Ո ՞ ՎՔԵՐ ԵՆ ՏՆՕՐԻՆՈՒՄ ԳՆԵՐԸ

Երբ  2004թ.  սկսած  դոլարը  սկսեց  աստիճանաբար  արժեզրկվել`  իջնելով  580  դրամի,  նախկին  ընդդիմադիր  պատգամավորներ  Վիկտոր  Դալլաքյանն  ու  Արտաշես  Գեղամյանն  իրենց  բողոքի  ձայնն  էին  բարձրացնում  ԱԺ  ամբիոնից:  440  դրամի  սահմանի  ժամանակ  Դալլաքյանն  անգամ  սուր  "բախումների"  մեջ  մտավ  այն  ժամանակվա  Կենտրոնական  Բանկի  նախագահ,  ներկայիս  վարչապետ  Տիգրան  Սարգսյանի  հետ,  և  նրանց  ամբիոնային  "բախումներն"  ու  լեզվամարտը  երկար  ժամանակ  քննարկման  առարկա  էին:  Այդ  թեժ  օրերին  դոլարը  կրկին  "ափալ-թափալ"  սկսեց  մագլցել,  սակայն  երբ  Վ.  Դալլաքյանն  ու  Տ.Սարգսյանը  հաշտվեցին,  դոլարը  կրկին  սկսեց  "սղղալով"  իջնել  ու  մինչև  2008թ.  հասավ  300  դրամի:  Ստացվում  է,  որ  դոլարի  կուրսը  կախված  է  ոչ  այնքան  տնտեսական  գործոններից,  համաշխարհային  շուկայից,  որքան` "ախպերական"  հարաբերություններից,  ահա  թե  ինչու  էր  ԿԲ  նախագահը  հայտարարում,  թե  պարզ  չէ,  թե  առաջիկայում  ինչ  կկատարվի  դոլարի  կուրսի  հետ  (չ՞է  որ  դեռ  պարզ  չէր,  թե  որքան  կշարունակվի  "ռազբորկան"):  Փաստորեն,  դա  արհեստական  իջեցում  էր,  թեպետ  պատճառաբանում  էին,  թե  համաշխարհային  շուկայում  էլ  է  դոլարը  արժեզրկվում:  Հիմա,  2012թ.  հունիս-հոիլիսի  դրությամբ,  երբ  դոլարը  փորձում  է  իր  նախկին  դիրքերում  հայտնվել,  ոմանք  մխիթարում  են,  թե  գիտեք,  դոլարը  բարձրանում  է,  բայց  գները  չեն  բարձրանում:  Այս  հավաստիացումը  պարբերաբար  արվում  է  իշխանական  շրջանակներին  մոտ  կանգնած  որևէ  տնտեսագետի  կողմից:  Նախ,  ո՞վ  ասաց,  թե  գները  չեն  բարձրանում,  երկրորդ`  ինչքա՞ն  կամ  մինչև  ե՞րբ  բարձրանան, կամ  ու՞ր  են  հասնելու:  Երբ  դոլարի  կուրսը  580  դրամ  էր  (2000-2002թթ.,  մսամթերքի,  շաքարավազի  ու  բուսական  յուղի  գինը  կիսով  չափ  էժան  էր  ներկայիս  գներից,  երբ  դոլարի  կուրսը  ներկայումս  410դրամի  սահմաններում  է:) Երբ  դոլարի  կուրսը  580  դրամ  էր,  շաքարավազի  1կգ-ն  200-220  դրամ  էր:  Երբ  2008թ.  դոլարի  իջեցված  կուրսը  300  դրամից  միանգամից  բարձրացրին  360  դրամի,  շաքարավազի  1կգ-ն  260  դրամ  էր:  Դրանից  հետո,  որպեսզի  արդարացնեն  հետագա  թանկացումները,  դոլարը  հասցրին  400  դրամի,  շաքարավազի  գինն  էլ  հասցրին  430-450  դրամի:  Այդ  ընթացքում  ժողովրդին  մի  փոքր  նախապատրաստեցին  հետագա  թանկացումներին,  մխիթարելով,  թե  Վրաստանում  1կգ  շաքարավազի  գինը  համարժեք  է  500  դրամին:  Հետաքրքիր  է,  ՏՄՊՊՀ-ն  ինչո՞ւ  այս  ոլորտում  ուսումնասիրություն  չի  անում:  Վերջին  2  ամսում  ամերիկյան  թռչնամսի  գինը  800  դրամից  հասել  է  950-1000  դրամի,  մինչդեռ  դոլարի  կուրսի  580  դրամի  պայմաններում  550-600  դրամ  էր:  Այս  բարձրացումը  կարծես  թե  արվում  է  տեղական  թռչնամսի  շահերից  ելնելով,  քանի  որ  այն  մշտապես  ավելի  թանկ  է,  քան`  արտասահմանյան  թռչնամիսը:  Ենթադրվում  է,  թե  պատճառը  բարձր  հարկերն  են,  և  տեղական  արտադրողները  ստիպված  են  բարձր  գնով  վաճառել:  Արդեն  օրինաչափ  է  դարձել.  