четверг, 2 февраля 2017 г.

Եվ եղան ժամանակներ

Եվ եղան ժամանակներ,երբ իշխանության մայր-գետից պոկվեցին մի քանի առվակներ, որոնց միացան նաեւ մի քանի ցեխաջրեր ու ճահճաջրեր, ու այդ ճահճաջրերում կռկռացող գորտեր ու ջրասամույրներ, իսկ ընդդիմությունն այդ ժամանակ օվկիանոսն էր կտրում-անցնում՝հասնելով սփյուռքահայության մայրաքաղաք։

31․01․2017թ․                                        

                           ԱԼԱԴԻ՜ն․․․

Եվ եղան ժամանակներ, երբ խորհրդարանական ընտրությունների շեմին տարբեր կուսակցություններ սկսում էին համոզել ժողովրդին, որ Ալադինի կախարդական սափորն իրենց ձեռքերումն է,  եւ բավական է միայն շփել այն, ու Ջինը դուրս կգա սափորի միջից ու կկատարի իրենց բոլոր ցանկությունները։Բայց իրականում սափորը գտնվում էր հանրապետականների ձեռքերում եւ վերջիններս անընդհատ աշխատեցնում էին Ջինին՝յուրյանց անձնական բարեկեցության նպատակով ու փոխանցիկ դրոշի նման ամեն անգամ սափորը զմիմեանս էին հանձնում։Եվ թեպետ Ջինն արդեն հոգնել էր նրանց համար տաժանակիր աշխատելուց, ու երբեմն չցանկանալով ենթարկվել նրանց հրահանգին՝ասում էր ,,Նե սլուշայուս ի նե պովինույուս,,  այդուհանդերձ՝Հանրապետականները Ջինի ականջներից բռնելով՝անընդհատ ստիպում էին յուրյանց համար աշխատել ու բարիքներ ստեղծել,անհնազանդության օրերի համար տուգանքներ էին գանձում Ջինից եւ անգամ՝անզավակության ամենամյա հարկ, հինգ տոկոս կուտակային-կենսաթոշակային եւ ամեն ամիս 1000դրամ՝բանակի ֆոնդին։Իսկ միամիտ ժողովուրդը, որին մի ժամանակ Ալադին էին ասում, եւ ով ասես՝խաբում էր՝հարազատ հորեղբայր ձեւանալով,շարունակում էր հավատալ բոլորին, ,,ազատ ու արդար,, ընտրությունների միֆին ու գնում էր ընտրությունների ու նորից էր խաբվում։

16․01․2017թ․

------------------------------------------------

         ՄԱՏՅԱՆ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹԵԱՆ

Եվ եղան ժամանակներ, երբ շաքարավազ վաճառող օլիգարխիան սկսեց հարստահարել ժողովրդին՝անասելի չափերով հարստանալով ու դրա շնորհիվ յուր ցեղի անդամների թիվը բազմապատկելով ու նրանց համար բարեկեցիկ ներկա ու լուսապայծառ ապագա ապահովելով։Բայց նրա ձեռքը բռնող չկար, քանզի բռնող ձեռքերն զբաղված էին հույժ կարեւոր գործով․ձեռքը ձեռք էր լվանում, երկու ձեռքը՝մի երես։

24․11․2016թ․

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

вторник, 10 января 2017 г.

