вторник, 10 января 2017 г.

Բա դրանց չեն սովորեցրե՞լ, որ ,,պակուպածել վսեգդա պռավ,,

Մի նորմալ սուպերմարկետ էր հայտնվել՝արտասահմանյան չափանիշներով, կուլտուրական սպասարկումով, կամավոր կարգով չեկի տրամադրումով ու իրեն-իրեն բացվող-փակվող դռներով՝էն էլ փակվեց․ինչ տարին սկսվել է՝փակ է։Հիմա թե նրանից է, որ մրցակից դաշտին խանգարում էր, թե հարկային պարտավորությունները չէր կատարում՝ու դրա համար էին ապրանքներն էժան․․․Այս մտմտուքների մեջ ուղեվորվեցի մեկ այլ խանութ՝մեկ էլ տեսնեմ ներսում աղմուկ-աղաղակ է,գնորդ ու վաճառող փոխադարձ ամոթանքներ են տալիս , ու ամենաբարձր լսվում է միջին տարիքի վաճառողուհու ձայնը՝ուղղված մուշտակի մեջ փաթաթված,գլուխը պինդ կապած,միջին տարիքի մի կնոջ․,,Դու հլա սուս, դու մի խոսա, դու հենց նոր մտար, ինչի՞ ես խառնվում,,։Կինն էլ հանգիստ տոնով թե՝,,Շատ էլ լավ եմ անում, ես էլ իրավունք ունեմ խառնվեմ, ուրիշներն էլ, բա էն տարիքով կնոջ հետ չեք ամաչու՞մ, էդ ո՞նց էիք խոսում,մենք բոլորս էլ պետք է նման երեւույթները թույլ չտանք,,։/,,մալադեց,, քաղաքացիական հասարակություն․գյուղ կանգնի՝գերան կկոտրի-Գ․Հ․/։Հետո խանութի տիրուհին եկավ ու միջամտեց, վաճառողին էլ սաստեց,բայց վերջինս շարունակում էր լուտանքներ տեղալ կնոջ հասցեին, որ անօգնական շուրջը նայելով՝ասաց․,,Ափսոս, մի նկարող չկա, որ նկարի, թե ոնց են վարվում հաճախորդի հետ,,։Ո՞նց պիտի վարվեն․այնպես, ինչպես դասատուն՝վատ սովորող աշակերտի հետ/օգտվելով հավանաբար այն հանգամանքից, որ ,,մրցակից,, դաշտում չկան այն ապրանքները կամ այն գները, որ իրենց մոտ են․կամ՝իմացել են, որ մի ,,մրցակից,, անհետացել է ասպարեզից/։Իսկ ,,ռազբորկայի,, վերջում վաճառողն ամենաանտաշ ձեւով նետեց կնոջ հասցեին՝երբ վերջինս ակնարկեց ,,մի նկարող լինելու,, մասին․,,Էս դու ոնց որ շատ երկարացրիր հա՞,,։Չի բացառվում, որ եթե ուշ երեկոյան ժամ լիներ՝դրսում ծեծել տար կնոջը։Այ սա արդեն ,,բարձրակարգ սպասարկում,, է։Բա դրանց չեն սովորեցրե՞լ ,,հին, բարի ժամանակների,, կարգախոսը․,,Պակուպածել վսեգդա պռավ,,․այն է՝գնորդը միշտ իրավացի է։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ


Սառցացեխաջրերի խաչմերուկում

Երեկ,Վանաձորի Տիգրան Մեծ/Խորենացի խաչմերուկում՝Հայքի հրապարակին կից, մի տարեց տղամարդ՝գլխաբաց, որ մի կնոջ հետ փողոցն էր պատրաստվում հատել, հենց անցումի սկզբում՝մայթեզրին, անսպասելի սայթաքեց ու մեջքի վրա ընկավ,բայց՝բարեբախտաբար ինքնուրույն ոտքի կանգնեց, իսկ նրա տարեց ուղեկցուհին, որ անհանգստացած ասաց՝,,Հո գլխիդ բա՞ն չեղավ,, բջջային հեռախոսով բղավեց․,,Ըհը, ինքն ինձ ասում էր զգույշ քայլի, բայց ինքը վեր ընկավ,,։