դոլարի  կուրսը  բարձրացնում  են,  գները`  հետը:  Հետո  դոլարը  իջեցնում  են,  գները  թողնում  նույնը:  1-2  շաբաթ  առաջ  դոլարի  կուրսը  420  դրամն  անցել  էր,  ինչին  հաջորդեցին  հերթական  թանկացումները:  Հուլիսի  23-ի  դրությամբ  դոլարի  կուրսը  դարձել  է  409  դրամ,  գները  մնացել  են  նույնը:  Ինչո՞ւ  ՏՄՊՊՀ-ն  ուսումնասիրություն  չի  անում,  թե  ինչո՞ւ  է  խանութներում  թանկացել  կաթնամթերքը`  մածունը,  թթվասերը,  կաթնաշոռը:  "Արմենիայով"  վերջերս  հեռարձակվեց  տնտեսական  թեմայով  մի  ռեպորտաժ,  որում  նշվում  էր,  որ  կաթի  գինը  իջել  է,  և  եթե  դա  այդպես  է  (ինչը  հավաստվում  է  նաև  պանրի  գնի  իջեցմամբ),  մածունն  ու  թթվասերն  ինչո՞ւ  են  թանկացել:  Գարնանից  սկսած  կտրուկ  իջել  էր  պանրի  գինը`  գրեթե  կիսով  չափ,  բայց  հունիսի  վերջից  այն  կրկին  բարձրանալու  միտում  է  դրսևորում:  Չի  բացառվում,  որ  այս  կարգի  թանկացումները  կապված  են  տուրիստական  շրջանի հետ,  այն  տրամաբանությամբ,  որ  Հայաստան  են  գալիս  սփյուռքից,  դե   ուրեմն  "կարելի"  է  թանկացնել  մթերքները,  զուգահեռ  էլ  դոլարը  կրկին  իջեցնել:  Հետո՞   ինչ,  թե  դրանից  "դրսից"  օգնություն  ստացող  ՀՀ  շարքային  քաղաքացին  է  տուժում:  Ինչ  վերաբերվում  է  մսամթերքին, ապա  դրանց  գներն  առհասարակ  այնքան  են  բարձր,  որ  խանութներում  (օրինակ`  Վանաձորի)  մշտապես  առկա  է  ժամկետայնության  պատճառով  որակազրկնած  մսեղեն:  Հերթական  անգամ  գալիս  ենք  եզրակացության,  որ  տեղական  արտադրության  մսամթերքի  բարձր  գների  պատճառը  հարկերն  են: Հակառակ  պարագայում  հազիվ  թե  իրենք  իրենց  թշնամի  լինեն  ու  տեսնեն,  որ  ապրանքը  ետ  է  ուղարկվում,  բայց  շարունակեն  գինը բարձր  պահել:  Անգամ`  երբեմն  կիրառվող  "ակցիաները"  չեն  նպաստում  մսամթերքի  սպառմանը,  իսկ  "ակցիաներ"  էլ  կիրառում  են,  որովհետև  սառնարանային  պայմաններոմ  երկար  պահելը  լրացուցիչ  ծախսեր  է  պահանջում:  Այս  համատեքստում  հիշեցի  երգիծական  մի  դրվագ  Հ2-ի  "Կադրերի  բաժին"  հաղորդումից:  Ակնհայտ  նյարդային  շարժուձևով  մի  մարդ,  գլուխը  ցնցելով  ու  աչքի  մեկը  նյարդայնորեն  խաղացնելով,   մտնում  է  գրադարան  ու  "սուր  զգացողություն"  առաջացնող  գիրք  է  ուզում.  այնպիսի  գիրք,  որ  կարդալուց  հետո  "մազերը  բիզ-բիզ  կանգնեն",  "երազում  վեր  թռչի",  "  վրեն  սառը  քրտինք  պատի",  աշխատակցուհին  էլ  ասում  է.  "Ես  հասկացա,  թե  ձեզ  ինչ  գիրք  է  պետք,  հիմա  կբերեմ,  խնդրեմ,  Հայաստանի  Հանրապետության  Հարկային  օրենսգիրք":  Միանգամայն  տեղին  հումոր`  պետական  ալիքով:  Դե  ինչ,  շնորհավորում  ենք  Հ2  պետական  ալիքին`  "պետական  մտածողության"  ավանդական  կարծրատիպից  ազատվելու  համար:  Միայն  թե  լավ  կլիներ,  երե  հումորը  վերնագրվեր`  "Հատուկ վարչապետի  համար":  Բա  ո՞ւր  մնացին  քաղաքական  գործիչների  հավաստիացումները  "մանր  ու  միջին  բիզնեսի  արտադրողների  շահերը  պաշտպանելու,  հարկային  բեռր  թեթևացնելու"  մասին:  2003թ.  սկսած`  այդ  մասին  սկզբում  ՀԺԱՄ-ն  էր  խոսում  (հետաքրքիր  է,  կա՞  այդ  կուսակցությունը  հիմա),  2007թ.  սկսած  էլ`  ՕԵԿ-ը:  Եվ  եթե  ՀԺԱՄ-ը  "ալիբի"  ունի,  քանի  որ  այդպես  էլ  խորհրդարան  չմտավ,  ապա  13  տարվա  խորհրդարանական  կուսակցության  ստաժ  ունեցող  ՕԵԿ-ին  ի՞նչն  է  խանգարում  հարկային  բեռը  թեթևացնելու,  իրենց  խոստումները  իրականացնելու  հարցում:  Հետո  էլ  համոզում  են,  թե  իրենք  ժողովրդի  հետ  են,  կողքին  են  կամ  մեջքին  կանգնած  են:  Մինչդեռ  իրականությունն  այն  է,  որ  ամբողջ հարկային  բեռն  էլ,  տնտեսությունն  էլ,  բյուջեն  էլ`  իր  ուռճացված  ապարատով`  ժողովրդի  "վզին  նստած"  են  ու  հարմար  տեղավորված.  "xорошо  сидим". 

