среда, 22 октября 2014 г.

Զոհված ազատամարտիկի ընտանիքը ՝ կարիքախեղդ վիճակում

Վանաձորի Չուխաջյան 12 շենքի բնակչուհի, 3-րդ կարգի հաշմանդամ Լիաննա Մագթաղյանը ՝ զոհված ազատամարտիկի այրի, 48 տարեկան է, բայց արդեն հասցրել է ճաշակել ու ճաշակում է կյանքի դառնությունները: Ամուսինը ՝ Էդիկ Մագթաղյանը, 1994թվին զոհվել է Մարտակերտի պաշտպանական մարտերում, ու Լիաննան, բազում այլ զոհվածների այրիների նման ՝երեխաներին մեծացրել է բազմաթիվ դժվարություններ կրելով, որի արդյունքում աստիճանաբար կորցրել է առողջությունն ու ձեռք բերել  հիվանդություններ: Իսկ վերջերս էլ պարզվել է, որ վիրահատության անհրաժեշտություն էլ կա: ,,22 հազար դրամ հաշմանդամության թոշակով ես ինչպե՞ս ապրեմ, ինչպե՞ս դեղորայք գնեմ, հատուկ սննդակարգ ընդունեմ,հիմա էլ վիրահատվելու խնդիր կա, տղաս էլ նոր է մտել աշխատանքի ՝ զինմասում,պայմանագրային զինծառայության է մեկնում 15-օր տեւողությամբ հերթափոխով,,-պատմում է Լիաննան, որ ստիպված էր դիմել լրագրողի այն բանից հետո, երբ 5-րդ հարկում գտնվող , անձրեւաջրերից ,,շունչ չքաշող,, բնակարանի նորոգման հարցով ում ասես դիմել էր, բայց ՝ ,,ցավին դարման անող,,պատասխան չէր ստացել: Սկզբում դիմել է Վանաձորի քաղաքապետարան, եկել են, ուսումնասիրել տանիքի վիճակը, համատիրության ջանքերով թեթեւակի նորոգել են, բայց ՝ դրանից հետո էլ չեն դադարել կաթոցները, երկրորդ անգամ էլ են փորձել վթարը վերացնել ՝բայց, անօգուտ, առաջարկել են ամբողջ շենքով 300հազար դրամ հավաքել, որպեսզի արտահերթ կարգով նորոգում անեն, քանի որ շենքի տանիքի նորոգման ,,հերթը,, 3 տարի հետո է / երեւի թե համարվում է առաջնահերթություն չունեցող. համենայն դեպս ՝ 2001թվին հաստատված ամրացման ենթակա շենքերի ցուցակում այդ շենքը չկար / :Բնականաբար, 5-րդ հարկից ներքեւ բնակվողներին այնքան չի մտահոգում տանիքի նորոգման հարցը, որքան ՝ 5-րդ հարկում բնակվողին, որի բնակարանի վրա են անմիջապես հասնում անձրեւաջրերը: ,,Ես ո՞ր մի հարեւանին կարող եմ համոզեմ, որ գումար ներդնեն տանիքի համար, կամ էս պայմաններում ո՞վ կարող է դրա համար փող ծախսել,,- նկատում է իմ զրուցակիցը: Ներկայումս էլ, ձմռան շեմին, բաց պատշգամբը փակ դարձնելու խնդիր ունի, բայց ՝միջոցներ չունի:,,Շենքում բոլորի պատշգամբը փակ է, միայն մերն է բաց,,-ցավով նկատում է իմ զրուցակիցը: Դիմել է նաեւ Լոռու մարզպետարան, հոկտեմբերի 9-ին մասնակցել է մարզպետի հրավիրած ,,Բաց դռների,,օրվան ՝ քաղաքացիների ընդունելության համար նախատեսված:,,Մարզպետն ասաց, որ կարող է ընդամենը 10հատ շիֆեր տալ, բայց էդ շիֆերը ես տանեմ ի՞նչ անեմ,,-դժգոհում է իմ զրուցակիցը, որի խնդիրը, փաստորեն, ավելի տարողունակ է, քան ՝ շիֆերի տրամադրումը. մարդը բնակարանի նորոգման, ֆինանսական աջակցության խնդիր ունի:Ընտանեկան նպաստից չի օգտվում, քանի որ օրենքով ,,չի հասնում,,: /Կեցցեն մեր օրենքները, աշխարհի ամենամարդասիրական օրենքները /: Իսկ ի՞նչ կարգի օգնություններից է օգտվել ՝ որպես զոհվածի այրի: Պատմում է, որ մի