Բա դրանց չեն սովորեցրե՞լ, որ ,,պակուպածել վսեգդա պռավ,,

Մի նորմալ սուպերմարկետ էր հայտնվել՝արտասահմանյան չափանիշներով, կուլտուրական սպասարկումով, կամավոր կարգով չեկի տրամադրումով ու իրեն-իրեն բացվող-փակվող դռներով՝էն էլ փակվեց․ինչ տարին սկսվել է՝փակ է։Հիմա թե նրանից է, որ մրցակից դաշտին խանգարում էր, թե հարկային պարտավորությունները չէր կատարում՝ու դրա համար էին ապրանքներն էժան․․․Այս մտմտուքների մեջ ուղեվորվեցի մեկ այլ խանութ՝մեկ էլ տեսնեմ ներսում աղմուկ-աղաղակ է,գնորդ ու վաճառող փոխադարձ ամոթանքներ են տալիս , ու ամենաբարձր լսվում է միջին տարիքի վաճառողուհու ձայնը՝ուղղված մուշտակի մեջ փաթաթված,գլուխը պինդ կապած,միջին տարիքի մի կնոջ․,,Դու հլա սուս, դու մի խոսա, դու հենց նոր մտար, ինչի՞ ես խառնվում,,։Կինն էլ հանգիստ տոնով թե՝,,Շատ էլ լավ եմ անում, ես էլ իրավունք ունեմ խառնվեմ, ուրիշներն էլ, բա էն տարիքով կնոջ հետ չեք ամաչու՞մ, էդ ո՞նց էիք խոսում,մենք բոլորս էլ պետք է նման երեւույթները թույլ չտանք,,։/,,մալադեց,, քաղաքացիական հասարակություն․գյուղ կանգնի՝գերան կկոտրի-Գ․Հ․/։Հետո խանութի տիրուհին եկավ ու միջամտեց, վաճառողին էլ սաստեց,բայց վերջինս շարունակում էր լուտանքներ տեղալ կնոջ հասցեին, որ անօգնական շուրջը նայելով՝ասաց․,,Ափսոս, մի նկարող չկա, որ նկարի, թե ոնց են վարվում հաճախորդի հետ,,։Ո՞նց պիտի վարվեն․այնպես, ինչպես դասատուն՝վատ սովորող աշակերտի հետ/օգտվելով հավանաբար այն հանգամանքից, որ ,,մրցակից,, դաշտում չկան այն ապրանքները կամ այն գները, որ իրենց մոտ են․կամ՝իմացել են, որ մի ,,մրցակից,, անհետացել է ասպարեզից/։Իսկ ,,ռազբորկայի,, վերջում վաճառողն ամենաանտաշ ձեւով նետեց կնոջ հասցեին՝երբ վերջինս ակնարկեց ,,մի նկարող լինելու,, մասին․,,Էս դու ոնց որ շատ երկարացրիր հա՞,,։Չի բացառվում, որ եթե ուշ երեկոյան ժամ լիներ՝դրսում ծեծել տար կնոջը։Այ սա արդեն ,,բարձրակարգ սպասարկում,, է։Բա դրանց չեն սովորեցրե՞լ ,,հին, բարի ժամանակների,, կարգախոսը․,,Պակուպածել վսեգդա պռավ,,․այն է՝գնորդը միշտ իրավացի է։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ


Ձմեռային Վանաձոր

Երեկ,Վանաձորի Տիգրան Մեծ/Խորենացի խաչմերուկում՝Հայքի հրապարակին կից, մի տարեց տղամարդ՝գլխաբաց, որ մի կնոջ հետ փողոցն էր պատրաստվում հատել, հենց անցումի սկզբում՝մայթեզրին, անսպասելի սայթաքեց ու մեջքի վրա ընկավ,բայց՝բարեբախտաբար ինքնուրույն ոտքի կանգնեց, իսկ նրա տարեց ուղեկցուհին, որ անհանգստացած ասաց՝,,Հո գլխիդ բա՞ն չեղավ,, բջջային հեռախոսով բղավեց․,,Ըհը, ինքն ինձ ասում էր զգույշ քայլի, բայց ինքը վեր ընկավ,,։

Մի փոքր անց՝Խորենացու փողոցի վրա մի ռուս տարեց կին՝հաղթանդամ ու կարմրաթուշ, դիմելով ինձ՝խնդրեց, որ թեւս մտնի, որ հանկարծ չընկնի։Ցավոք, վստահ չէի, թե այդ հաղթանդամ կինը, որ իմ թեւից կախվի՝երկուսով չենք գետնատարած փռվելու սառցաջրերի վրա, ու երկմտանքս պարզ հայտնեցի․բարեբախտաբար՝մի երիտասարդ աղջիկ վստահաբար թեւը տրամադրեց այդ կնոջն ու մի 10 քայլ անցկացրեց վտանգավոր հատվածով,որի առթիվ առատ օրհնանքների ու ամանորյա շնորհավորանքների արժանացավ/արժեր, արժեր/․բայց թե հետո ինչպես էր կինը ճանապարհը շարունակելու՝դժվար է ասել․իսկ օրն իրիկնանում էր ու ձնաջրերն սկսում էին սառույցի վերածվել։

Իսկ մի քանի օր առաջ ծանոթներիցս մեկը հայտնեց, որ ինչ տարին սկսվել է, արդեն 2 անգամ սայթաքել-ընկել է․մեկ՝թիվ մեկ համաբուժարանի մոտ, մեկ էլ՝ եկեղեցուց վերադառնալիս։,,Չնայած թեւս ընկած մարդ կար, բայց երկուսով վեր ընկանք,,-հայտնեց իմ զրուցակցուհին, որ տարեց թոշակառու է։