Գայանե  Հովսեփյան

"ՄԵՐ ԴԵՄ ԽԱՂ ՉԿԱ"-Ն` ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅԱՆ ՄԵՋ

Վանաձորաբնակ կենսաթոշակառու,  նախկին տնտեսագետ Ռաֆիկ Սահարյանը շատ հուզված պատմեց,  թե ինչ "օյին" է գլխին եկել "Լոռի"  ջրմուղ-կոյուղու գրասենյակում հուլիսի 18-ին:  Այնտեղ գնացել էր Երեւանյան խճուղու 127 և 129  շենքերի կոյուղագծերի հետ կապված չարչրկված հարցի պատճառով:Մարտ ամսին 26 բնակիչներ նամակ են գրել Լոռու մարզպետարան,այնտեղից էլ դիմումն ուղարկվել է Վանաձորի քաղաքապետարան,որն էլ հանձնարարել է ջրմուղին վերացնել "սառեցումնը", իսկ դրա հետ կապված մյուս աշխատանքները կատարել ամռանը:"Գնացել էի,որ իմանամ երբ են սկսելու աշխատանքները  ,ախր   ամառն անցնում է,  էս  է ձմեռը  նորից սառցակալելու է"- պարզաբանեց իմ զրուցակիցը: Ջրմուղում նրան հայտնել են,  որ պետք է դիմի փոխտնօրենին,  որն այդ պահին տեղում չի եղել,ուստի հաջորդ օրն է գնացել,սակայն վերջինս առանց իրեն լսելու թողել-գնացել է տնօրենի սենյակ:Տևական ժամանակ սպասելուց հետո,Սահարյանն բարձրանում է տնօրենի սենյակ եվ այնտեղ "հայտնաբերում"  վերջինիս:   Փոխտնօրենը դժգոհությամբ տեղեկացնում է,որ Սահարյանը նախ պետք է գնա համատիրություն,նրանց ուղարկի ջրմուղ,որպեսզի այդ աշխատանքները համատեղ անեն:  Սահարյանն էլ նկատել է,  որ դա  իր պարտականությունը չէ: Դրանից հետո նրան մեղադրել են  "ձայնը բարձրացնելու"  մեջ,  ու սկսվել է "իրար չհասկանալու "  պահը:  "Եթե էս տարիքիս չլինեի, երևի հայտնվեի ոստիկանւթյունում ,  ինձ թվում է ուզում էին ինձ շանտաժ անել:   Կարող է նույնիսկ խփեին,եթե մեր մեջ մարդ չկանգներ ու չկանխեր,  որովհետև աղմուկի վրա մարդիկ եկան, -մեր հետ հեռախոսազրույցում նկատեց 70-ն անց մտավորականը  ,որ հայտնի ե իր ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշմամբ` հակաօրինական երևույթների նկատմամբ,  բայց այդ պահին գերադասել է հեռանալ,  հասկանալով,  որ քաղաքացիական ակտիվությամբ ոչինչ չի կարող անել այնտե,  որտեղ գործում Է "մեր դեմ խաղ չկա" չգրված օրենքը:  Իմ  զրուցակիցն  այդ  ամենը  համեմատեց  ստրկատիրական  ու  ֆեոդալական  ժամանակաշրջանի  հետ.   "Էն  որ  ստրուկը  կամ  ճորտը  ոզում  էր  դժգոհել,  տերը  ծեծում  էր  կամ  ոտքերը  շղթայի  մեջ  էր  դնում,  այ  հիմա  էդպիսի ժամանակներում  ենք  ապրում:  
               ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Ինչպես “նեղել” ընդդիմախոսներին

