությունը։Նախկին իրավահալածվածները ոնց կային, էդպես էլ շարունակում են մնալ ,,ձայն բարբառո,,/ուզում ես ֆեյսբուքում գրի,ուզում ես՝ծրարով կամ էլեկտրոնային փոստով նամակ գրի/։Նախկին օրենքները՝հասարակության առաջընթացին խանգարող, մարդկանց բարեկեցությանը վնասող, ոնց կային, էդպես էլ մնում են,ժողովրդանպաստ օրենսդրական նախաձեռնությունները,օրենսդրական բարեփոխումների քաղաքացիական առաջարկությունները հաշվի չեն առնվում, եւ օրենքի տեսքի չեն բերվում, մինչդեռ ներկա վարչապետը 2018-ի ,,հեղափոխության,, ժամանակ անընդհատ պնդում էր, որ երկրի տերը քաղաքացին է։ԽԾԲ-ն ավելի է ընդլայնվում՝ծառայողական առաջխաղացման ոլորտում կամ առհասարակ ,,արեվի տակ տեղ ունենալու,, պարագայում։Ամենավատը․ներկա իշխանությունները վերջին 5 տարում ավելի մեծ անձնական ձեռքբերումներ ունեցան,քան՝նախկինները 20 տարում։Ցանկը կարելի է անվերջ շարունակել,բայց իմաստ չեմ տեսնում, որովհետեվ այդ ցանկին ես պարբերաբար եմ անդրադառնում համացանցում, ներկայացնելով ոչ միայն իմ,այլեվ՝բազմաթիվ քաղաքացիների բողոքները՝քաղաքացիական նախաձեռնության կարգով,առանց պետական կամ դրամաշնորհային աջակցության,ցանկանալով այդ խնդիրների վրա հրավիրել պատկան մարմինների ուշադրությունը։Բայց այս երկրում/որի համակարգում ամենավատն է վերցված բոլոր նախկին համակարգերից/,ո՞ր պատկան մարմինն է ուշադրություն դարձնում քաղաքացիների դիտողություններին եվ առաջարկություններին, թեկուզ՝այդ քաղաքացին լինի 27 տարվա լրագրող/12 տարվա բլոգեր/։Ընդհակառակը․գործի են դրվում տարատեսակ միոջցներ՝վերջինիս լռեցնելու համար․սկսած՝սոցիալական ճնշումներից վերջացրած՝,,գլխին սարքելով,, ու բարոյահոգեբանական ճնշումների ենթարկելով։Նիկոլահպատակ ,,պատկան մարմինները,, շատ լավ հասկանում են, թե ում կամ ինչին ուշադրություն դարձնեն, ում բողոքով զբաղվեն, ումն արհամարհեն կամ ,,գլխի տակ փափուկ բարձ դնեն,,՝բողոքը ջրելով,ում գրածին ուշադրություն դարձնեն ումն՝արհամարհեն կամ ֆեյքերի միջոցով հայհոյախոսությամբ արձագանքեն։Ինչ վերաբերվում է Սովետական միության մասին ձեր վատ կարծիքին, ապա հիշեցնեմ, որ սովետական պետությունը/իմ տեսած սովետականը՝60-80-ականներին՝մինչեւ 88-ի երկրաշարժը կամ մինչեւ անկախացումը՝1991-ը/, մարդուն տնից չէր զրկում, 2տարում մարդուն, նորաստեղծ ընտանիքին բնակարան էր տալիս՝եթե նույն գործարանում 2 տարի աշխատում էր,իսկ այս պետությունը՝,,ազատ,անկախ,, սովետական տարիներին ձեռք բերած ,մի հատ էլ 90-ականներով ,,միամտացնելու,, համար սեփականաշնորհման թրի տակով անցած, պետությունը կարող է խլել քաղաքացուց՝գլխին վարձեր փաթաթելով կամ վարկերի տակ ճնշելով։Մարդկանցից խլեցին աշխատատեղերը, բնակարանները ,,լավության,, կարգով սեփականաշնորհել թույլ տվեցին/թեպետ՝մեծագույն խոչընդոտներ հարուցելով համայնքային բդեշխություններում/, բայց քանի որ մարդկանցից խլել էին ամենակարեվորը՝աշխատատեղերը, որոնք մարդիկ ունեին սովետական հասարակարգում,ուստի մեծամասշտաբ աղքատության հետեվանքով շատ-շատերն ստիպված էին վաճառել բնակարանները․ապացույցները՝այսօր էլ առկա են երկրաշարժից 34 տարի անց․հազարավոր մարդիկ դեռեվս տնակներում են, որովհետեվ վաճառել են բնակարանները՝ապրուստի միջոց չունենալով,ու հիմա նրանց գլխին դամոկլյան սրի նման կախված է նաեւ այդ հյուղակներից զրկվելու եվ փողոցում հայտնվելու վտանգը։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ, Վանաձոր, բլոգեր