-------------------------------------------------

               ,,Ալարըմ են մի բան շաղ տան 

Վանաձորի Շիրվանզադե/Լուսավորիչ խաչմերուկում, բացօթյա առեւտրի վայրի մոտակայքում, մի կին, գնումների հսկայական տոպրակը ձեռքին, չկարողանալով հավասարակշռությունը պահել՝ամբողջ մարմնով գետնատարած փռվեց սառույցի վրա։Վերջինիս երիտասարդ դուստրը վախից ու շփոթմունքից չգիտեր, թե ինչպես օգներ մորը, որ ինքն էլ նրա կողքին չընկներ, ու հուսահատ՝,,մամ ջան, մամ ջան,, էր բղավում։Ի վերջո կնոջը բարձրացրին գետնից, իսկ այդտեղ գտնվող առեւտրականներին այլ ելք չէր մնում, քան՝կրակել տեղական իշխանությունների հասցեին՝,,Ալարըմ են մի բան շաղ տան,,։

28․12․2016թ․

---------------------------------------------

Անճյուղ ,բաբարոսաբար հատված ծառերն աթոռ չունեին՝ձյանն առաջարկելու համար

26 դեկտեմբերի,Վանաձոր,նախորդ օրվանից քաղաքին հյուր եկած ձյունը՝հպարտ ու արժանապատիվ կեցվածքով,սպասված ընդունելության չարժանացավ ծառերի կողմից, քանի որ ձմեռնամուտին, տեղական նորընտիր իշխանությունների հրահանգով ու կոմունալնիկների ,,թեթեւ,, ձեռքով անգթաբար խեղված/,,էտի,, անվան տակ/ծառերն ակամա հայտնվել էին անհյուրընկալ տանտիրոջ կարգավիճակում․աթոռ չունեին, որ առաջարկեին հյուրին, որովհետեւ զրկվել էին աթոռ-ճյուղերից։Այսպիսով, քաղաքը ոչ միայն ժամանակից շուտ զրկվեց աշնան գեղեցկությունից՝դաժան ծառահատումների պատճառով/որի անունն ,,էտ,, էին դրել/,այլեւ՝ձմռան գեղեցկությունից։Հիմա եթե դպրոցներում երեխաներին առաջարկեն ձմեռային ծառ նկարել՝երկարավուն կոճղ է ստացվելու կամ՝2 մատից զրկված ձեռք՝քվեարկելու համար վեր պարզված․եւ կամ՝լատինական V տառ։Դրա հետեւանքով, գետնի վրա ձյան ավելի հաստ շերտեր են գոյանում, քան՝կարող էին լինել։Ցավոք, որեւէ բնապահպան կառույց կամ հ/կ որեւէ դատապարտող խոսք չհնչեցրեց այդ բարբարոսության առթիվ,մինչդեռ մեռյալներն անգամ երազների միջոցով հանդերձյալ աշխարհից զայրացած ուղերձներ են սկսել հղել։

26․2016թ․

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

четверг, 5 января 2017 г.

Ամանորյա շքահանդես-2017

                                    Տոնական ֆելիետոն

Հրապարակ են մտնում մի քանի անգամ դիմափոխված կուսակցությունները՝,,Մեր թշնամին մեր սկզբունքներն են,, եւ ,,Մեր խոսքը գործ չէ,, կարգախոսերով։

,,Բոլոնյա,, տիպի սովետական շրջանի անձրեանոցներով տրիբունայի առջեւով անցնում են բոլոնիական 12-ամյա կրթության կողմնակիցները․նրանք հպարտ են, որ ԱԺ երրորդ ընթերցմամբ ընդունվել է օրենք՝հայեցի կրթությունը ,,հայ էծի կռտություն,, վերանվանելու մասին։

Տրիբունայի առջեւով անցնում եւ Ձմեռ պապին ու Ձյունանուշին ողջունում են Լեզվի տեսչության աշխատողները, որոնց գործուն միջամտությամբ ԱԺ առաջին ընթերցմամբ վավերացվել է Լեզվի տեսչությունը ,,Լեզվի չտեսնություն,, վերանվանելու մասին օրենքը, ուստի իրենց գլխավերեում բարձր պահած տանում են ,,Չենք տեսնում, չենք լսում լեզվական աղավաղումները,, կարգախոսով ցուցապաստառը։