                                          Վանաձորի  քաղաքապետարանի  գույքի  

                                         կառավարման  և  եկամուտների

                                         հավաքագրման  բաժնի  պետ Վ. Դարբինյանին

Ի  պատասխան  Ձեր`2012թ.  գրավոր  հիշեցման  (որի  վրա  ամիսն  ու  ամսաթիվը  չի  նշված),  տեղեկացնեմ,  որ  աղբահանության  գումարները  կանոնավոր  վճարում  ենք  տարիներ  շարունակ (թեպետ`Ձեր  կուսակից  ՀՀԿ  անդամ  չինովնիկների  անբարյացակամ  վերաբերմունքի  շնորհիվ  այս  ընտանիքի  ոչ  մի  անդամը,  սկսած  1998-2001թթ-ից  մշտական  աշխատանք  կամ  կայուն  եկամուտ  չունի,  թեպետ  բոլորը  բարձրագույնÇ  դիպլոմ  ունեն  ու  շնորհակալագրեր,  դրական  բնութագրեր  նախկին  աշխատավայրից):  Եվ  այդուհանդերձ,  մինչև  2009թ.  նոյեմբերը  աղբահանության  վճարները  կատարել  ենք  4  անձի  հաշվարկով,  այնուհետ` ընտանիքի  անդամներից  մեկի  ծանր  կորստից  հետո`3  անձի:  Այդ  առթիվ  առկա  են  բոլոր  ստացականները:  Մինչև  2009թ.  նոյեմբեր,  գումարները  հանձնել  ենք  վճարներ  գանձող  տեսուչին,  և  այդ  առթիվ  առկա  են  բոլոր  անդորագրերը:  Ավելին,  աղբահանման  բուն  վարձավճարին  զուգահեռ  մի  քանի  ամիս  մասնակիորեն  վճարել  ենք  նաև  2008թ. ներկայացնած  27.300դրամ  մայր  պարտքի  դիմաց,  առանձնապես  չխորանալով,  թե  այն  որ  ժամանակվանից  է  գալիս,  միգուցե` անգամ  իրավանախորդ  քաղաքապետարանից,  երբ  թաղամասի  աղբարկղերը  հավաքվել  էին,  և  մինչև  2002թ.  բնակիչները  չգիտեին,  թե  ում  կամ  ինչի  համար  պետք  է  վճարեն:  Այդ  առթիվ  անգամ  հոդվածներ  են  գրվել  այդ  տարիներին:  Ինչևէ:  2009թ.  նոյեմբերին  աղբահանման  տեսուչը  տեղեկացրեց,  որ  քաղաքապետարանը  իր  միջնորդությամբ  զիջել  է  մայր  պարտքի  մի  մասը (թերևս,  որպես  բարի  կամքի  դրսևորում  ամեն  ամիս  կանոնավոր  մուծումներ  կատարող  ընտանիքի  նկատմամբ,  և  նախկին  պարտքը  դարձել  է  13.000դրամ):  2009թ. դեկտեմբերից  մինչև  2010թ.  փետրվար  ամիսներին  վճարները  ամսեամիս  շարունակել  ենք  փոստային  բաժանմունքում,  մայր  պարտքը  դարձնելով  12.000դրամ,  զուգահեռաբար,  վճարելով  նաև  տվյալ  ամսվա  վճարը:  Եվ  մինչ  մենք  մայր  պարտք  էինք  թեթևացնում,  համայնքի  ավագանին  շարունակում  էր  բնակիչների  բեռը  ծանրացնել` աղբի  սակագինը  բարձրացնելով  և  80դրամից  հասցնելով  150դրամի` մեկ  անձի  հաշվարկով,  որի  պայմաններում  էլ  շարունակել  ենք  վճարները` բարձրացված  սակագներով:  Եվ,  քանի  որ  փոստային  բաժանմունքներում  անդորագրերի  վրա  գրառումները  դժվար  ընթեռնելի  էին  ու  մանրատառ,  ուստի  2010թ.  մարտից  մինչ  օրս  սկսեցինք  կանոնավոր  մուծումները  շարունակել  Ինէկոբանկի  Վանաձորի  մասնաճյուղում:  Փաստորեն,  2009թ. ի  վեր  նոր  պարտք  չենք  գոյացրել:  Այս  տարվա  հունիսին  Ձեր  կողմից  ուղարկած  գրավոր  հիշեցումից  հետո  (առ  այն,  որ  մայր  պարտքը  կազմում  է  12.000դրամ),  զարմանալ  կարելի  է,  որ  3  տարուց  ավելի  վաղեմություն  ունեցող  և  իրավաբանորեն  չհիմնավորված  պարտքը  հանկարծ  հիշել  են,    և  քաղաքապետարանը  սպառնում  է  գումարը  գանձել  դատական  կարգով:  Մինչդեռ  թվում  էր,  թե  այն  ժամկետանց  լինելու  տեսանկյունից  պետք  է  չեղյալ  համարվեր,  համաձայն  ՀՀ  քաղաքացիական  օրենսգրքի  331  հոդվածի,  էլ  չենք  խոսում  տարրական  մարդկային  վերաբերմունքի  մասին,  երբ  կանոնավոր  վարձ  մուծող  բնակչին  գրավոր  սպառնում  են  դատարանով:  Հիշեցնենք,  որ  նմանատիպ  պայմաններում  Ջրմուղն  ու  Էլցանցը  քաղաքացիների  նախկին  պարտքերի  “համաներում”  էին  հայտարարում,  ավելացրած ` մայրաքաղաքի  քաղաքապետարանում  կամ  թաղապետարաններում  նմանատիպ    “միջոցառումների’  մասին` առնվազն  ընտրությունների  նախօրյակին:  Նաև  հետաքրքիր  է  պայմանագիր  կնքելու  գրավոր  առաջարկը  Ձեր  կողմից  այն  դեպքում,  երբ  համայնքի  ավագանին  պարբերաբար   բարձրացնում  է  աղբահանման  ծառայության  վարձը:  Որքան  հայտնի  է,  ամիսներ  առաջ  էլ  Ազգային  ժողովն  էր  աղբի  վարձի  նոր  գին  սահմանել:  Ստացվում  է,  որ  սակագնի  յուրաքանչյուր  փոփոխությունից  հետո  քաղաքացիները  պետք  է   նոր  պայմանագիր  կնքեն  կամ ` նախապես  “ղազագիր”  ստորագրեն,  որ  համաձայն  են  ներկայացվող  և  առաջիկայում   նախատեսվելիք  թանկացումներին: 

