вторник, 24 февраля 2015 г.

Շառլատանություն, խաբեություն եւ անձնական տվյալների օգտագործում ու յուրացում համացանցում

2011թվին բլոգ բացեցի Նեթլոգ ցանցում:Այնտեղ մի քանի հոդվածներ զետեղեցի ընդամենը, քանի որ ավելի շատ ու հիմնականում սույն բլոգում՝ AZAT ANKAKH եւ ֆեյսբուք ցանցում էի զետեղում / Կարճ ասած՝ Նեթլոգն ինձ համար ,,պահեստային,, հարթակ էր, մանավանդ, որ այնտեղ զետեղված հոդվածներն էլ հայտնվում էին ,,Գուգլ,, ցանցի,, տվյալների բազայում, ու Նեթլոգում  խիստ անհրաժեշտության դեպքում էի հոդված գրում. մեկ՝ երբ հիմնական բլոգս արգելափակվեց ու այդ մասին ահազանգեցի, մեկ էլ՝երբ ֆեյսբուքում նախատեսված տեղեկատվությունս անընդհատ անհետանում էր էջից/:

Արդեն մի քանի ամիս է՝Նեթլոգն իր օգտատերերին առաջարկում է գրանցվել twoo.com կայքում, որի հետ միավորվել է. այլ կերպ՝ 2 ցանցեր միավորել են իրենց կարողությունները, բայց՝ի օգուտ twoo.com-ի, քանի որ Նեթլոգը, կարելի է ասել գոյություն չունի ՝ որպես այդպիսին, եւ, բնականաբար, նրա համակարգում մինչ օպտիմալացումը գործող բլոգային համակարգն էլ է վերացել, եւ դրա փոխարեն օգտատերերին առաջարկվում է ընդամենը՝ծանոթությունների կայք, որ կարող է շատերին կամ քչերին ձեռնտու չլինել:Ու վատն այն է նաեւ, որ առանց օգտատերերի ցանկությունը հաշվի առնելու՝նրանց տվյալները միանգամից հայտնվեցին Նեթլոգի հետ միասին ,,փայատեր,, twoo.com-ում, իսկ Նեթլոգից էլ օգտատերերը ծանուցում ստացան, թե ձեր ,,աքքաունթները,, նորացրեք ու մտեք twoo.com:Այ քեզ պարտադրանք, մարդը գրանցվել է նեթլոգում, իր տվյալները Նեթլոգի հարթակին է տրամադրել, բայց դրանք օգտագործվում են մեկ այլ կայքում, որի ծառայություններից նա չի ուզում օգտվել:Սա ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ՝ համացանցային թրաֆիքինգ:Մի քանի օր ուսումնասիրություն կատարելուց, եւ զարմանքով պարզելուց հետո, որ իմ անձնական տվյալները ՝ Նեթլոգից, հայտնվել են twoo.com կայքում, ստիպված եղա ,,իրերս,,/լուսանկար, անձնական տվյալներ / հավաքել Նեթլոգից. այլ կերպ՝ջնջել / ափսոս, որ մի քանի հոդվածներ այդ ամենի արդյունքում վերացան /:Հասցրի նաեւ twoo. com-ում գրել, որ ուրիշի տվյալները յուրացնելու եւ դրանով կեղծ հայտարարություններ տալու համար քրեական պատասխանատվություն է հասնում:Ի դեպ, դեռեւս ավելի վաղ համոզվեցի, որ Նեթլոգում բուռն ծաղկում է ապրում հաքերության միջոցով կեղծարարությունը, ով՝ ում անունից ասես հայտարարություն կարող է զետեղել ու թյուրիմացությունների ու անախորժությունների տեղիք տալ: Հայաստանյան պաշտոնատարների, ճանաչված դեմքերի նկարով էջեր էին բացում ՝ արտասահմանցու անուն-ազգանունով ու սկսում սրան-նրան ,,դրուզյա,, մտնելու հրավերներ ուղարկել:Մի օր զարմանքով նկատեցի, որ իմ անունից,հավանաբար, ,,դրուզյա,,մտնելու հրավեր է ուղարկվել եւ հայտս ,,հաստատվել,, է, երբ որ ես հրավեր չէի ուղարկել :Օրերս միայն կարողացա բացահայտել, թե ի՞նչ մեխանիզմով է իմ տվյալների բազայից կեղծ հայտարարություն արվել. նեթլոգային անփութության:Նույն կերպ՝mail.ru ցանցում կանխեցի մի ապօրինի ,,ներխուժում,, ՝ որպես ,,համախոհ,,. ես հայտ չեմ ստացել, բայց ինձ ինչ-որ մեկը ,,դրուզյա,, է մտել: Այս եւ այլ կարգի ապօրինություններ եւ այդ առթիվ դժգոհություններ լինում են նաեւ Ֆեյսբուք ցանցում. պարբերաբար օգտատերերն զգուշացնում են, որ իրենց անունից նամակներ են ուղարկվում ՝անբարո նկարներով, եւ զգուշացնում են, որ իրենք դրա հետ կապ չունեն: Ինչի՞ց է բխում այս ամենը. համացանցի ամենաթողությունի՞ց, թե՞ անպաշտպանվածությունից:

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

понедельник, 23 февраля 2015 г.

Ազգը մազոխիստ է դարձել, մազոխի՜ստ...

,,Հարսնացուն հյուսիսից,, ֆիլմի հերոսուհի Արուսյակ  Վարդանյանի՝ ներկա քաղաքական իրադարձությունների ֆոնին սազեկան տողերը ՝,,Մուրադ, Սերոբ, էս ի՞նչ ա կատարվում,,  կարող ենք շարունակել այսպես...Էն Ծառուկյանը զայրացած-սեւակնած է՝ձայնը չի լսվում, ու միայն նրա անունից ինչ-որ հայտարարությունների տեքստեր են ներկայացվում, ԲՀԿ ակտիվն էլ ՝, ինչպես դիպուկ նկատել էր ֆեյսբուքային օգտատերերից մեկը՝ ,,խոր ընկճախտի,, մեջ է, իսկ ոմանց ՝ նեյնիմային հարցազրույցներից վիճակ չի փոխվում...Բայց՝ տվյալ դեպքում դա չէ էականը, այլ՝որ ժողովրդին փետրվարի 20-ին շատ մեծ բարոյական ապտակ հասցվեց, երբ  ոչ անհայտ մի օլիգարխ, թերեւս, ժողովրդին Րաֆֆու հանրահավաքից ետ պահելու եւ իշխանություններին ,,արջի ծառայություն,, մատուցելու նպատակով ,,աննախադեպ զեղչեր,, էր հայտարարել ,,Սիթիում,,  բայց հետո պարզվել էր, որ այդ ամենը գրեթե խաբկանք է, քանի որ հեռուստատեսությամբ մեկը դժգոհում էր, որ զեղչ հայտարարած բաժիններից մեկը փակ էր եղել:Իսկ այդ ընթացքում ,,ինչեր ասես որ չարեցին ամբոխները հուսավառված,,. իրար մի լավ ոտնատակ տվեցին: Մարդկանց պարզամտության վրա պարզապես ծիծաղել էին: Այդ օրը ողջ աշխարհը հեռուստատեսությամբ տեսավ, թե Հայաստանն ինչպես է առաջադիմությամբ հասել ու անցել Ամերիկային /որտեղ Նոր տարվա նախօրյակին նախատոնական զեղչեր էին, եւ մարդիկ իրար ոտնատակ էին տալիս՝ էժանացված ապրանքի համար /:Բայց քանի որ Հայաստանում ֆիզիկական վնասվածքներ ստացողներ ու հիվանդանոց տեղափոխվողներ էին եղել, ուրեմն հայաստանյան ,,առաջընթացն,, ակնհայտ է: Փաստորեն, հնարավոր արյունահեղությունը, որից խուսափելու պատճառաբանությամբ ԲՀԿ-ն հրաժարվեց փետրվարի 20-ին հանրահավաք անելու մտադրությունից ու խուսափեց Երեւանի քաղաքապետարանի հետ ,,քյալլա տալ,, ՝արտոնություն կորզելու նպատակով, տեղափոխվեց սուպերմարկետ: Եթե հանրահավաքի արդյունքում տուժածներ լինեին՝ ապա հաստատ մեղավոր կհամարվեին հանրահավաքի կազմակերպիչները, իսկ այս դեպքում ոչ ոք պատասխանատվության