Հրապարակ են մտնում սոցապ նախարարության աշխատողները՝,,Կա ոչ, կա ոչ այ, ոչուփուչ, բյուջեում փող չկա,, ցուցապաստառով, որն ուղղված ՝է ԽՍՀՄ բանկերից ,,քցված,, ավանդատուներին։

Անցնում են ՏՄՊՊՀ զրահապատ ավտոշարասյուները՝ սուրճի, բանանի ու պարարտանյութի խորհրդանշական պարկերով ու ,,Ոշ մեկ չի կարա պլստա մեր աշկից ու գին քցի,, եւ ,,Ձեռքերդ հեռու շաքարավազի մոնոպոլիայից,, կարգախոսերով։

Կուռ, միասնական շարքերով անցնում են Կիսաբաց լուսամուտներ,, աղանդի հետեւորդները՝գլխավերեւում բարձր պահած իրենց հոգեւոր առաջնորդ Հրաչի մեծադիր լուսանկարը․նրանք մտադիր են մասնակցել առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին։

Շքերթը եզրափակում են ,,Երիտասարդ շմայսականներ,, եւ ,,փոքրիկ Շմայսիկ,, ջոկատները․նրանք ցնծում են, որ ,,Շմայս,, հրատարակչությունը լույս է ընծայել ,,Արդի հայհոյախոսական հայերենի ձեռնարկ,, որ կբաժանվի բոլոր ուսումնական հաստատություններին։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ


четверг, 29 декабря 2016 г.

Նախատոնական Վանաձոր-2016

Էն որ ,,Կարգին սերիալի,, Հայկոն ,,ջահել վախտը,,՝20 տարի առաջ ,,Մեր բակը,, սերիալում ,,լավ տղու,, դեր էր տանում ու երգի մեջ ասում՝,,տանում ա՜․․․մասսային տանում ա՜․․․,,․այ էդ կարգի ,,,,մասսային տանում ա,, վիճակ է Վանաձորում՝անգամ ցրտաշունչ ձմռան ու մերկասառույցի պայմաններում․մինչեւ երեկոյան ժամը 5-ը՝կեսօրից սկսած՝խանութներում ու առեւտրի կետերում հերթեր, հրմշտոց, իրար ուսով խփելով ու իրար հրելով անցնում են․․․,,Տորթի բաժին էսօր չեմ կարա մտնեմ,,-հեռախոսով մոր թե սկեսուրի առջեւ արդարանում էր երիտասարդ մի կին․հերթեր են ոչ միայն մթերքի, այլեւ՝հուշանվերների խանութում․․․

․․․Ամեն ինչ վաճառվում է, բացի՝մարդկային խղճից, որ տոնածառի տեղ կախված է երկնքից ու վրան գրված՝,,Չի վաճառվում,,․․․

Խանութներում վաճառքի ենթակա ինչ գտել են ,,շյուստրիները,,՝տարել  դրել են փողոցում վերավաճառում են՝գնից բարձր եւ շատ ավելի բարձր գներով, քան՝նույն ապրանքը վաճառվում է խանութներում․սկսած՝հայրենական արտադրության ֆիրմային մսամթերքից, վերջացրած՝խանութում 1300-1400դրամով վաճառվող ,,արախիսից,, որ հայտնվել է որոշ բացօթյա կետերում 2000-2100դրամով/հույսները դրել են գնորդների շտապողականության վրա/։Արական սեռի բնակչության մի պատկառելի հատված՝երիտասարդ ու միջին տարիքի, որ մի 30 տարի առաջ գործարաններում դազգահների մոտ կանգնած կլիներ, հիմա հարկադրված են մանր առեւտրով զբաղվել՝փողոցում պատերի տակ կանգնած՝լոշ, չուչխել խոզի ու տավարի միս, Սեւանի ձուկ ու կանաչեղեն վաճառելով։Ավելի երիտասարդները տոնական հրավառության պարագաների՝,,բոմբերի,, առեւտուր են անում՝բղավելով․,,Լավ բոմբերը ում ենք տալի՜ս․․․վերջին բոմբերը՜․․․,,։Ու ծխախոտը բերանին միս, լոշ կամ  հրուշակեղեն վաճառողների պակաս չկա․ի՜նչ սննդի անվտանգություն, ի՜նչ կուլտուրա․․․սանիտարահիգիենիկ միակ երաշխավորը ցուրտ ու սառը հոսանքն է, որ կանխարգելում է ճանճերի հնարավոր մոտեցումը/մխիթարվենք դրանով/։