ժամանակ ամսական 10հազար դրամ են ստացել, հետո դարձրել են 5հազար, հետո էլ ընդհանրապես վերացել է այդ օգնությունը, եւ արդեն 8 տարի է, որեւէ օգնությունից երբեւէ չի օգտվել:Մի ժամանակ ԵԿՄ-ի /Երկրապահ կամավորների միություն / գրասենյակից է աջակցություն ստացել, բայց տարիներ առաջ գրասենյակը տեղափոխություններ է ունեցել, հետո տեղեկացել է, թե իբր գրասենյակը լուծարվել է, եւ միայն վերջերս է իմացել, որ ԵԿՄ Վանաձորի կազմակերպությունը տեղափոխվել է Ազնավուրի անվան մշակույթի պալատ: Փաստաթղթերով ներկայացել է, նորից վերահաշվառվել, գրասենյակից էլ զարմացել են, որ տարիներ շարունակ ոչ մի կարգի օգնություն չի ստացել անգամ ՝ տոնական օրերին, եւ դա պատճառաբանել են նրա ՝չվերահաշվառվելու հանգամանքով ու խոստացել այսուհետ նկատի ունենալ: Լիաննան ցավով նկատեց, որ վերջին 20 տարվա ընթացքում ոչ միայն հարազատի ծանր կորուստ է ունեցել, այլեւ ՝չի կարողացել անգամ եղածի վրա ,,մի բան ավելացնել,, ու հազիվ հացի խնդիր է կարողացել լուծել:Ունի նաեւ ամուսնացած դուստր ՝ Ռուսաստանում, բայց ճակատագրի բերումով դստեր երիտասարդ ընտանիքն ավտովթարի է ենթարկվել, ու հիմա նրանք էլ առողջական խնդիրներ ունեն.,,Նրանք իրենք են հիմա փորձանքի մեջ, ուր մնաց ՝ ինձ կարողանան օգնել, ես ինձ թույլ չեմ տա նույնիսկ  աղջկաս դիմեմ, մեկը լինի ՝ նրանց օգնի,,- ասում է դառնացած կինը:Լիաննա Մագթաղյանը պատրաստակամություն հայտնեց անհրաժեշտության դեպքում խոսել նաեւ տեսախցիկի առջեւ, ու, չնայած դժվարությամբ է տեղաշարժվում, սակայն ասում է, որ ,,պետք եղավ ՝ Երեւան էլ կհասնեմ, մենակ թե մի հնար լինի այս վիճակից դուրս գալու համար,,:Լիաննայի հարեւանուհին, որ մինչ նրա հետ իմ զրուցելը, խնդիրն արդեն մասնակիորեն ներկայացրել էր, ասաց, թե մտածում են նույնիսկ դիմել ,,Արմենիայի,, ,,Սուր անկյուն,, հաղորդմանը, բայց չգիտեն, թե ի՞նչ կարգով, չգիտեն զանգելու՞ են, թե՞ գրելու են:Հարց է ծագում. իսկ մի՞թե անպայման ,,Սուր անկյունը,, պետք է հիշեցնի դժվար վիճակում հայտնված մարդկանց, առավել եւս ՝ զոհված ազատամարտիկի ընտանիքի մասին, որին, փաստորեն, չեն հիշել անգամ տոնական օրերին,ինչը մեր իրականության մեջ եզակի երեւույթ չէ. դժբախտաբար: Մի՞թե անպայման մամուլը, հեռուստատեսությունը կամ համացանցը պետք է հիշեցնեն, որ կան խավեր, որոնց չի կարելի անուշադրության մատնել ու ակամա ստիպել, որ ըստ արժանվույն ուշադրության արժանանալու համար հազարումի նվաստացումներ կրեն ՝տարբեր պաշտոնյաների դռներ թակելով:...Լիաննայի միակ նվիրական երազանքն այժմ երիտասարդ որդուն ամուսնացնելն է, իսկ դրա համար համապատասխան միջոցներ չունի, որպեսզի կարողանա մնացած կարեւոր խնդիրները լուծելուց առաջնահերթ կարեւոր խնդիր լուծել. բաց պատշգամբը վերաձեւել փակի ՝ որպես սենյակ, այլապես դժվար է պատկերացնել նորաստեղծ, երիտասարդ ընտանիք ՝1 սենյականոցում, 3 անձով:                                               ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

вторник, 21 октября 2014 г.