Կոռուպցիա՝պետական համակարգու՞մ, թե՞ համակարգային կոռուպցիա

 Խառնիփնթոր ու անհասկանալի հաշվարկով մի թիվ են որոշում՝թոշակ նշանակելիս, իսկ երբ քաղաքացին ցանկանում է տեղեկանալ, թե ինչ հաշվարկով է նշանակված թոշակը,էլեկտրոնային փոստով ուղարկված նամակներին Միասնական սոցիալական ծառայությունից/ՄՍԾ/պատասխանում են․,,Դիմիր գրավոր,,։Ի դեպ, սոցապ նախարարության կայքն էլ, էլեկտրոնային հասցեն էլ պարբերաբար փոխվում են․սկզբում՝ուղարկված նամակիս պատասխան էր գալիս թե ,,այդպիսի հասցե գոյություն չունի,,/այն հասցեն, որ մեզ ուղղորդել էին հենց նախարարության ֆեյսբուքյան էջից/,հետո պարզվեց, որ այդ հասցեն էլ չի գործում, ու կամ դիտմամբ էին չգործող հասցեով ուղղորդում,կամ՝հետո են իմացել, որ փոխվել է։Հիմա ՝էլ ֆեյսբուքյան էջով ուղարկած նամակներին պատասխանում են, որ այսուհետ ,,այս հարթակը չի գործի,,/եվ ռոբոտի պատասխան կգա միայն/, եվ ուղղորդում են դեպի կայքային հարթակ։Հարթակին գրելուց հետո էլ գալիս է նամակ՝,,դիմիր գրավոր,,։Լավագույն դեպքում՝մի լակոնիկ պատասխան են տալիս՝քո ուղարկած էլեկտրոնային հարցերին մեկ անլիարժեք  պատասխանով։Իսկ ,,դիմիր գրավոր,,՝նշանակում է հատուկ պաշտոնական բլանկի վրա դիմում լրացնել եվ անգամ՝պատրաստակամություն հայտնել տեղեկատվություն ստանալու համար վճարել։Սա է՞ ժողովրդավարությունը կամ ,,տեղեկատվության ազատությունը,,։Սա մարդու իրավունքների ու ազատությունների լիակատար ոտնահարում է՝խուսանավման ճանապարհով ստեղծած օրենքների գործադրմամբ։Ազգային Արխիվին ինքդ ես հարցում անում, որ իմանաս, թե նախկին գործատուներդ սոցվճարում արել են, թե չէ, գրում են, որ ,,ծառայությունը վճարովի է,,։Հույսդ դնում ես ՄՍԾ-ի վրա, որ պարտավոր է քո ներկայացրած աշխատանքային գրքույկի տվյալների փոխանցմամբ պատասխան ստանալ Ազգային Արխիվից, նա էլ պատասխանում է, թե ,,պատասխանն ստացել ենք,, ՝բայց չի մանրամասնում, թե այդ հարցման պատասխանները քանի՞/ տարվա ստաժ են ներառում եվ այլ մանրամասներ, ու խորհուրդ է տալիս․,,Դիմիր գրավոր,,։Սա իսկական ծաղր է․առավել եվս՝,,ետհեղափոխական,, Հայաստանում, որտեղ,իբր ,,բարեփոխումային,, եղանակ է։