չենթարկվեց:Այս երեւույթը նաեւ հերթական անգամ , ցավոք, ջրի երես հանեց ազգի ներսում բուն դրած ընչաքաղցությունը, որին  ,,համարժեք,, պատասխան ստացվեց:Մարդիկ դարձել են մազոխիստ, կամ ՝ կարոտել են սովետական տարիների հերթերը: Ահավասիկ, հեռուն չգնանք՝,,մազոխիստներ,, փնտրելով: Վանաձորում հացի փռերի ու խանութների պակաս չկա, ավելացրած՝ անհատական վաճառակետերը:Բայց՝ մարդկանց մի ստվար զանգված արդեն 2-րդ տարին է, Նոր տարվա նախօրեին գնում լավաշի ու մատնաքաշի հերթ է կանգնում ,,Լաչինի միջանցք,, կոչվող բացօթյա առեւտրի վայրում գտնվող հացաթխման ու վաճառքի կետում:2-3 մետր հեռավորության վրա եւ այլուր գտնվող առեւտրի կետերում նույն գնով ,,էստի համեցեք,, են անում աթոռներին պինդ տեղավորված ջահելները, իսկ ահելները, խնդրեմ, նախընտրում են ոտքի վրա հերթ կանգնել /  Բա ո՞նց, բա հետո տրտնջալու թեմա չունենա՞ն, թե էս ի՞նչ երկիր է, առավոտից 2 ժամ հերթ եմ կանգնել,,ու տնեցիների հետ միգուցե նյարդայնացած կռիվ էլ անեն /: Կամ՝ ազգային ,,մազոխիստության,, մեկ այլ դրսեւորում:Ինչն է շատ՝երթուղայինը, բայց ոմանք, լավ տեսնելով էլ, որ երթուղայինում տեղ չկա, միեւնույն է, խցկվում են, քանի որ վարորդն աներեսաբար կանգնում ու սպասում է ուղեւորների հերթական ,,խմբաքանակին,,  ,  ուղեվորն էլ առիթից օգտվելով՝ խցկվում է ու կիսակքած կամ այլեւայլ անհարմար պոզաներով ճանապարհ ընկնում ՝ինչ-որ մեկի վրա կռացած:Իսկ երթուղայինի վարորդները, որպես կանոն, հազվադեպ են պատժվում ՝ գերբեռնված ճանապարհ ընկնելու եւ ուղեւորների կյանքը վտանգելու համար, քանի որ ավտոտեսուչներն ըմբռնումով են վերաբերվում հրել-հրմշտվելու նկատմամբ ազգային ,,առանձնահատկությանը,,:Ակամա հիշում եմ ,,Վիտամին,, ակումբի մի երգիծական հումոր, որի ժամանակ ,,հնդիկ ուսանողը,, երգում է՝ ,,Ես բժշկականում սովորել եմ մարշրուտկայում մի թշի վրա նստե՜լ...,,:Եվ, ինչպես երթուղայինում են ոմանք սիրում կռացած գնալ, այդ նույն կերպ՝ կյանքում են ոմանք կռանում, քծնում ու առաջ գնում:Դրա համար էլ ազգը չի կարողանում մեջքը շտկել, անընդհատ կռացած է:

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

суббота, 24 января 2015 г.