Ձու չի ներկրվում, շաքարավազ չի արտադրվում. ինչու՞

,,Մարդ կա ՝ ելել է շալակն աշխարհի, մարդ կա ՝ աշխարհն է շալակած տանում,,. Պարույր Սեւակի այս բանաստեղծությունը հիշեցի, երբ պարզվեց, որ տեղական արտադրողները կրկին անգամ ձվի գինը բարձրացրել են ,,փաթեթայինով,, ՝ միանգամից: Ասել կուզի ՝տեղական ձու արտադրողները ,,ելել,, են ժողովրդի  շալակը. թեպետ ՝ որ իրենց հարցնես, կասեն, որ իրենք են աշխարհն ու ժողովրդին շալակած տանում, շատ մեծ ու հանրօգուտ գործ են կատարում ու, դիցուք, աքլորներին անընդհատ համոզում են, որ չզլանան իրենց ,,ամուսնական պարտականությունները,, կատարեն ՝ հավային հարեմի նկատմամբ, որ հայ ժողովրդի հանապազօրյա ձուն ապահովված լինի:Նոր տարուց դեռ 2 ամիս կա, Զատիկն էլ 6 ամիս առաջ էր, բայց ՝ հոկտեմբերի 20-ից սկսած ՝ մեկ էլ հանկարծ Վանաձորի առեւտրի կետերում, որպես ,,աչքալուսանք,, ՝հայտնվեցին 80 դրամանոց ձվեր / ընդ որում ՝ նույն արտադրության ձուն մեկ այլ վաճառակետում էլ վաճառվում էր  70 դրամով, ինչը խոսում է շուկայական անտերության կամ ՝շուկայական կամ ,,ձվային մաֆիայի,, առկայության մասին /: Փաստորեն, մինչ ,,վերեւներում,, ԱԺ պատգամավորները քաղաքական լեզվակռվի մեջ են, մինչ իշխանություններն էլ արտաքին ու ներքին քաղաքական հարցերով են զբաղված, շուկայական մաֆիան զբաղված է ,,պղտոր ջրում ձուկ որսալով,, կամ ՝ ջուրն ավելի պղտորելով: Ո՞վ է վերահսկու՜մ....ու՞մ  դարդին է՜...Անգամ  մինչեւ 700հազար դրամի հասնող աշխատավարձ ստացող ՏՄՊՊՀ անդամների ,,դարդին,, չի, քանի որ ուզենան էլ չեն կարող վերահսկել մի ոլորտ, որտեղ մրցակցություն չկա, ասպարեզը մնացել է տեղական արտադրողներին, որոնց շահերից ելնելով էլ ՝ձու չի ներկրվում / Ասել կուզի, ներկրողների ոլորտում էլ է հիմա ճգնաժամ ու գործազրկություն / : Միգուցե ձվային հերթական թանկացումը ,,վերեւներից,,ժողովրդին ուղղած ,,մեսի՞ջ,, է ՝այն տրամաբանությամբ, որ ,,Հանրահավաք եք անում հա՞, դժգոհ եք հա՞, դե հիմի կերեք ՝ թանկացած ձվերը,, ու ,,տազ  արեք,, տեղներդ, թե չէ էլ բեթարը կբերենք գլխներիդ,, / Մի առիթով ,,Ազատություն,,ռ/կայանով մխիթարում,, էին, թե բա գիտե՞ք, Ադրբեջանում 1 հավկիթի գինը 100դրամ է, հիմա երեւի որոշել են այդ հարցում ,,հասնել եւ անցնել,,  Ադրբեջանին ՝ հանրահավաքներին ու սոցիալական բողոքներին ,,ընդառաջ,, /: Իսկ միգուցե տեղական արտադրողներն էլ իրե՞նց ,,հաշիվներն,, ունեն  իշխանության հետ ու փորձում են էլ ավելի մեծացնել սոցիալական լարվածությունը ՝ ջուր լցնելով ընդդիմության ջրաղացին. ամեն դեպքում ՝ տուժում է ժողովուրդը:Եվ այսպես ՝ շաքարավազի գինը մնում է պատկառելի բարձրության վրա  ու 350դրամից չի իջնում, որովհետեւ միմիայն ներկրվում է, երկրում չի արտադրվում / հայտնի չէ, թե ինչո՞ւ չի գործում Սպիտակի շաքարի գործարանը, չենք կարծում, թե ճակնդեղի պակաս կա երկրում  /, ձու էլ դադարեցին ներկրել ՝ ասպարեզը թողնելով տեղական արտադրողներին:Իսկ ՀՀԿ խորհրդարանական մեծամասնությունը պնդում է, որ երկրում ամեն ինչ կարգին է ու ընդդիմությունն իզուր է աղմկում ՝ ու այդ աղմուկը ,,ժողովրդի հետ կապ չունի,, եւ որ ընդդիմության ուզածը ,,միայն աթոռ է ,,:Միգուցե 300հազար դրամ եւ ավելի ստացող պատգամավորի ու նախարարի  ,,աչքին,, չեն գալիս բարձր գները / կամ ՝ այդ մասին հիշում են, երբ սկսում են տրտնջալ աշխատավարձի ,,քչությունից,, /, իսկ շարքային ժողովու՞րդը, որին բազմակի են կողոպտում, գների բարձրացմանը զուգահեռ ՝տարադրամի կուրսն իջեցնելով, հաշվի առնելով, որ ժողովրդի մեծ մասը գոյատեւում է ,,դրսից,, ստացվող գումարների հաշվին:                                   ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

понедельник, 20 октября 2014 г.