Մի փոքր անց՝Խորենացու փողոցի վրա մի ռուս տարեց կին՝հաղթանդամ ու կարմրաթուշ, դիմելով ինձ՝խնդրեց, որ թեւս մտնի, որ հանկարծ չընկնի։Ցավոք, վստահ չէի, թե այդ հաղթանդամ կինը, որ իմ թեւից կախվի՝երկուսով չենք գետնատարած փռվելու սառցաջրերի վրա, ու երկմտանքս պարզ հայտնեցի․բարեբախտաբար՝մի երիտասարդ աղջիկ վստահաբար թեւը տրամադրեց այդ կնոջն ու մի 10 քայլ անցկացրեց վտանգավոր հատվածով,որի առթիվ առատ օրհնանքների ու ամանորյա շնորհավորանքների արժանացավ/արժեր, արժեր/․բայց թե հետո ինչպես էր կինը ճանապարհը շարունակելու՝դժվար է ասել․իսկ օրն իրիկնանում էր ու ձնաջրերն սկսում էին սառույցի վերածվել։

Իսկ մի քանի օր առաջ ծանոթներիցս մեկը հայտնեց, որ ինչ տարին սկսվել է, արդեն 2 անգամ սայթաքել-ընկել է․մեկ՝թիվ մեկ համաբուժարանի մոտ, մեկ էլ՝ եկեղեցուց վերադառնալիս։,,Չնայած թեւս ընկած մարդ կար, բայց երկուսով վեր ընկանք,,-հայտնեց իմ զրուցակցուհին, որ տարեց թոշակառու է։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

четверг, 5 января 2017 г.

Ամանորյա շքահանդես-2017

                                    Տոնական ֆելիետոն

Հրապարակ են մտնում մի քանի անգամ դիմափոխված կուսակցությունները՝,,Մեր թշնամին մեր սկզբունքներն են,, եւ ,,Մեր խոսքը գործ չէ,, կարգախոսերով։

,,Բոլոնյա,, տիպի սովետական շրջանի անձրեանոցներով տրիբունայի առջեւով անցնում են բոլոնիական 12-ամյա կրթության կողմնակիցները․նրանք հպարտ են, որ ԱԺ երրորդ ընթերցմամբ ընդունվել է օրենք՝հայեցի կրթությունը ,,հայ էծի կռտություն,, վերանվանելու մասին։

Տրիբունայի առջեւով անցնում եւ Ձմեռ պապին ու Ձյունանուշին ողջունում են Լեզվի տեսչության աշխատողները, որոնց գործուն միջամտությամբ ԱԺ առաջին ընթերցմամբ վավերացվել է Լեզվի տեսչությունը ,,Լեզվի չտեսնություն,, վերանվանելու մասին օրենքը, ուստի իրենց գլխավերեում բարձր պահած տանում են ,,Չենք տեսնում, չենք լսում լեզվական աղավաղումները,, կարգախոսով ցուցապաստառը։

Հրապարակ են մտնում սոցապ նախարարության աշխատողները՝,,Կա ոչ, կա ոչ այ, ոչուփուչ, բյուջեում փող չկա,, ցուցապաստառով, որն ուղղված ՝է ԽՍՀՄ բանկերից ,,քցված,, ավանդատուներին։

Անցնում են ՏՄՊՊՀ զրահապատ ավտոշարասյուները՝ սուրճի, բանանի ու պարարտանյութի խորհրդանշական պարկերով ու ,,Ոշ մեկ չի կարա պլստա մեր աշկից ու գին քցի,, եւ ,,Ձեռքերդ հեռու շաքարավազի մոնոպոլիայից,, կարգախոսերով։