Մինչ օրս ինձ համար անհայտ է, թե ի՞նչ հաշվարկով են հաշվել հունվարից նշանակված թոշակը՝18 տարի, 8 ամիս, եվ 8 օր որոշված կտրվածքով/աշխատանքային գրքույկում առկա 24 տարվա պայմաններում/,եվ ի՞նչ ընթացք է ունեցել, ի՞նչ արդյունքներ են ձեռք բերվել՝մնացած 4ուկես տարվա տվյալներն Ազգային Արխիվից ստանալուց հետո/հավաստիացնում են,որ ստացել են պատասխանները․եվ միայն այդքանը․մնացածի համար՝,,դիմիր գրավոր,,/։Ի՞նչ է ստացվում․քաղաքացին իր թոշակի վերաբերյալ տեղեկատվություն ստանալու համար պետք է գումար վճարի եվ Ազգային Արխիվին, եվ ՄՍԾ-ի՞ն, երբ որ երկուսն էլ պետական ոչ առեվտրային կազմակերպություն են/Արխիվը հենց այդպես էլ կոչվում է․,,ՊՈԱԿ,,/։Երեվի թե հույսները դրել են,որ շատերը գլուխ չեն դնի խորամուխ լինել հաշվի մեջ՝խուսափելով բյուրոկրատական քաշքշուկներից կամ ավելորդ գումարներ ծախսելուց, ու դրա արդյունքում կիսատ-պռատ հաշված թոշակների շնորհիվ բյուջեի գումարները կավելանան։Այսպիսով, ՀՀ քաղաքացիների համար պետական 2 կարեվորագույն մարմին՝Ազգային Արխիվն ու միասնական սոցիալական ծառայությունը, անհասանելի են կիսով չափ, եթե խոսքը վերաբերվում է տեղեկատվություն ստանալուն․Արխիվի տեղեկատվությունն էլ է վճարովի՝քաղաքացիների համար, ՄՍծ-ի տեղեկատվությունն էլ։Ընդ որում, վիճակն ավելի է բարդանում քաղաքացիների համար, եթե հաշվի առնենք, որ փոստային ծառայություններն էլ վերջերս մի քանի անգամ թանկացել են՝սուսուփուս, ՀԾԿՀ-ի/Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողով/ լուռ հաստատմամբ/եվ սա այն դեպքում, երբ ,,Հայփոստն,, արդեն մասնավոր կառույց չէ, այլ՝պետական/։Հիմա այս ամենը կոռուպցիա է պետական համակարգու՞մ,թե՞ համակարգային կոռուպցիա, որի վերաբերյալ վերջերս նշված էր միջազգային զեկույցներից մեկում՝որպես ընդհանրական երեվույթ։Իսկ սոցապ նախարարը հասանելի է միայն հատուկ պատվիրակված հարցազրույցների համար,թերեվս՝իր նախընտրած հարցերին միայն պատախանելով  ,,Ազատություն,, ռադիոկայանով, եվ նույնիսկ ֆեյսբուքով ուղարկված նամակները կարող են մնալ ,,ձայն բարբառո,, եթե նախարարի ,,ճաշակով,, չեն։Ահա եվ ձեզ ,,ժողովրդավարություն,,։

ԳԱՅԱՆԵ ԳԵՈՐԳԻԻ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ,Վանաձոր

Պետական ռեկետությունը գործողության մեջ

 ,,Վեոլիան,, ընդդիմադիր լրագրողին սոցիալական ոչնչացման ենթարկելու քաղաքական պատվե՞ր ունի