Դանիաբնակ վանաձորցին ՝հայաստանյան այցից տպավորություններով

Հոկտեմբերի 4-ին,  ,,Վանաձորի օր,,  տոնակատարության ժամանակ, երբ հանդիպեցինք  նախկին վանաձորաբնակ , 1994թվից ի վեր Դանիայում բնակվող Հասմիկ Կուրղինյանի հետ / 20 տարի չհանդիպելուց հետո /, առաջին տպավորությունը տոնակատարության հետ էր կապված. շատ զարմացավ, երբ իմացավ, որ ,,Վանաձորի տոն,, է նշվում ՝ առանց քաղաքի տարեթիվը պաշտոնապես մատնանշելու: Այնուհետ մտահոգություն հայտնեց թափառող շների առատությունից, որոնք նույնպես ,,ինտեգրվել,, էին տոնակատարությանն ու ազատ վազուվազ էին անում կենտրոնական պողոտայով: / Հասմիկը, թերեւս, առիթ չունեցավ տեսնել, որ անգամ կենտրոնական շուկայում ու բացօթյա առեւտրի կետերի մոտ են շներ վխտում ՝ սննդամթերքի մոտ /:Մտահոգված էր նաեւ քաղաքի փողոցների քարուքանդ վիճակից / որի թվում նաեւ իրենց բակն էր հայտնվել / : Եվ, քանի որ արդեն իսկ տեղեկացված էր, որ փողոցները քանդելու նպատակը հիմնականում ջրատար խողովակների հետ է կապված, ուստի զարմացած էր, թե ,,Ուրեմն մինչեւ հիմա, երկրաշարժից 25 տարի անց ջրատար խողովակ չի փոխվել, նո՞ր են փոխում,,: Բայց ՝ գոհունակություն հայտնեց Երեվան-Վանաձոր ավտոճանապարհների վիճակից: ,,Գոնե հաջորդ այցիս ժամանակ ստիպված չլինեմ ոտքերիս տակ նայելով քայլեմ,,- հույս հայտնեց իմ զրուցակիցն ու, մատնացույց անելով Մ.Գոշի փողոցի ՝ երջանիկ պատահականությամբ ասֆալտապատված մայթը, որի վրայով քայլում էինք, ասաց.,,Այ որ մնացած փողոցներն էլ գոնե էս որակի լինեն, շատ լավ կլինի,,: ,,Արցախ,, պուրակի առնչությամբ առաջընթաց արձանագրեց, ասելով. ,,2009 թվին որ եկել էի, ,,Արցախը,, ոնց որ ցախանոց լիներ, խոտերը ծածկել էին արձանների երեսները: Հիմա էլի լավ է, մարդիկ կարողանում են նստեն, հանգստանան,,: Իմ զրուցակիցը թերեւս չէր նկատել, որ նստարաններն էլ ներկել են ու տեղ-տեղ նորը տեղադրել, որոնց վրա, ցավոք, երեկոյան ժամերի կարելի է տեսնել  նաեւ... մուրացիկ ու հարբեցող կանանց ՝ պառկած դիրքով: Հասմիկը մտահոգված էր նաեւ, որ Հայաստանում շատ-շատ են ծխում, ու նրա կարծիքով, ծխախոտի դեմ բավականաչափ պայքար չի տարվում այնպես, ինչպես, օրինակ, Դանիայում, որտեղ հիմնարկներում, անգամ ՝շենքերին մոտ տարածության վրա ծխել չի թույլատրվում, կան ծխելու համար սահմանված հատուկ տեղեր:Երբ նշեցի, որ հիմնարկներում պատերին փակցված են ծխելն արգելող հայտարարություններ, որ սահմանված են մեծ տուգանքներ ՝չարտոնված վայրերում ծխելու համար,  որ կան ծխախոտի վնասների մասին պատմող հոլովակներ,ասաց.,,Որեմն օրենքը չի աշխատում: Ուր գնում ես ՝ ծխում են. մեծ, փոքր, տեսնես ինչի՞ են էդքան շատ ծխում  երիտասարդները,,: Ես էլ իմ կողմից հռետորական հարցադրում արեցի .իսկ ի՞նչ ասես, երբ բացօթյա առեւտրի վայրերում ծխում են ՝կանանց ու երեխաների կողքով անցնելիս ու նրանց վտանգի ենթարկելիս. դա արդեն տարրական բարեկրթություն պակաս է, կամ ինչի՞նման է, երբ սննդամթերք վաճառողն սպասարկում է վառվող ծխախոտը ձեռքին: Ցավոք, նման դեպքերի համար տուգանք չկա, մինչդեռ այդ ճանապարհով էլ կարելի էր բյուջեն ,,լցնել,,: Սա նրանից է , որ մեր մոտ չկա բարքերի ոստիկանություն: Հասմիկի մտահոգությունը ՝ ամենուր ծխողներ տեսնելու առնչությամբ, հաստատվեց, երբ գողտրիկ մի սրճարանում, որտեղ զրուցում էինք հոկտեմբերի 9-ին ՝Վանաձոր այցելության երկրորդ հանդիպման ժամանակ, մի երիտասարդ,   մտնելով սրճարան ու տեղավորվելով սեղաններից մեկի մոտ, ծխախոտը հանեց ու սկսեց ծխել: ,,Տես, բա որ ասում եմ, հանգիստ ծխում է, ու մի հատ դիտողություն չեն անում աշխատողները,,: Այստեղ մի հարց առաջացավ ինձ մոտ. իսկ առհասարակ սրճարաններում թույլատրվու՞մ է ծխելը, չէ՞ որ կինոներում էլ մշտապես տեսնում ենք, որ  երիտասարդները, կանայք, սրճարաններում նստած ծխում են: Տրամաբանորեն, ենթադրվում է, թե պետք է ծխելն արգելվի նաեւ սրճարաններում կամ ՝ հատուկ ծխարաններ լինեն: ...