Կուռ, միասնական շարքերով անցնում են Կիսաբաց լուսամուտներ,, աղանդի հետեւորդները՝գլխավերեւում բարձր պահած իրենց հոգեւոր առաջնորդ Հրաչի մեծադիր լուսանկարը․նրանք մտադիր են մասնակցել առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին։

Շքերթը եզրափակում են ,,Երիտասարդ շմայսականներ,, եւ ,,փոքրիկ Շմայսիկ,, ջոկատները․նրանք ցնծում են, որ ,,Շմայս,, հրատարակչությունը լույս է ընծայել ,,Արդի հայհոյախոսական հայերենի ձեռնարկ,, որ կբաժանվի բոլոր ուսումնական հաստատություններին։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ


четверг, 29 декабря 2016 г.

Նախատոնական Վանաձոր-2016

Էն որ ,,Կարգին սերիալի,, Հայկոն ,,ջահել վախտը,,՝20 տարի առաջ ,,Մեր բակը,, սերիալում ,,լավ տղու,, դեր էր տանում ու երգի մեջ ասում՝,,տանում ա՜․․․մասսային տանում ա՜․․․,,․այ էդ կարգի ,,,,մասսային տանում ա,, վիճակ է Վանաձորում՝անգամ ցրտաշունչ ձմռան ու մերկասառույցի պայմաններում․մինչեւ երեկոյան ժամը 5-ը՝կեսօրից սկսած՝խանութներում ու առեւտրի կետերում հերթեր, հրմշտոց, իրար ուսով խփելով ու իրար հրելով անցնում են․․․,,Տորթի բաժին էսօր չեմ կարա մտնեմ,,-հեռախոսով մոր թե սկեսուրի առջեւ արդարանում էր երիտասարդ մի կին․հերթեր են ոչ միայն մթերքի, այլեւ՝հուշանվերների խանութում․․․

․․․Ամեն ինչ վաճառվում է, բացի՝մարդկային խղճից, որ տոնածառի տեղ կախված է երկնքից ու վրան գրված՝,,Չի վաճառվում,,․․․

Խանութներում վաճառքի ենթակա ինչ գտել են ,,շյուստրիները,,՝տարել  դրել են փողոցում վերավաճառում են՝գնից բարձր եւ շատ ավելի բարձր գներով, քան՝նույն ապրանքը վաճառվում է խանութներում․սկսած՝հայրենական արտադրության ֆիրմային մսամթերքից, վերջացրած՝խանութում 1300-1400դրամով վաճառվող ,,արախիսից,, որ հայտնվել է որոշ բացօթյա կետերում 2000-2100դրամով/հույսները դրել են գնորդների շտապողականության վրա/։Արական սեռի բնակչության մի պատկառելի հատված՝երիտասարդ ու միջին տարիքի, որ մի 30 տարի առաջ գործարաններում դազգահների մոտ կանգնած կլիներ, հիմա հարկադրված են մանր առեւտրով զբաղվել՝փողոցում պատերի տակ կանգնած՝լոշ, չուչխել խոզի ու տավարի միս, Սեւանի ձուկ ու կանաչեղեն վաճառելով։Ավելի երիտասարդները տոնական հրավառության պարագաների՝,,բոմբերի,, առեւտուր են անում՝բղավելով․,,Լավ բոմբերը ում ենք տալի՜ս․․․վերջին բոմբերը՜․․․,,։Ու ծխախոտը բերանին միս, լոշ կամ  հրուշակեղեն վաճառողների պակաս չկա․ի՜նչ սննդի անվտանգություն, ի՜նչ կուլտուրա․․․սանիտարահիգիենիկ միակ երաշխավորը ցուրտ ու սառը հոսանքն է, որ կանխարգելում է ճանճերի հնարավոր մոտեցումը/մխիթարվենք դրանով/։