                                                          

                                                                          Գ.  Հովսեփյան,  Կ. Դեմիրճյան  26/6,  27.06.2012թ.

Հ.Գ.  Անկեղծ  ասած,  որոշել  էի  առաջիկայում  նվազեցնել  լրագրողական  ու  քաղաքացիական  ակտիվությունս,  և  առայժմ  նոր  հոդված  գրելու  մտադրություն  չկար.  մանավանդ,  որ  բլոգը  չի  ֆինանսավորվում  որևէ  կառույցից  կամ  հովանավորից,  իսկ  հոդվածներն  այնտեղ  տեղադրում  եմ  բացառապես  իմ  անձնական  խնայողությունների  հաշվին,  քանի  որ  բլոգը  որևէ  դրամաշնորհային  ծրագրում  ընդգրկելու  մշտական  հայտարարություններս  առայժմ  անարձագանք  են  մնացել:  Ըստ  այդմ,  առավելապես “ինտեգրվում”  էի  ֆեյսբուքային  այլ  օգտատերերի  ակտիվությանը` մեկնաբանություններով  ու “լայքերով”:  Բայց,  ինչպես  երևում  է,  տեղական  իշխանությունները  ջանք  ու  եռանդ  չեն  խնայում  խթանելու  մարդկանց  քաղաքացիական ակտիվությունը:  Այստեղ  են  ասել` քաղաքականությամբ  չզբաղվես,  ինքը  քեզնով  կզբաղվի:  Նշեմ,  որ  2010թ.  հուլիս-օգոստոս  ամիսներին  Ջրմուղն  էր  ժամկետանց  պարտքի  (անգամ` մինչև  1999թ.  եկող)  ժամկետանց  գումար  ներկայացրել` 70.000դրամ,  բայց  մի  քանի  ամսվա  թղթաբանության  և  գրավոր  ու  բանավոր  պարզաբանումների  արդյունքում  (որի  ընթացքում  2  տնօրեն  փոխվեց  այնտեղ),  ի  վերջո,  հասկացան,  որ  ժամկետանց  ու  չհիմնավորված  պարտքը  չի  կարելի  բնակիչների  վզին  փաթաթել  ու  էլ  ավելի  մեծացնել  երկրի  սոցիալական  լարվածությունը,  և  կանոնավոր  մուծումներ  կատարող  բնակիչների  մայր  պարտքը  զրոյացրին:  Ակամա  հիշեցի  Վանաձորի  ընդդիմադիր  կուսակցություններից  մեկի  ղեկավարին,  որ  ասում  էր. “Հենց  ժողովրդին  հուզող  մի  հարց  ենք  բարձրացնում,  անմիջապես  հիշում  են,  որ  տարածքի  վարձի  հետ  կապված  խնդիրներ  կան,  ու  սկսում  են  գրություն  ուղարկել”:  Ենթադրվում  է,  այդ  նույն  տրամաբանությամբ  տեղական  իշխանություններին  դուր  չեն  եկել  բլոգում  իմ  կողմից  տպագրված  որոշ  հրապարակումներ,  կամ ` ֆեյսբուքային  “հակաքարոզչությունն”.  ընդդեմ  իշխող  կուսակցության  որոշ  ներկայացուցւչների  ապաշնորհ  գործունեության,  ու սկսել  են  “ճշտել”  ընդդիմախոս,  բայց  անկախ  լրագրողի  կոմունալ  պարտքերը:  Հետաքրքիր  է  այն,  որ  հիշեցում-գրությունը` աղբահանության  պարտքի  վերաբերյալ, ուղարկվել  է  ոչ  թե  կոմունալ  բաժնի,  այլ` գույքի  կառավարման  բաժնի  պետի  կողմից,  որ  քաղաքապետի  ազգականն  է:  Չ՞է  որ  առջևում  ՏԻՄ  ընտրություններ  են,  և  պետք  է  ընդդիմախոսներից  հավաքեն,  որ  համակիրներին  բաժանեն:  Ակամա  ստիպված  ենք  հերթական  հիասթափությունն  ապրել  ու  ասել.  “Ոնց  եմ  էս  ընտրություններից  զզվու ու ու~մ...”,  երբ  ստիպված  ես  ընտրություն  կատարել  վատի,  վատագույնի  ու  չարիքից  փոքրագույնի  միջև.  եթե,  իհարկե,  գոնե  չարիքից  փոքրագույն  լինի:

Ինչո՞ւ են թանկացել միջքաղաքային ուղեվարձերը

168.am

Գայանե ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ | Փետրվար 24, 2005, 

Անցյալ տարվա մայիսից Վանաձոր-Երեւան միջքաղաքային միկրոավտոբուսների գները 1000 դրամից բարձրացան 1200-ի (խոսքը վերաբերում է Երեւանի «Այրարատ» կինոթատրոնի մոտ գտնվող ոչ պետական միկրոավտոբուսներին, որոնց մեկնարկային կետը Վանաձորում պետական ավտոկայանին հարող տարածքն է)։ Սա վերջին 7 տարում այդ բնագավառում տեղի ունեցած առաջին թանկացումն էր` այն դեպքում, երբ նախկինում նույնիսկ 800 դրամ դառնալու փաստ է «գրանցվել»։ Ամիսներ առաջ, աշնանը, վերոհիշյալ երթուղու գների բարձրացման առիթով հարց բարձրացվեց ԱԺ-ում` Լոռուց ընտրված մի պատգամավորի կողմից։ Եվ, չնայած, կապի եւ տրանսպորտի նախարարը խոստացավ, որ կհետաքրքրվի եւ հարցը կկարգավորի, սակայն հարցը մոռացության մատնվեց թե՛ պատգամավորի, թե՛ նախարարի կողմից։ Իսկ գները շարունակում են մնալ նույնը` այն դեպքում, երբ տարադրամի կուրսը վերջին մեկ տարում ահռելիորեն ընկել է, եւ առնվազն այդ պատճառով գները պետք է իրենց նախկին դիրքն ընդունեին։ Նշենք, որ միջքաղաքային երթուղիների սպասարկման մրցույթները կայանում են մայրաքաղաքում, եւ այս ոլորտը բավականին փակ է։

Հ.Գ. Սույն արխիվային հրապարակումից, որ տպագրվել է 168 Ժամ թերթում 2005թ. փետրվարի 24-ին, պարզ է դառնում, որ նախորդ թանկացումը եղել է 8 տարի առաջ` 2004թ. մայիսիÝ: Եվ, քանի որ այդ առթիվ ԱԺ-ում բարձրացված հարցը այն ժամանակ անուշադրության մատնվեց, ուստի հիմա էլ 2-րդ թանկացումն է արվում` ուղեվարձը դարձնելով 1400 դրամ, ինչի մասին ազդարարվեց օրերս: Հետաքրքիր է այն, որ պատճառաբանվում է բենզինի թանկացումը, մինչդեռ ընդամենը վերջերս հեռուստատեսությամբ ասվեց, որ չնայած դոլարի կուրսը բարձրացել է, սակայն դիզվառելիքն էժանացել է: Հիշեցնենք, որ մինչև 2005թ., երբ երթուղայինների ուղեվարձը 1000 դրամ էր, դոլարի կուրսը շատ ավելի բարձր էր, քան` հիմա: Հարկ է նկատել նաև, որ թանկացումն արվում է խորհրդարանական ընտրությունները "հորով-մորով" անելուց 1 ամիս անց, ինչը, թերևս, նույնպես ընտրությունների ծախսերից դուրս ալու մի ձև է գծատերերի կողմից:  