Հոկտեմբերի 20-ին Հասմիկից ստացանք նամակ ՝Դանիայից, որտեղ ամբողջացրեց հայաստանյան այցից տպավորությունները. նրան զարմացրել էր, թե ինչո՞ւ օդանավակայանում տարադրամ դրամ մանրելիս ՝պարտադիր հայկական դրամ են վերադարձնում, արտարժույթը չեն մանրում:,,Օդանավակայանից արտասահման մեկնողին հայկական դրամ են վերադարձնում, արտասահմանում ի՞նչ է անելու այդ հայկական դրամը,,-գրում է զրուցակիցս :Վանաձորում գտնված ժամանակ Հասմիկի հետ պարզեցինք նաեւ մի զարմանալի իրողություն, այն է ՝ Վանաձորում չկա այպես կոչված ,,Սուվենիրի,, խանութ, որտեղից ցանկանում էր արտասահմանյան գործընկերների համար փոքրիկ հուշանվերներ գնել: Առանձնապես մեծ փնտրտուքներ չկատարեցինք, քանի որ եղանակը բարենպաստ չէր, բայց ՝ քաղաքի կենտրոնում նման խանութ չգտանք. դե այնպես, ինչպես նախկինում ,,Չինար,,խանութն էր, որտեղ գեղարվեստական իրերի արտադրանքն էր վաճառվում խորհրդային տարիներին: Ցանկանում էր անպայման ազգային խորհրդանիշ որեւէ հուշանվեր գտնել ՝ Դանիա տանելու համար, բայց ՝ փնտրտուքներն օգուտ չտվեցին: Հարց է ծագում, գեղարվեստական իրերի կոմբինատը, դիցուք, չի գործում, բայց չէ՞ որ կան ձեռքի աշխատանք կատարող, հուշանվերներ պատրաստող մարդիկ / ասեղնագործություն, մակրամե, փայտե փոքրիկ հուշանվերների պատրասրում, փայտի փորագրություն եւ այլ արհեստների տիրապետողներ /,  նրանցից ոմանք իրենց աշխատանքները ցուցադրելու համար ստիպված են Երեւան հասնել, մինչդեռ կարելի էր հուշանվերների վաճառք կազմակերպել  Վանաձորում /,,Արցախ,, պուրակի հոգեւոր գրատանն էլ նման նվերներ չէր գտել /: Ավելի ուշ ՝ մանրածախ առեւտրի կետերում, հազարումի ,,խնջիլքի,, արանքում հայտնաբերեցի տարատեսակ նկարներ, բայց ՝ ազգային խորհրդանիշ հանդիսացող որեւէ իր այդպես էլ չհայտնաբերվեց: Հետո էլ խոսում ենք տուրիզմի զարգացումից, երբ որ տուրիզմը խթանող գործոններից մեկն էլ խորհրդանիշ հանդիսացող հուշանվերների վաճառքը կազմակերպելն է ՝ պատշաճ մակարդակի վրա:                                                                                         ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ                     

суббота, 18 октября 2014 г.

Եվրասիական միությանն անդամակցելու, Թուրքիայում հայ համայնքի մեծացման ու սահմանադրական բարեփոխումների մասին

 Վանաձորաբնակ մի մանկավարժի հետ ՝ հասարակական ակտիվիստ  ջերմ հայրենասեր  ու ազգասեր, զրույցի բռնվեցի: Ասում եմ ՝ ,,Իմացա՞ր, որ ,,Ժառանգությունը,,հայտարարություն է տարածել եվրասիական տնտեսական միությանն անդամակցելու առթիվ / անընդունելի համարելով Հայաստանի ու Արցախի տարանջատումը  ՝մաքսային սահմանագծով /: Ասում է՝,,Րաֆֆի՞ն, ախր նա Արեւմուտքի ծրագիրն է ներկայացնում, էս ժողովուրդը մինչեւ հիմա չհասկացավ դա,,: / Հետաքրքիր է, Արեւմուտքը համ չի ճանաչում Արցախը  ՝ որպես ինքնուրույն պետություն, համ էլ չի ուզում, որ Հայաստանի հետ մաքսայինով առնչվի՞ ՝ ըստ այդ տրամաբանության /: Հիշեցնում եմ 1988թվի վերջերը, 1989թիվը, երբ Վանաձորի ,,Արցախ,,պուրակում ազգովի նստած ՝գոռում էին ,,Մի-ա-ցում,, ու իմ զրուցակիցն