․․Բրազիլական խոզի միսն ամիսներ առաջ ,,քշեցին,, ասպարեզից/թերեւս՝ռուսական խոզի մսի եվրասիական շահերից ելնելով/, ու դրանից հետո ռուսական խոզի մսի գինը 1300-ից հասավ 1700դրամի․համեստորեն տեղ թողնելով տեղական խոզերի համար, որոնք էլ չարաշահելով իրենց դիրքը՝շարունակում են ,,խոզային,, վերաբերմունք դրսեւորել՝2300-3000դրամից չիջնելով։

Ծաղկում է նաեւ խմորեղենի բիզնեսը․եթե մեկ շաբաթ առաջ որոշ խմորեղեններ կիլոգրամով էին վաճառում, ապա հիմա դարձրել են հատավաճառ, որ ավելի թանկ է արժենում գնորդների վրա։Եթե մեկ շաբաթ առաջ 10 հատ լոշը 400-500դրամ էր, ապա այժմ որոշ կետերում 5 լոշն արժե 400 կամ 500 դրամ։

Ի տարբերություն մայրաքաղաքային գների, Վանաձորում ցիտրուսային մրգերն ու բանանը համեմատաբար էժան են, բայց այ՝ անանասը, ինչպես գնորդին հայտնեց մի վաճառող՝,,ընդամենը,, 3000դրամ։Նմանապես ընկույզը՝,,ընդամենը,,5000դրամ։Պատկառելի գին են դրել անգամ սեւացած ընկույզին․3500-4000դրամ․առանց խղճի դույզն ինչ խայթի։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎԵՓՅԱՆ

среда, 16 ноября 2016 г.

Ում՝,,արմատը հողումը,, ․ում՝,,տերեւն ու ցողունը,,

Հայաստանյան կայքերից մի քանիսն աշխատում են բացառապես ֆեյսբուքյան կամ բլոգային օգտատերերի գրառումների եւ նոթագրությունների արտատպմամբ։Ինչ խոսք, խոսքի ազատության սահմանների ընդլայնման եւ հասարակության խնդիրների տարածականության առումով՝դա դրական կարելի է համարել․ինչքան շատ մարդ կարդա այն, ինչն ավելի հաճախ տեղ չի գտնում թերթերում կամ համացանցի այլ տիրույթներում, հեռուստատեսույամբ՝այնքան լավ/եթե տվյալ մտքերի հեղինակ օգտատիրոջ հեղինակային իրավունքը չի խախտվում կամ յուրացվում․նման դեպքեր լինում են․անձամբ եմ կանխել նմանատիպ մի քանի ոտնձգություն/։Բայց խրախուսելի չէ, երբ որեւէ օգտատիրոջ գրառումը կամ նոթագրությունն արտատպվում է՝արտատպող կայքը սնուցող գովազդների ուղիղ ներքո կամ ՝հոդվածի մեջ վազացնելով գովազդներն ու դրա արդյունքում հոդվածը 2 մասի բաժանելով՝ինչը հարցի մի կողմն է/։Մյուս կողմից՝ընթերցողի կամ միգուցե նաեւ՝հարկայինի մոտ կարող է թյուր տպավորություն ստացվել, թե տվյալ գրառման կամ նոթագրության հեղինակը, ում հոդվածի տակ գովազդներ են ,,կռուտիտ անում,,՝այդ գովազդից անպայմանորեն ,,փայ ունի,,։Նման բան երեւի միայն  Հայաստանում կլինի, որ ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ՝մարդկային ստեղծագործության, մտքի, ուղեղի դաժան շահագործում։Իսկ ՀՀ հեղինակային օրենքը, որ պարբերաբար տեղադրում եմ ֆեյբուքիս էջում, մատնանշում է, որ արտատպելը՝թեկուզ առանց հեղինակի թույլտվության, չի արգելվում, եթե այն շահույթ չի հետապնդում։Կայքի վերնագրի տակ եք գովազդ դնում՝հասկացանք, միգուցե՝միայն գովազդով է  կայքը սնվում,բայց ինչու՞ ուրիշի հեղինակային հոդվածի, նոթագրության կամ գրառման տակ եք գովազդ տեղադրում, որի շնորհիվ տվյալ հեղինակը դառնում է ակամա ու անշահ գովազդակիր։ 

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

понедельник, 17 октября 2016 г.