-----------------------------------------------------

Դուք պատկերացնու՞մ եք իրավիճակի լրջությունը,կոմիզմը կամ ողբերգությունը,զավեշտը․․․․․2016թվից բաժանորդների գլխին ամիսը 5400 դրամ ապօրինի սակագնով ,,պարտք,, սարքող ,,Վեոլիան,,/որ այդ ապօրինի սակագինը գաղտնաբար օրինականացնելով՝ՀԾԿՀ-ի լուռ համաձայնությամբ, ավելի քան 4 ամիս անհայտության մեջ էր, կայքն էլ՝անհասանելի/եվ այդ մասին նաեւ ,,Սուր անկյունն,, էր ահազանգել /,հիմա արդեն ոչ միայն 5400դրամով, այլեվ՝6014 դրամով է  ,,պարտք,, սարքում ու կամ դատարան հասցնում տուժողի կարգավիճակից պատասխանողի կարգավիճակում հայտնված բաժանորդներին, կամ՝դատարանից պահանջում գործերը քննել պարզեցված վարույթի կարգով ու միանգամից գումարի բռնագանձման կամ բնակարանի նկատմամբ կալանքի որոշումներ կայացնել։Բայց իրավիճակի ողջ կոմիզմն ու ողբերգությունն այն է, որ ,,Վեոլիան,, բողոքում է․․․․իր ,,խախտված իրավունքների,, համար։Սա արդեն վերջի վերջն է։Ուրեմն սույն ընկերությունը,որ 2016թվից կասկածելի հանգամանքներում իր ձեռքն է վերցրել ՀՀ ջրային տնտեսությունը,փոխանակ բարեփոխումային քաղաքականություն վարի, վարձեր պակասեցնի,  մարդկանց իրավիճակի հանդեպ ըմբռնումային մոտեցում, ցուցաբերի, պարզի, թե ինչու է բաժանորդը տարիներ շարունակ ստիպված եղել ավելի մեծ գումար վճարել ,քան՝կարող էր վճարել ջրաչափ ունենալու դեպքում, 2017թվից ի վեր ապօրինի սակագին է նկարում բաժանորդների հաշվեհամարին՝վերջիններիս իրավունքների հանդեպ ոտնձգություն կատարելով, հոխորտում է ու մի գլուխ դատական հայցեր ներկայացնում խոցելի խավի նկատմամբ․մարդիկ,ովքեր ոչ իրենց մեղքով են անջրաչափ։Չի էլ փորձում պարզել պատճառները,այլ միանձնյա կարգով հայտարարում է, թե ,,գումարը ամբողջությամբ ենթակա է բռնագանձման,,․եվ սա՝այն դեպքում, երբ բաժանորդը ամեն ամիս նախկին սակագնով մուծումներ է կատարում։Վերջապես մեկը չկա՞ այս ընկերության սոցիալական ահաբեկչության վերջը տա եվ չեղարկի 2016թվի տխրահռչակ սակագինը՝ջրի վարձը անջրաչափների համար 5400/2022թվից արդեն՝6014 դրամ/դարձնելու վերաբերյալ։Սա ամենաիսկական կողոպուտ է պետական ռեկետի մակարդակով։Ֆրանսիայից եկած ինչ-որ մի կասկածելի ընկերություն՝կասկածելի հեղինակությամբ, որի կոռուպցիոն գործունեությանը Ռումինիայում բացահայտել է հենց Ֆրանսիայի կառավարությունը,այսօր իրեն իրավունք է վերապահում մեր երկրի ջուրը վաճառել մեր վրա մի քանի անգամ ավելի թանկ, քան՝մինչ իր հայտնվելն էր։Բա լավ, ինչի՞ համար է Հանրային խորհուրդը, ՀԾԿՀ-ն,Մարդու իրավունքների պաշտպանը,ԱԺ մարդու իրավունքների հանձնաժողովը, որ ,,Վեոլիայի,, ապօրինի սակագնի ու այն հաստատած ՀԾԿՀ-ի  ապօրինի գործարքին անդրադարձող մեր նամակները տարիներ շարունակ մնում են ձայն բարբառո։Երեկ էլ կարդացի ,որ 4 անչափահաս երեխա ունեցող ընտանիքին էլ 51 հազար դրամ պարտքի պատճառով ջրազրկել են․սա է՞ իրավական երկիրը, ուրեմն եթե մեր մոտ քաղաքացիական պայքար չկա, սոցիալական խնդիրներով զբաղվող հ/կ-ներ չկան, իրավապաշտպան կառույցները պետք է համատարած անուշադրությա՞ն մատնեն այս ոլորտը, որ լիակատար  բարձիթողի վիճակում է/։ 