էլ նրանց շարքերում էր: Ծիծաղում է բարեհոգի, իսկ այն դիտարկմանս, թե կարող է՞ մի օր էլ որոշեն , որ Արցախը միանա Ռուսաստանին, ասում է ՝,,Էսպես թե էնպես մենք միշտ էլ Ռուսաստանից կախում ենք ունեցել,,:Իսկ այն, որ եվրասիական միությանն անդամակցելու դեպքում Եվրոպայի հետ շփումները, այցելությունները կդժվարանան / թեպետ, հիմա էլ են դժվար ՝ կապված վիզային ռեժիմի հետ /, ասում է՝,,Թե չէ Եվրոպա գնալով հալ-հալ ենք եղել, էդ ի՞նչ ունենք Եվրոպայից սովորելու ,,: Նկատում եմ, որ Ռուսաստանում էլ քրեական վիճակը լարված է, հանցագործությունների աճը ՝ մեծ, ինչի մասին տեղեկանում ենք հաճախ հենց ռուսաստանյան ալիքներից, ու դա կարող է բացասաբար անդրադառնալ Հայաստանի վրա, հակադարձում է ՝ ,,Էդ ո՞րտեղ չի հանցագործությունները մեծ, Ամերիկայում էլ է մեծ, Եվրոպայում էլ,,: Վկայակոչում եմ, որ եվրոպական երկրներ կան, որտեղ հանցագործություններ գրեթե չկան: Զրույցի ընթացքում ընդդիմությանն էլ ,,տվինք-առանք,, ու զրուցակիցս ասում է.,,Էդ որ հարթակի վրա հավաքվել են ու իշխանափոխություն են պահանջում, մոռացել ե՞ն 90-ականներին ինչ արեցին, ոնց թալանեցին գործարանները...,,: Չցանկանալով զրույցը երկարացնել 1998թվից ի վեր սեփականաշնորհված, բայց ՝ հազվադեպ աշխատող ու աշխատավարձերի պարտքեր կուտակած գործարանների ուղղությամբ, նկատում եմ, որ հարթակի վրա միայն ,,նախկինները,, չեն, նաեւ ՝,,այլընտրանքային,,ԲՀԿ-ն է : Զրուցակիցս ասում է ՝ ,,ԲՀԿ-ին մի հաշվի, նրանց հետեւին Քոչարյանն է կանգնած, էսա ինքն էլ կգա ու լավ էլ կանի,,: Հետո մեղադրում է խորհրդարանական Եռյակին, որ ,,մարդկանց բանուգործից, աշխատանքից  կտրում-տանում են հանրահավաքի,,: Ասում եմ ՝,,Իբր մի շատ աշխատատեղ կա, մնաց՝ աշխատանքից կտրե՞լը, ու՞ր է աշխատանք,, ՝ մատնացույց է անում բացօթյա առեւտրի կետերը: Ասում եմ ՝ ,,Բայց չէ՞ որ այդ խավն էլ է դժգոհ իր ապրելակերպից, անընդհատ բողոքի ցույցեր են լինում թե մայրաքաղաքում, թե Վանաձորում, մարդիկ բողոքում են նորանոր հարկերի բեռից,,: Հետո վկայակոչում եմ, որ արտագաղթը մեծանում է, ու լավ օրից չի, որ մարդիկ անգամ դարավոր ոսոխի երկիր ՝Թուրքիա են մեկնում. թեպետ ՝ շատ էլ գոհ են այնտեղ մեկնած հայերը: Ասում է ՝,,Էդ դիտմամբ են ասում, թե գոհ են, բա հո չե՞ն ասելու, թե էնտեղ ինչ ստոր աշխատանքներ են կատարում, շան կյանք են վարում,,: Ասում եմ ՝,,Ինչի՞, Թուրքիայում հայերից ոմանք արհեստով, մասնագիտությամբ են զբաղվում, օրինակ ՝ կոշկակարությամբ, առեւտրով, կանայք հիվանդ, տարեց մարդկանց խնամքով են զբաղվում  ու եւ իրենց են պահում, եւ օգնում են Հայաստանում ապրող հարազատներին,, ՝հեգնում է, թե ՝,,Թուրքի տակ չե՞ն մաքրում,,: Ասում եմ ՝,,Ինչի՞ անպայման թուրքի. հայի ընտանիքում էլ են հայեր աշխատում,,: Ասում է ՝ ,,Ստամոքսի հարց են էլի լուծում,, / Բայց ոչի՞նչ, որ Հայաստանում շատերն այդ հարցն էլ չեն կարողանում լուծել /: Հետո էլ չարախնդում է ,,Էդ հիմա են գոհ, հլա մի քիչ սպասի, թուրքը մի օր իրա թուրք լինելը ցույց կտա,,: Նաեւ պատմում է, որ երբեմն այդ երկրում հայ ամուսիններն ստիպված են կուլ տալ իրենց կնոջ նկատմամբ կատարվող սեռական ոտնձգությունները.,,Կնոջը բռնաբարեն, հայն էնտեղ իրավունք չունի ձայն հանի,,: Մեր զրույցը տեղափոխվեց նաեւ սահմանադրական բարեփոխումների ուղղությամբ:Մի հարցում ՝ իմ զրուցակիցը համաձայն էր. այն է՝ համայնքապետերը չպետք է 2 անգամից ավելի առաջադրվեն: Եթե սահմանադրությունն արգելում է ՀՀնախագահին՝ 2 անգամից ավելի առաջադրվելը, քաղաքապետերին ու գյուղապետերին ինչու՞ չի արգելում, եւ ինչու՞ նրանք ցմահի կարգավիճակով են ի պաշտոնե. հենց դա էլ նպաստում է անպատժելիության մթնոլորտի ձեւավորմանը ՝ համայնքներում ու համայնքի ղեկավարներին վերածում ֆեոդալների:....