Օմբուդսմենի գրասենյակը խուսափու՞մ է այցելուներից

   Դեռևս 2011թ. նոյեմբերի 25-ին նախատեսված էր մարդու իրավունքների պաշտպանի այցերը մարզեր, որոնց թվում` Լոռի: Սակայն վաղահաս ձմռան անբարենպաստ եղանակն ու նախօրեին տեղացած առատ ձյունը պատճառ հանդիսացան, որ այդ հանդիպումը Վանաձորում չկայանար (տես` «Azatankakh»-ի 2011թ. նոյեմբերի 30-ի «Իսկ օմբուդսմենի հանդիպումը Վանաձորում չկայացավ» հոդվածը): Հանդիպումը հետաձգվեց 1-2 ամսով, ինչպես մամուլով հավաստիացրել էին պաշտպանի գրասենյակից: Դա էլ չկայացավ: Եվ ահա, 6 ամիս անց, 2012թ. հունիսի 6-ին օմբուդսմենը ժամանեց Վանաձոր, բայց ոչ թե քաղաքացիների հետ հանդիպելու, այլ` մարզային գրասենյակի պաշտոնական բացման արարողության կապակցությամբ: «Կարևորն այն է, որ մարդիկ իմանան այս գրասենյակի տեղը և դիմեն»,- նշեց ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Կարեն Անդրեասյանը, որի ելույթն ունկնդրեցինք 3 հեռուստաալիքներով (որոնց թվում` 1 վանաձորյան, 2 հանրապետական` Հ1 և Հ2): Զարմանալին այն է, որ 3 հեռուսաալիքներից ոչ մեկով այդպես էլ չնշվեց, թե որ հասցեում է գործում գրասենյակը, որն, ըստ հավաստիացումների, գործում է շուրջ 2 ամիս և 28 դիմում է ստացել այդ ընթացքում: Ի սկզբանե էլ հանրային ռադիոն ավետեց, որ «Վանաձորում այսօր տեղի կունենա մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի բացումը», բայց գրասենյակի հասցեն չմատնանշվեց: Հետաքրքիր է, ո՞րն է այս դեպքում տեղեկատվության իմաստը, որպեսզի հրապարակայնության պատրա՞նք ստեղծվի: Կարևորը, գրասենյակի հասցեն, փաստորեն, գիտեն մարզի ու քաղաքի բարձրաստիճան պաշտոնյաները, իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչներ, որոնք ներկա էին գրասենյակի պաշտոնական բացմանը: Թերևս, սա կիսաավտորիտար հասարակության (ինչպես բնորոշել էր Freedom House-ը Հայաստանը) առանձնահատկություններից մեկն է, երբ քաղաքացիական որոշ կառույցներ աշխատում են հնարավորինս խուսափել քաղաքացիներից կամ այցելությունները նվազագույնի հասցնել: Չէ՞ որ իրենք էլ չեն համոզված, թե նրանց բողոքներին ի վիճակի են ընթացք տալ: Ասվածի ապացույց է այն, որ օմբուդսմենն արդարացման կարգով նշեց, թե իրենց դիմած քաղաքացիների բողոքների 40%-ին է դրական լուծում տրվել: Հարկ է հիշատակել, որ դեռևս 2011թ. նոյեմբերի 25-ին Վանաձորում կայանալիք հանդիպման տեղն ու ժամն էլ չէին մատնանշել: Ի դեպ, մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը Լոռու մարզում բացվել է միջազգային ֆինանսավորմամբ: Ենթադրվում է, թե մի առանձին պետական ֆինանսավորում էլ պետք է, որպեսզի գրասենյակի տեղը մատնանշեն:

                                                              Գայանե Հովսեփյան

Ովքե՞ր չեն քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները

  ԱՄՆ պետքարտուղարի` հունիսի 4-ին Հայաստան ժամանելու նախօրեին ԶԼՄ-ներում նշվում էր, որ նա, ի թիվս այլ հանդիպումների, կհանդիպի նաև «քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների» հետ (նույնը նշվեց նաև Վրաստան ծրագրված այցի պարագայում): Տպավորություն է ստացվում, թե մենք` հայաստանաբնակներս, անկախ պետության 22 տարիների ընթացքում այդպես էլ ամբողջական քաղաքացիական հասարակություն չենք ձևավորել, և հասարակարգը տարանջատված է քաղաքացիականի և ոչ քաղաքացիականի: Այս վարկածը հաստատվեց Freedom House հանրահայտ իրավապաշտպան կազմակերպության զեկույցում օրերս տրված գնահատականով, ըստ որի, Հայաստանը դասվում է կիսատոտալիտար պետությունների շարքը: Եվ, քանի որ հունիսի 5-ին ԶԼՄ-ներում լուսաբանվեց, որ պետքարտուղարը, ՀՀ նախագահից ու արտգործնախարարից բացի հանդիպել է նաև իրավապաշտպան կառույցների, բնապահպանների ու մի քանի ԶԼՄ-ների հետ, ուստի մնում է ենթադրել, որ «քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ» ասելով նկատի են առնվում հենց այդ կառույցները: Այսինքն, հենց այդ կառույցներն են, որ քաղաքացիական հասարակության շահերն են ներկայացնում (բարեբախտաբար, ընդդիմադիր կուսակցություններից բացի, իշխող կուսակցության ներկայացուցիչներ էլ էին ներկա գտնվել պետքարտուղարի հանդիպմանը, հակառակ պարագայում իշխող կուսակցությունն ինքնաբերաբար կարող էր հայտնվել ոչ քաղաքացիական կառույցների շարքում): Ընդհանրապես, «քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչ» ասելով պետք է նկատի ունենալ ոչ միայն իրավապաշտպան կառույցներն ու ընդդիմադիր կամ անկախ ԶԼՄ-ներին, այլև` այն քաղաքացիներին, որոնք ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշում ունեն, ընտրակեղծիքներին ոչ միայն չեն մասնակցում, այլև պայքարում են դրա դեմ, ոչ միայն մարդ չեն ծեծում կամ բռնություն գործադրում, այլև փորձում են նման դեպքերում պաշտպան կանգնել, ոչ միայն մտահոգված են հասարակության շահերով, այլև փորձում են իրենց լուման ներդնել այդ շահերի պաշտպանության հարցում: Հասարակության պասիվ ընտրազանգվածը, որ մշտապես առաջնորդվում է «Ով` տեր, մենք` ծառա» սկզբունքով կամ իր վերափոխիչ դերը չի տեսնում հասարակության առաջընթացի հարցում, բնականաբար, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչ կոչվել չի կարող: Ցավոք, այս պայմաններում, երբ հասարակարգն առայժմ տարանջատված է քաղաքացիականի ու ոչ քաղաքացիականի, իշխանությունը մնում է «ոչ քաղաքացիական հասարակության» ներկայացուցիչ:

                                             Գայանե Հովսեփյան

Լոռվա ետընտրական խճանկար

«Հավատանք, որ փոխենք» գներն ու տանիքները

  Մի վանաձորցի ընտրություններից հետո գլուխն օրորելով ասաց. «Էսա գները կբարձրանան»: Երբ նկատեցի, որ գներն արդեն իսկ բարձրացել են, և դրա մեղավորը նաև ժողովուրդն է, որ գնաց ընտրակաշառք վերցրեց, ու հիմա այդ ոլորտը տնօրինող օլիգարխներն իրենց ծախսածն այդ կերպ հետ են բերում, իմ զրուցակից մանկավարժը հավանություն տալով ասաց. «Մենակ տեսներիր, թե ինչ էր կատարվում մեր մոտ էդ օրերին… Բայց գիտե՞ս, ես էլ եմ վերցրել»: Ու ինքնագոհ ծիծաղեց: Ակամա հիշեցի վանաձորյան հեռուստատեսությամբ ցուցադրվող մի տեսանյութ, որտեղ հարցվող երիտասարդը հարցին հարցով է պատախանում. «Հըմիկ որ քեզ 10.000 դրամ տային, դու չէիր վերունի՞»: Իսկ Լոռու մարզի գյուղերից մեկում միայնակ թոշակառուն վիրավորվել էր, որ չնայած ինքը Հանրապետականին է ձայն տվել, բայց իրեն ընտրակաշառք չի հասել. «Հենց գիտեն ես Հանրապետական չեմ ընտրել, բայց ախր ընտրել եմ է~… Վարչապետին շատ եմ սիրում, դե որ ինքը լոռեցի ա… Բայց իրան խի՞ չեն սիրում»: Նաև կասկածում էր, որ իրեն չվստահելու և կասկածելու մի պատճառ կարող էր լինել այն, որ կատակով ասել է` «Հավատանք, որ փոխենք տանիքները». «Դե էդ օրերին տանիքները փոխում էին»: Մի զավեշտ էլ այն էր, որ իմ զրուցակիցը կարծում էր, թե շաքարավազի ներկրման մենաշնորհը… ԲՀԿ-ականի է պատկանում. «Սաղ օրն ասում են` «Բարգավաճ հա Բարգավաճ, բա ինչի՞ չեն հարցնում, թե էդ գներն ինչի ա բարձրացնում: Բա էդ թանկ գնով բերած պեսոկի պարտիան չհատա՞վ»: Ով շաքարավազի ներկրման մենաշնորհ ունենա, ում մեղադրեն:

ՀԱԿ-ին հավատում են, Հանրապետականին ձայն տալիս

  Ընդդիմադիր ՀԱԿ թերթը կարդալուց հետո մի լոռեցի զայրացած ասաց. «Ճիշտ են գրում էլի, բա ինչ, կարդում ես` սարսափում»: Նա շատ տպավորվել էր հատկապես Շարլ Ազնավուրի հարցազրույցից (ՀԱԿ թերթում արտատպված), որտեղ Ազնավուրը խիստ գնահատական էր տվել Հայաստանի ներքաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական վիճակին: Բայց … մի քանի օր անց նույն մարդը շատ ոգևորված էր ընտրակաշառքներով. «Ասում են գյուղում էսօր փող են բաժանելու, շուտ գնամ ստանամ` չպրծնի»:

                                                        Գայանե Հովսեփյան