․․Բրազիլական խոզի միսն ամիսներ առաջ ,,քշեցին,, ասպարեզից/թերեւս՝ռուսական խոզի մսի եվրասիական շահերից ելնելով/, ու դրանից հետո ռուսական խոզի մսի գինը 1300-ից հասավ 1700դրամի․համեստորեն տեղ թողնելով տեղական խոզերի համար, որոնք էլ չարաշահելով իրենց դիրքը՝շարունակում են ,,խոզային,, վերաբերմունք դրսեւորել՝2300-3000դրամից չիջնելով։

Ծաղկում է նաեւ խմորեղենի բիզնեսը․եթե մեկ շաբաթ առաջ որոշ խմորեղեններ կիլոգրամով էին վաճառում, ապա հիմա դարձրել են հատավաճառ, որ ավելի թանկ է արժենում գնորդների վրա։Եթե մեկ շաբաթ առաջ 10 հատ լոշը 400-500դրամ էր, ապա այժմ որոշ կետերում 5 լոշն արժե 400 կամ 500 դրամ։

Ի տարբերություն մայրաքաղաքային գների, Վանաձորում ցիտրուսային մրգերն ու բանանը համեմատաբար էժան են, բայց այ՝ անանասը, ինչպես գնորդին հայտնեց մի վաճառող՝,,ընդամենը,, 3000դրամ։Նմանապես ընկույզը՝,,ընդամենը,,5000դրամ։Պատկառելի գին են դրել անգամ սեւացած ընկույզին․3500-4000դրամ․առանց խղճի դույզն ինչ խայթի։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎԵՓՅԱՆ

среда, 16 ноября 2016 г.

Ում՝,,արմատը հողումը,, ․ում՝,,տերեւն ու ցողունը,,

Հայաստանյան կայքերից մի քանիսն աշխատում են բացառապես ֆեյսբուքյան կամ բլոգային օգտատերերի գրառումների եւ նոթագրությունների արտատպմամբ։Ինչ խոսք, խոսքի ազատության սահմանների ընդլայնման եւ հասարակության խնդիրների տարածականության առումով՝դա դրական կարելի է համարել․ինչքան շատ մարդ կարդա այն, ինչն ավելի հաճախ տեղ չի գտնում թերթերում կամ համացանցի այլ տիրույթներում, հեռուստատեսույամբ՝այնքան լավ/եթե տվյալ մտքերի հեղինակ օգտատիրոջ հեղինակային իրավունքը չի խախտվում կամ յուրացվում․նման դեպքեր լինում են․անձամբ եմ կանխել նմանատիպ մի քանի ոտնձգություն/։Բայց խրախուսելի չէ, երբ որեւէ օգտատիրոջ գրառումը կամ նոթագրությունն արտատպվում է՝արտատպող կայքը սնուցող գովազդների ուղիղ ներքո կամ ՝հոդվածի մեջ վազացնելով գովազդներն ու դրա արդյունքում հոդվածը 2 մասի բաժանելով՝ինչը հարցի մի կողմն է/։Մյուս կողմից՝ընթերցողի կամ միգուցե նաեւ՝հարկայինի մոտ կարող է թյուր տպավորություն ստացվել, թե տվյալ գրառման կամ նոթագրության հեղինակը, ում հոդվածի տակ գովազդներ են ,,կռուտիտ անում,,՝այդ գովազդից անպայմանորեն ,,փայ ունի,,։Նման բան երեւի միայն  Հայաստանում կլինի, որ ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ՝մարդկային ստեղծագործության, մտքի, ուղեղի դաժան շահագործում։Իսկ ՀՀ հեղինակային օրենքը, որ պարբերաբար տեղադրում եմ ֆեյբուքիս էջում, մատնանշում է, որ արտատպելը՝թեկուզ առանց հեղինակի թույլտվության, չի արգելվում, եթե այն շահույթ չի հետապնդում։Կայքի վերնագրի տակ եք գովազդ դնում՝հասկացանք, միգուցե՝միայն գովազդով է  կայքը սնվում,բայց ինչու՞ ուրիշի հեղինակային հոդվածի, նոթագրության կամ գրառման տակ եք գովազդ տեղադրում, որի շնորհիվ տվյալ հեղինակը դառնում է ակամա ու անշահ գովազդակիր։ 

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