Առաստաղը վերեւից կաթում է՝մենք ենք ,,մեղավոր,,․ներքեում խոնավություն է քաշում՝էլի մենք ենք ,,մեղավոր,,

                           բա ապօրինաշինության հեղինակը հեչ մեղավոր չի՞․կենցաղային տրագեդիա՝մաս յոթերորդ

Եվ այսպես՝արդեն 3-րդ ամիսն է գնում, որ կենցաղային բարդ թնջուկի մեջ ենք հայտնվել․կաթոցներ՝ լոգարանի առաստաղից, որի խոնավություննն արդեն հասնում է ոչ միայն մեր բնակարանի առաստաղին,այլեւ՝ներքեւի հարկին։1972թվին կառուցված շենք, որի վրայով էլ 1988թվի երկրաշարժն է ազդել, ու 4-րդ եւ 5-րդ հարկերը նախատեսված էին քանդել, եթե անընդհատ քլունգների հարված կրի վերեւից, ներքեվից, կողքից, տակից, ջրատար խողովակների ապօրինի փոփոխություններ կատարեն, միջնապատի քանդում, վաննայի դիրքի տեղափոխություն, առաջին հարկերն էլ անընդհատ ձեռքից-ձեռք անցնեն ու ամեն սեփականատեր իր հերթին ճարտարապետական ձեւախեղումներ անի, ավելացրած՝գազատար խողովակների փոփոխությունը, հին խողովակների չպատճառաբանված փոփոխությունը նորերով/երբ որ առհասարակ վթարայնություն ունեցող շենքերում չէր կարելի նման փոփոխություններ կատարել՝առանց համապատասխան մասնագիտական եզրակացության/, էդ շենքի վիճակն ի՞նչ կլինի․առավել եւս այն բնակարաններում, որ պետական աջակցություն չեն ստացել ու վերջին նորոգումը եղել է 1989թվին՝Գորբաչովի տված փողերով/։

․․․Հոկտեմբերի 10-ին, համատիրության ներկայացուցիչների 2-րդ այցից հետո/որոնց մասին գրել եմ ֆեյսբուքյան հոդվածներում՝,,Կենցաղային տրագեդիա․ մաս չորրորդ,, եւ ,,հինգերորդ,,, ինչպես նաեւ՝,,Նոր էջ, նոր պայքար,,ֆեյսբուքյան հոդվածում/, ուղիղ 6 օր լիակատար հանգիստ վիճակ էր․ոչ մի կաթոց, անգամ՝վախենում էի այդ մասին գրել, որ հանկարծ ,,աչքով չտամ,,։Ենթադրվում էր, թե այդ ընթացքում վերեւում՝4-րդ հարկում, ինչ-որ կոսմետիկ միջամտություն է արվել, եթե կաթոցները դադարել էին, բայց՝մտածմունքներս երեւի թե սատանային հասան ու երեկ, կիրակի օրով կրկին սկսվեց ,,մանր անձրեւ,, տեղալ՝լոգարանի առաստաղից․այն պահից, երբ վերեւում լոգարանի հատվածն սկսեց գործի անցնել։Ահազանգին ի պատասխան՝վերեւից հավաստիացնում են, թե իրենք որեւէ նորոգում չեն արել՝համատիրության ներկայացուցիչների այցից հետո,բայց օգտագործել են լոգարանը։Ավելին՝,,Մեր մոտ եկան-նայեցին ու ասեցին, որ մեզնից չի կարա լինի,,-տեղեկացնում է վերեւի հարկի բնակչուհին։

Բա որ ասում էի՝,,Հանրապետականը,, որ ընտրվեց՝կարող է մեր առաստաղի կաթոցների մեղքը բարդվի հենց մեր առաստաղի վրա՜․․․/։

