вторник, 2 августа 2016 г.

Գերամուր նյարդեր են պետք՝էս երկրում դիմանալու համար

Մեռանք էս երկրում վատամարդ դառնալով.ով՝որտեղ ասես՝քանդում-փորում է.մի օր տարածք են մեծացնում, մի օր՝փոքրացնում՝վթարային շենքերի հիմքերը խախտելով:Արթնացել եմ տհաճ անակնկալով.շենքը հերթական անգամ դղրդում է, դռդռում է, մի քիչ հետո մեկ էլ տեսնեմ՝բաղնիքային հատվածում առաստաղից կաթոցներ սկսվեցին, ու տհաճությամբ մտածեցի, որ 3-4 տարի առաջվա պատմությունը կրկնվում է, ու կարկուտը ծեծած տեղն է ծեծում:Ու չգիտես,թե ում՝ կամ ինչը պատճառ համարես.ներքեւի ,,քանդուքարափը,,... վերեւի լվացքը՞, թե՞՝ ջրի անպասելի ճնշման բարձրացումը...կամ բոլորը՝միասին:ժողովրդական ասացվածքն ասում է՝,,Արտը խախուտ, մհանեն՝կարկուտ,,. ինչից ասես՝կարող է վթար կամ վթարանպաստ վիճակ առաջանալ, ու չես էլ ուզում, թե նյարդերդ վտանգի ենթարկես, համատիրություն դիմես ու ասես՝,,Եկեք տեսեք թե ինչն ինչից է,,:Այս կարգի եւ էլ ավելի ծանր բողոքներ՝ողջ օրը հեռուստատեսւթյամբ ենք տեսնում:Իսկ շենքն իսկապես դառնում է վթարային.փողոցով ծանր բեռնատար կամ ,,ֆուռ,, անցնելիս հատակն ու լուսամուտի շրջանակները դղրդում են, շքամուտքի աստիճաններն են սկսել քայքայվել՝վաղուց ի վեր:Ինչքան ուզում է տանիքը նորոգեն՝պետական միջոցներով, դա փրկություն չէ:Այս պայմաններում գոնե աղետի գոտու բնակիչների ԽՍՀՄ ավանդները չեն վերադարձնում, որ մարդիկ կոսմետիկ նորոգումներ անեն՝27 տարի կապիտալ չվերանորոգված բնակարաններում:Մի խոսքով՝այս երկրում դիմանալու համար գերամուր նյարդեր են պետք:

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

пятница, 29 июля 2016 г.

Հայտարարություն՝,,Անկումների սարսափից,,

Հայաստանում 37թվի շորշոփներից փրկվելու նպատակով, ստիպված եմ փնտրել արժանապատիվ աշխատանք՝սփյուռքահայ համայնքում, քանի որ տարիքս էն չի, թե ընդդիմության միտինգներին կարողանամ մշտապես մասնակցել /ոստիկանության հետ ձեռնամարտի կամ ըմբշամարտի բռնվելու համար էլ ֆիզիկական պատրաստվածություն անցնելու տարիքից դուրս եմ եկել/, քծնողական հատկություններ էլ չունեմ, թե կարողանամ մինչեւ թոշակի անցնելս, որից դեռ 7 տարի կա, համապատասխան աշխատանք գտնեմ  պետական կամ այլ համակարգում, որ խիստ վերահսկվում է իշխող կուսակցության կամ նոմենկլատուրային ,,մտավորականության,, կողմից:Առողջ տրամաբանությունս էլ հուշում է, որ բարոյական իրավունք չունեմ գնամ ,,աղքատության նպաստ,, պահանջեմ ու ասեմ՝,,Ինձ նպաստ տվեք, որ էդ փողով կարողանամ իշխանություններին քննադատեմ կամ համակարգիչ առնեմ ու մի քիչ էլ պահեմ՝գոյությունս պահպանելու համար,,:Մարզպետի մոտ էլ որ հերթագրվեմ՝պետք է ,,թափուր աշխատատեղերի,, տեղը մատնացույց անի, որտեղ հայտնի է, թե ինչ վիճակ է տիրում:Իսկ թոշակի տարիքը Հայաստանում 1990-ականների կեսերից թե վերջերից /կարծեմ Բագրատյանի վարչապետության օրոք էր/,դարձրին 63-ը՝նախկին 55-ի փոխարեն, աշխատատեղերի կրճատմանը զուգահեռ, ինչն էլ նպաստեց աղքատության ավելացմանը՝երկրում, քանի որ 40-ից բարձրերն արդեն աշխատաշուկայում տեղ չունեին, թոշակն էլ կանանց համար 63-ն էր սահմանվել, գործազրկության նպաստն էլ տարիներ առաջ վերացրին՝ներկա իշխանությունների կողմից:

Ունեմ 20 տարվա լրագրողական եւ 14 տարվա վարչական աշխատանքի /որից մոտ 10-ը՝գրադարանային աշխատանքի/փորձ, ավարտել եմ գրասենյակի պետի կուրսեր՝դատարանում գործավար աշխատած ժամանակ,լրագրողական մանկավարժական գործունեության վերաբերյալ տեղեկանք-բնութագիր՝տրված 1989թ.Բելառուսում հայկական ժամանակավոր դպրոցի տնօրինության կողմից:Ավարտել եմ Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի հայոց լեզվի եւ գրականության բաժինը՝1983թ.:Միաժամանակ ավարտել եմ երաժշտական յոթնամյա դպրոց:

...Բլոգային գործունեությանս 5 տարին լրացավ.ցավոք, այն համընկավ Վանաձորում հերթական ինտերնետ-ակումբի փակման հետ /2007թվից սկսած՝թվով առնվազն 11-րդը.ըստ իմ հաշվարկների/, ու ստիպված եմ մատչելի ծառայություններ մատուցող նոր ,,հենակետ,, որոնել եւ միաժամանակ մտածել ինտերնետից օգտվելու ֆինանսական աղբյուրների մասին, քանի որ անկախ ու անաչառ լրատվությունը Հայաստանում ոչ միայն չի խրախուսվում, այլեւ՝հետապնդվում է:Իմ եւ երջանկահիշատակ ծնողներիս / որոնք արտադրության երկարամյա աշխատողներ են եղել/խնայողությունները՝ԽՍՀՄ ավանդները, գտնվում են պատանդի վիճակում՝կառավարության ,,պահուստարաններում,, /այնպես, ինչպես ՀՀ հազարավոր քաղաքացիների՝ողջ եւ մահացած/:Իսկ ՀՀ քաղաքացին, եթե քաղաքացիական ակտիվ դիրքորոշում ունի, չի կարող ունենալ եկամտի կայուն աղբյուր:Այս ամենի հետ մեկտեղ, այլեւս անհնար է ամեն Աստծո օր ականատես լինել, թե ինչպես է պետական միջոցների թալանի, վարկերի ու դրամաշնոհների յուրացման ու մսխման հաշվին պարբերաբար ավելանում թալանով հարստացածների թիվը եւ դրան զուգահեռ՝պարբերաբար դատարկվում քաղաքդ ու երկիրդ՝վատ կառավարողների շնորհիվ, եւ ինչպես են պարբերաբար ավելանում շրջապատում բոմժերն ու մուրացիկները, աղբ քրքրողները, ու ոչ ոք երաշխիք ոչ ոք չունի, թե վաղն ինքը չի հայտնվելու այդ վիճակում, քանի որ ոչ նոմենկլատուրային, սկզբունքային մտավորականության բոլոր ,,օդերը,, փակված են այս երկրում. նրանք պետք է կամ համակերպվեն ստրուկի կարգավիճակին, կամ՝ արտագաղթեն, կամ ֆիզիկապես ոչնչանան՝զրկվելով եկամտի աղբյուրներից՝միաժամանակ սպառելով իրենց խնայողությունները:

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

1995թվից՝լրագրող, 2011թվից՝բլոգեր, 2014թվից՝բանաստեղծ

www.azatankakh.blogspot.com
www.lragrakan.blogspot.com
www.patmacan.blogspot.com
e-mail`gayane1960@gmail.com, gayanehovsepyan91@gmail.com, 
hovsepyan_60@mail.ru, tel.0322/4-61-17








среда, 27 июля 2016 г.