Մարտի 7-ին, կանանց տոնի նախօրեին, ով ծաղր, ,,Վեոլիայի,, կողմից իմ դեմ դատական հերթական նիստն էր/այնպես, ինչպես 5 տարի առաջ՝նույն օրը․այն տարբերությամբ, որ դատավորն է հիմա ուրիշ/։Մարտի 6-ին էլ փոստային ծանուցմամբ ստացել էինք ,,Վեոլիայի,, Դիրքորոշում կոչվող նամակը՝իմ կողմից ներկայացրած Միջնորդության առթիվ առ այն, որ առնվազն հայցային վաղեմություն կիրառվի իմ նկատմամբ ,,սարքած,, 243 հազար դրամ առասպելական գումարի վերաբերյալ, որի վիճահարույց լինելուն անդրադաձել եմ հայցադիմումի պատասխանի մեջ՝դատարանին ներկայացրած։Բայց չէ, ,,Վեոլիան,,/որ երեվի թե քաղաքական պատվեր ունի՝ընդդիմադիր լրագրողին սոցիալական ոչնչացման ենթարկելու/ անդրդվելի է ու պնդում է, որ ինձնից պետք է ամբողջությամբ բռնագանձվի այդ հորինված ,,պարտքը,,․դե ուրեմն մենք էլ, ինչպես պնդել ենք Հայցադիմումի պատասխանի մեջ, պնդում ենք, որ ընդհանրապես այդ ամբողջ հայցը ենթակա է ետ վերադարձման այն հիմնավորումներով, որ ներկայացրել ենք դատարանին։Հաջորդ նիստը՝մայիսի 18-ին․տա Աստված, որ մինչ այդ ,,Վեոլիային,, զրկած լինեն ջրային ոլորտը սեփականաշնորհելու իրավունքից՝ելնելով հազարավոր քաղաքացիների բողոքներից, որոնց պարբերաբար անդրադառնում է ,,Վեոլիա-ջուր,, հանրային վերահսկողություն  ֆեյսբուքյան խումբը։Հիշեցնեմ, որ 1-ին անգամ 2017թվին էր ,,Վեոլիան,, իմ դեմ դատական հայց ներկայացրել՝31հազար դրամ ,,պարտք,, սարքելով, սակայն 2018թվին Լոռու մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանը մերժեց այդ հայցը։2021թվին երկրորդ անգամ հայց ներկայացրեց, բայց դատարանը մերժեց այն ընդունել որպես վարույթ՝որովհետեվ ,,Վեոլիայի,, ներկայացուցիչը չէր ունեցել պատշաճ լիազորագիր։Եվ հիմա երկրորդ հայցն է իմ դեմ․սկզբում դատ պետք է լսվեր պարզեցված հայցային վարույթի կարգով, սակայն իմ ներկայացրած Առարկությունից հետո այն որոշվեց քննել ընդհանուր հայցային վարույթի կարգով։Դեկտեմբերի 9-ից սկսվել է գործի քննությունը։Տեղի են ունեցել մի քանի նիստեր, որոնց ընթացքում ներկայացրել եմ Հայցադիմումի պատասխան,Լրացուցիչ տեղեկություններ,Միջնորդություն եվ Դիրքորոշում՝,,Վեոլիայի,, Դիրքորոշման առթիվ։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ,Վանաձոր