Տարեվերջյան հաշվետվություն. 20 տարում ՝ 2000 հրապարակում

Անցած տարեվերջին՝2014թ.դեկտեմբերի 30-ին լրացավ լրագրողական գործունեությանս 20 տարին: Այդ ընթացքում հանդես եմ եկել ավելի քան 2000 հրապարակումներով / հոդված, տեղեկատվություն, հետաքննություն, ռեպորտաժ, հարցազրույց, ակնարկ, գրախոսական, երգիծանք, թարգմանություն / `ավելի քան 30 ԶԼՄ-ներում, որոնց թվում ՝,,Վերածնունդ,, ,,Տեսադաշտ,,  ,,Առավոտ,,  ,,Լոռու մարզ,,  ,,Արփի,,  ,,Կանչ նախնյաց,,  ,,Ընտանիք,, ,,Բանբեր,,   ,,Գիտություն,,  ,,Հայաստանի հանրապետություն,,  ,,Ժամանակ,,  ,,Ժամանակ-Երեվան,,  ,,Հայկական ժամանակ,,  ,,168ժամ,,   ,,Տարեգիր,,  ,,Փակագիծ,,  ,,Հրապարակ,,  ,,Չորրորդ իշխանություն,,  ,,Քաղաքացիական նախաձեռնություն,,  ,,Զորավիգ,, ,,Փաստաբան,,  ,,Իրավունք,,  ,,Իրատես-ֆակտո,,  ,,Հայաստանի կոմունիստ,,  ,,Օրինաց երկիր,,  ,,Բժշկությունը ձեզ համար,,  ,,Ռոք-ակումբ,, ,,Վանաձոր+,, թերթերում,  ,,Վասն արդարութեան,,   ,,Դիտորդ,,  ,,Մամուլ եւ իրավունք,,  ,,Մամուլն ընդդեմ կոռուպցիայի,, տեղեկագրերում, ,,Գործարար,,  եւ ,,Գրական Լոռի,, ամսագրերում,,  ,,Վանաձորյան կյանք,, ռադիոյում, ,,Նոյան տապան,, գործակալությունում, hetq.am, 7or.am,ankakh.com, diplomat.am,   blog.womennet.am կայքերում:

2011թ. հիմնել եմ  AZAT ANKAKH , 2013թ.՝ ,,Լրագրողական նոթեր,, բլոգները, որոնցում, ինչպես նաեւ՝ ֆեյսբուք եւ Նեթլոգ ցանցերում շարունակել եմ լրագրողական ազատ գործունեությունս: Լրագրողական 20-ամյա մշտական գործունեությունից առանձնացնում եմ 1989թ. 3 թղթակցություններս /որոնցից մեկը՝ֆոտոռեպորտաժ/ ,,Ավանգարդ,, եւ ,,Կայծ,,թերթերում, որոնցում լուսաբանել եմ 1989թ. երկրաշարժի հետեւանքով Հայաստանից Բելառուսիա էվակուացված երեխաների առօրյան ՝,,Զուբրյոնոկ,, ճամբարում, որտեղ գործուղվել էի որպես մանկավարժ ՝ դասավանդելով հ.լեզու եւ գրականություն, պատմություն-հասարակագիտություն, իրավունքի հիմունքներ:

Ամենաերկարատեւ համագործակցությունս եղել է ,,Առավոտ,, օրաթերթի հետ՝1995-2004թթ. 9 տարի, որից չորսուկես տարին՝աշխատանքային ստաժով:  2-րդ ,,տեղում,,  ,,Քաղաքացիական նախաձեռնություն,, վանաձորյան երբեմնի երկշաբաթաթերթն է /2002-2005թթ./: 3-րդ ,,հորիզոնականում,, ,,Հրապարակն,, է /2008-2010թթ/, 3-րդ ,,հորիզոնականում,, ՝,,Տարեգիրը,,

/ որտեղ հրապարակվել եմ 2 փուլով. 2005-2006թթ.՝,,168ժամ,,թերթին զուգահեռ, եւ 2009-2010թթ.՝,,Հրապարակ,, թերթին զուգահեռ /: 4-րդ ,,հորիզոնականում,, ,,Ժամանակ-Երեվան,,-ն է /2007-2008թ.՝,,Հրապարակ,,-ին զուգահեռ /: 5-րդ ,,տեղում,,  ,,Փակագիծն,, է՝2006թ.ապրիլ-հոկտեմբեր եւ ,,Ժամանակ,, երբեմնի օրաթերթը՝2000թ.հունվար-հունիս /,,Առավոտ,,-ին զուգահեռ /:

Ամենածավալուն հրապարակումներս տպագրվել են վանաձորյան  ,,Քաղաքացիական նախաձեռնություն,, երկշաբաթաթերթում /որտեղ  նաեւ հասարակական հիմունքներով հանդես եմ եկել հայկական բանակում զինվորի սպանության գործի դատաքննության լուսաբանմամբ ՝,,Առավոտ,,-ին զուգահեռ /, ինչպես նաեւ՝ ,,Փակագիծ,, երբեմնի օրաթերթում ՝2006թ., իրավապաշտպան հանդեսներում, իսկ 2011թվից ՝AZAT ANKAKH,  2013թվից էլ ՝,,Լրագրողական նոթեր,,բլոգներում:Ամենակարճ թղթակցություններս եղել են  ,,Ոզնի,, եւ ,,Եղինջ,, երգիծական հանդեսներում տպագրված անեկդոտները:

AZAT ANKAKH բլոգում տպագրված 275 հոդվածներից 60-ը   եւ ֆեյսբուքում տպագրված 158 հրապարակումներից ու գրառումներից  38-ը արտատպվել են այլ կայքերում ՝առավել մեծ դիտումներ եւ հրապարակայնություն ապահովելով՝ բարձրաձայնված խնդիրների հանդեպ:35   հրապարակումներ  զետեղվել են ,,Լրագրողական նոթեր,, բլոգում: AZAT ANKAKH բլոգում զետեղված 277 հրապարակումներից 39-ը իմ արխիվային նյութերից են՝այլ կայքերում կամ թերթերում հրապարակված /նման նյութերի տակ համապատասխան հղում է արված ՝թերթին կամ կայքին /: Դրանք այն նյութերն են, որոնցում բարձրացված հարցերն այսօր էլ արդիական են, եւ դրանք արտատպելը հնարավորություն է տալիս ժամանակ առ ժամանակ ՝կրկին բարձրաձայնել այդ խնդիրների մասին՝ սոցցանցերում: Որոշ նյութեր էլ արտատպվել են պարզապես ՝որպես ,,գեղարվեստական,, մնայուն արժեք: ,,Լրագրողական նոթեր,, բլոգում տեղադրված 35 նյութերից 19-ը նույնպես արխիվային նյութեր են: Ի դեպ, վերջերս բլոգում սկսեցի զետեղել նաեւ ֆեյսբուքային այն նյութերը, որոնք սկզբում նախատեսել էի առավել փոքր լսարանի համար՝ որպես հարթակ ընտրելով ոչ թե բլոգը, այլ՝ ֆեյսբուքը, սակայն քանի որ այլ կայքեր այդ նյութերից որոշներն արտատպեցին՝ առավել մեծ լսարան ապահովելով, որոշեցի դրանք եւս տեղադրել AZAT ANKAKH եւ ,,Լրագրողական նոթեր,, բլոգներում ՝ լինքային հղումով:

...2002թվին հանդես եմ եկել զեկուցումով՝,,Դատաիրավական լրագրության անցյալը, ներկան եւ զարգացման հեռանկարները Վանաձորում,, թեմայով՝,,Ֆեմիդա,, իրավական-հասարակական կազմակերպության սեմինարին՝ Սեւանում, 2005-2006թթ.՝,,Ի՞նչն է խանգարում լրագրողական հետաքննության զարգացմանը,, եւ ,,Հակակոռուպցիոն թեմաների լուսաբանումը ռիսկի հետ է կապված,, թեմաներով ՝,,Հակաստվեր,, կազմակերպության սեմինարներին ՝ Վանաձորում:

Լրագրողական գործունեության ընթացքում գլխավոր ձեռքբերումը համարում եմ ընթերցողների արձագանքները, հեռախոսազանգերն ու նամակները, համացանցային մեկնաբանությունները: Եղել են նաեւ արձագանքներ՝պետական մարմիններից: Թերեւս, կարելի է յուրօրինակ ,,արձագանք,, համարել նաեւ լրագրողական գործունեությանս խոչընդոտելու փորձերը՝ժողովրդավարության ու ազատ մամուլի մանր ու միջին թշնամիների կողմից, ինչի մասին քանիցս անդրադարձել եմ իմ հրապարակումներում կամ՝ իրավապաշտպան կառույցներին ուղարկված նամակ-հայտարարություններում:

Անցած տարվա վերջից սկսել եմ բանաստեղծություններ գրել, որոնք զետեղվել են ,,Լրագրողական նոթեր,, բլոգում ՝2014թ.դեկտեմբերին՝  ,,Ես եւ իմ պոեզիան,,վերնագրով էջում, որ, ամենայն հավանականությամբ, շարունակական բնույթ կկրի ՝  մուսայի պարբերական այցելությունների դեպքում:

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

ազատ լրագրող, բլոգեր