Եվրասիական միությանն անդամակցելու առնչությամբ  մի գյուղաբնակ լոռեցի կնոջ հետ էլ զրուցեցի: Վերջինս, չնայած 90-ականների շարժման ակտիվիստներից է եղել, սակայն ՝ ,,Օրհնվի էն սհաթը,, կարգախոսի  գաղափարակիր է ու գտնում է, որ ,,մենք առանց ռուսի կորած ենք, հենց ռուսը ձեռները լվաց, թուրքը մեզ վրա կտա,,: Իսկ այն, որ եվրասիական միությանն անդամակցելու դեպքում Արցախը չի միանում, ասում է ՝,,Հա ի՞նչ անենք, Արցախն էլ թող իրա հմար առանձին պետություն ըլի,,: Այն, որ հայաստանցի զինվորը ծառայում է Արցախում, վկայակոչում է, թե ,,Ռուս զինվորն էլ Հայաստանում է ծառայում, մեր սահմանն են պահում,, / չի ընդունում, որ նրանք նաեւ Ռուսաստանի ռազմաբազաներն են պահպանում /: հետո վկայակոչում է, որ Եվրոպան ,,մեզ օգուտ չի, էնտեղ տնտեսական ճգնաժամ է,,:Իսկ այն, որ Վրաստանը միացել է ,,ճգնաժամաից,, շունչ չքաշող Եվրամիությանը, լոռեցու միամտությամբ թե անտարբերությամբ ասում է.,,Հա որ միացավ ՝ ի՞նչ,,: Այդուհանդերձ, ի տարբերություն նախորդ զրուցակցիս, վերջինս գտնում էր, որ հայ-թուրքական հարբերությունները լավացել են ՝ժողովուրդների բարեկամության մակարդակով.,,Ժողովուրդը գնում-գալիս ա, դե թուրքերին էլ ա օգուտ, որ իրանց ապրանքը ծախվի, դրա համար էլ հայերի հետ համերաշխ առեւտուր են անում,,:Վերջինիս ամենամեծ մտահոգությունը  Ուկրաինայում տեղի ունեցող դեպքերի առնչությամբ էր, քանի որ այնտեղ բնակվող հարազատներից տեղեկություն չուներ. հեռախոսահամարը փոխվել է, հեռախոսային տեղեկատուն էլ չի պատասխանում.,,Երեւի կռիվները Զապորոժյե էլ են  հասել, ինչքան զանգում եմ ՝ չի պատասխանում Նովոնիկալաեւկայի տեղեկատու համարը,,:                                    ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ      
























среда, 15 октября 2014 г.

Կարտոֆիլի, ձկան ու ձվի ,,կուրսն,, աճում է, սխտորի գինը ռեկորդ է խփում

Օրերս հայաստանյան հեռուստաալիքները ոգեւորությամբ փաստում էին, որ եվրասիական տարածաշրջանային միության անդամագրվելուց հետո հայաստանյան ապրանքների համար Ռուսաստանում լայն հորիզոններ / ավելի ճիշտ՝ վաճառակետեր / կբացվեն:Ի դեպ, եվրոպական տարբեր երկրներում էլ, ԱՄՆ-ում էլ ՝ հայաստանյան բարձրորակ ապրանքի վաճառք միշտ էլ եղել է , սակայն տվյալ դեպքում ,,աչքալուսանքը,, վերաբերվում է նաեւ բանջարեղինին. դեռ ամիսներ առաջ էլ ասվեց, որ ռուսաստանյան ընկերությունները պետք է բանջարեղեն ներկրեն Հայաստանից: Ու հոկտեմբերի սկզբից արդեն Վանաձորի առեւտրի կետերում սկսվեց կարտոֆիլի գնի կտրուկ  աճ: Դրան նպաստեց նաեւ այն, որ գյուղատնտեսության ոլորտի պատասխանատուներից մեկն էլ հեռուստատեսությամբ ,,գուշակել.. էր, որ կարտոֆիլի գնի աճ է սպասվում: Ամենայն հավանականությամբ, այս մթերգի գնաճին նպաստում է նաեւ այն, որ Թուրքիայից արդեն կարտոֆիլ չի ներկրվում, այսինքն ՝ չկա մրցակցության հանգամանք: Ձվից հետո սա երկրորդ ապրանքատեսակն է, որ մրցակցության բացակայության պայմաններում, տեղական արտադրողների մենաշնորհային դիրքի պատճառով թանկանում է:Բայց այ, որքան էլ տարօրինակ է, սխտորի պարագայում մրցակցության հանգամանքն ամենեւին էլ դեր չի խաղում, քանի որ չնայած շուկայում առկա է Չինաստանից ներկրվող սխտոր, սակայն այս մթերքի գինը դեռ սեպտեմբերից սկսեց բարձրանալու հակումներ ցույց տալ ՝ 1կգ-ն 500 դրամից հասնելով 1000դրամի-ի, իսկ ներկայումս ՝ 2000-ի: ,,Այլընտրանքը,, չինական սխտորն է ՝ փնջով վաճառվող. 