․․․,,Վերեւից,, մեր գլխին կաթում է՝մենք ենք ,,մեղավոր,,  ներքեւում խոնավություն է սկսվում՝էլի մենք ենք ,,մեղավոր,,․ու հիշում ես հայտնի պատմությունը․,,բա գողը հեչ մեղավոր չի՞,,։Բա 2010թվին բնակարանում կառուցվածքային չարեփոխումներ կատարած անձը, որին այդ ժամանակ քաղաքապետարանը տուգանեց ինքնագլխության համար, հեչ մեղավոր չի՞․․․որ համատիրությունից գտնում են, որ պետք է մեր ՝առանց այդ էլ խախալտակված առաստաղը ,,քչքփորեն,, որ տենեն՝թե ինչն ինչոց է, իսկ երբ հարցը վերաբերվում է վերեւինին/որ ոստիկան է/նրանից զգուշորեն հետաքրքրվում են, թե կարելի՞ է արդյոք քանդել նրա կաֆելային հատվածը, եթե պարզվի, որ մեղքը իրենցից է։Հարց ․էդ ո՞նց է, որ 2013թվին ներքեւի հարկի բնակչի ստիպմամբ մեր կաֆելային հատվածը քանդեցին ու նորով փոխարինեցին, կասկածելով, թե ներքեւի խոնավության պատճառը մեր բաղնիքային հատվածից է,բայց երբ հարցը վերեւինին է վերաբերվում՝ արդեն մեղադրանքի ու փոխհատուցման սլաքը թեքվում է մեր ուղղությամբ։

Արդեն լուրջ կասկաներ ունեմ,որ սա լավ կազմակերպված սադրանք է՝ընդդեմ իմ համացանցային գործունեության․կենցաղային խնդիրների մեջ ներգրավելու նպատակով․առավել եւս՝որ վերջերս ֆեյսբուքում կոչ եմ արել չմուծել կոմունալ վարձերն այնքան ժամանակ, քանի դեռ երկիրը կողոպտած պաշտոնյաների գողոնը չի վերադարձվել, հոկտեմբերի 2-ին Վանաձորում կայացած ՏԻՄ ընտրությունների առթիվ պարբերաբար հիշատակում եմ, որ ընտրացուցակներում առկա ընտրողների թիվն ավելի մեծ է եղել՝96հազար, քան՝բնակիչների պաշտոնական թիվը՝82 հազար ․ իսկ նոր ձեւավորված ավագանու ընդդիմադիր թեւի կողմից բոյկոտի ենթարկելու մասին նյութերն էլ ,,լայքում,, եմ ու անգամ մակագրում՝պայքար, պայքար մինչեւ վերջ։Իսկ մեր երկրում կարող են պատժվել անգամ ,,լայքելու,, համար․պարզապես՝պատժի ձեւերն են տարբեր․մեր դեպքում ընտրվել է սոցիալական ճնշման ու կենցաղային ահաբեկման տարբերակը՝արդեն 17 տարի շարունակ՝իմ լրագրողական գործունեության ու քաղաքացիական ակտիվ կեցվածքի համար, ու այդ պայքարը ժամանակ առ ժամանակ ընդհատակ է մտնում, ժամանակ առ ժամանակ  թեժացվում։

․․․,,Իրենք երեւի գիտեն, ինչից ա, ինչ-որ պրոբլեմ կա՝կիսատ են վերացնում,,-կենցաղային այս խնդրի մասին կարծիք է հայտնում մեկը։Հետեւաբար՝ուրեմն գիտեն էլ,թե ինչպես անեն, որ ներքեւում անհարմարություններ ստեղծվեն․միգուցե՝ինչ-ինչ ուժերի ,,դաբրոյով,,/որոնք երեւի գաղտնի հրահանգ են տվել ,,՝էնքան զզվացնեն,,՝մինչեւ ,,քաղաքից գլուխ առնեն՝գնան,,/։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