4 փնջանի 1 տուփ սխտորը, որ հազիվ 2-300գրամ կազմի, վաճառվում է 400դրամով: Պատճառը, թերեւս, պահածոյացման շրջանն է, ու դա շահարկելով ՝ շուկայական ,,մաֆիա,, ասվածը փորձում է ժողովրդից հավելյալ շահույթներ կորզել, քաջ գիտենալով, որ առանց դրա անհնար է ,,թթու փակել,,: Միգուցե խաշի սեզոնն է՞լ է սկսվել, ինչը նույնպես նպաստել է սխտորի գնի աճին. այն դեպքում, երբ դեֆիցիտ չկա: Վերջին մեկ ամսում ոչ միայն կարտոֆիլը, ձուն ու սխտորն են թանկացել, այլեւ ՝ մսամթերքները : Անկախության տոնի նախօրեից ՝ սեպտեմբերի 20-ից սկսած ՝ կտրուկ բարձրացավ բրազիլական խոզի մսի գինը ՝1700դրամից հասնելով 2100դրամի  / երեւի թե համարվելով եվրոպական մսամթերք, ու նկատի ունենալով, որ շուտով մաքսային միություն ենք մտնելու Ռուսաստանի ու Ղազախստանի հետ, եւ դրանից հետո պետք է Եվրոպայից ներմուծվող ապրանքը թանկանա ,մինչդեռ այդ թանկացումը կարող էր տեղի ունենալ առնվազն հունվարից, երբ եվրասիական միութուն մտնելու պայմանագիրն ուժի մեջ կմտներ /: Նույն կերպ, շուկայական ,,մաֆիայի,, ձեռամբ դեռ  եվրասիական մտնելու պայմանագիր ստորագրելուց ամիսներ առաջ,ապրիլից, ս. Զատկի նախօրեից միանգամից բարձրացավ ներկրվող ձկան գինը, ու խանութներում վաճառվող վիետնամական ,,Պանգաս,, ձուկը դարձավ 1300դրամ / նախկին 1000դրամի փոխարեն /, այսպես կոչված ,,խեկ,,-ը 1100-ից դարձավ 1300դրամ:Հիմա կարող են ասել ՝ ,,Բա գիտե՞ք, հոսանքը թանկացել է,,: Բայց հոսանքի թանկացման փոխհատուցման նպատակով  կարելի էր թանկացում կատարել համապատասխան հաշվարկով եւ հոսանքի թանկացումից հետո  ՝օգոստոսից, եւ ոչ թե ՝ առաջ: Թանկացել է նաեւ  տեղական ձուկը, ու,  ըստ հավաստիացումների, էլի կթանկանա, ինչի մասին օրերս հայտարարեց տեղական ձկնարդյունաբերության ոլորտի պատասխանատուներից մեկը. իբր ՝ քիչ էր թանկ: Անգամ ամառային շոգ եղանակներին Վանաձորի բացօթյա առեւտրի կետերում տեղական ձուկը վաճառվում էր 1կգ-ն 1500դրամից սկսած գնով, նախկին 1000դրամի փոխարեն: Թանկացել է նաեւ կաթնամթերքը, ու, մասնավորապես ՝պանիրը: Օրեր առաջ հայաստանյան թերթերից մեկը գրել էր, որ Մոսկվայի խանութներից անհետացել է պանիրը, քանի որ Եվրոպայից առհասարակ մթերք չեն ներմուծում, Հայաստանից էլ ներկրումը շատ քիչ է: Երեւի թե այդ լուրը թերթին հասնելուց առաջ ավելի վաղ էլ հասել էր հայաստանյան շուկայի տնօրինողներին, ու սեպտեմբերից կրկին սկսեց պանրի գինը բարձրանալ : Եթե հուլիս-օգոստոս ամիսներին պանրի գները շուկայում սկսվում էին 1000դրամից, ապա ներկայումս ՝ 1200դրամից .հասնելով 2500դրամի: Իսկ հիշու՞մ եք ինչպես էր առեւտրի ու տնտեսական զարգացման նախարարը հավաստիացնում, թե եվրասիական միություն մտնելուց հետո ապրանքները կէժանանան: Առայժմ չի թանկանում միայն ռուսաստանյան ձեթը, իսկ բանջարեղեններից ,,ամենահամեստ,, ,,կուրսը,, կաղամբինն է . 1կգ-ն ՝100դրամ: Ամեն դեպքում ՝ պահպանվում է ամսվա առաջին տասնօրյակում, թոշակների ու աշխատավարձերի օրերին առհասարակ բոլոր մթերքների գները որոշ ժամանակ բարձր պահելու ,,սովորույթը,, որ կարգավորվում է շուկայական ,,մաֆիայի,, կողմից:                                                                                                                                                                      ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