,,Սուլթան կուզե,ջնջե մեզի,զարթնիր, լաո, մեռնիմ քըզի,,

Լոռեցիները միայն բրոկոլի ուտելով չեն զբաղված, երթերի էլ են մասնակցում


Երեկ,կեսօրվա 7-ի կողմերը միամիտ-միամիտ մտա համացանց, ասի տեսնեմ ինչ կա-չկա։Հազիվ էի հասցրել մի ,,փախած տեղ,, կարդալ ,,Սասնա ծռեր,, քաղաքական խմբավորման հայտարարությունն ու ,,բարին արա,, սկզբունքն ,,ականջումս գունդ արած,, ՝ փոխադրել էջիս / դե էս կարգի,,այլընտրանքային,,հայտարարությունները հեռուստատեսությամբ չեն լինում՝ գոնե համացանցով տարածվեն/, մեկ էլ կապը կորավ ու գնա՜ց․․․Ու ոչ մի կերպ չհամոզեցի, որ հետ գար։Դուրս գամ փողոց՝ի՞նչ տեսնեմ․մի ստվար խումբ երթով շարժվում է Վանաձորի Տիգրան Մեծ պողոտայով՝ոստիկանների հոծ բազմության ուղեկցությամբ, ու մի երիտասարդ կին՝միկրոֆոնը ձեռքին, քաղաքացիներին հրավիրում է երթի՝ի պաշտպանություն Ժիրայր Սեֆիլյանի ու նրան սատարող ,,Սասնա ծռեր,, խմբավորման, որ արդեն 9-րդ օրն է՝գրավել է ,,Երեւանի բերդը,,/այսինքն՝պարեկապահակային գնդի տարածքը/։Հեքիաթում կասվեր՝,,Էստեղ թագավորի տղեն մատը կծեց,,․ ու հասկացավ, թե ինչի համացանցում կապն անհետացավ․որպեսզի հանկարծ միտինգի լուրն ավելի շուտ չհասներ ,,վերեւ,, , քան՝դա անհրաժեշտ էր, եւ կամ՝չտարածվեր համացանցով։Դատելով երթի մասնակիցների թվից, այնպիսի տպավորություև էր, որ ոչ թե քաղաքացիներն էին երթի դուրս եկել, այլ՝ոստիկանները, քանի որ վերջիններս ավելի շատ էին, քան՝երթի մասնակիցները, որոնք, ինչպես պարզվեց փոքր-ինչ անց, ուղեվորվեցին Լոռու մարզպետարան։Թե ինչի ավանդական միտինգների վայրը վերջերս փոխադրվել է մարզպետարանի տարածք՝ ,,Արցախ,, պուրակից, անհասկանալի է։ /Երեկոյան ժամը 6-ից հետո էլ մարզպետարանում հազիվ թե աշխատող լինի, թե ասեմ՝նրանց էլ են ուզում ներգրավել /։Քաղաքս էլ էնքան է դատարկվել, որ ,,թամաշավորներն,, էլ էին շատ քիչ։Մայթային դիտորդներից ակամա զրույցի բռնվեցինք մի կնոջ հետ, որ, ինչպես պարզվեց, մայրաքաղաքից էր եկել Վանաձոր՝հանգստանալու, ու երթի առթիվ նկատեց․,,Շատ ճիշտ են ասում, պետք է բոլորը միանան, հատկապես՝երիտասարդները,,։Ասի՝տիկին ջան, քաղաքում եիտասարդ է՞ մնացել, որ միանան, վերջին 15 տարում քաղաքի բնակչությունը կիսով չափ դատարկվել է։Ասեց՝հա էլի, բայց՝տեղեկացրեց, որ հզոր շարժում է սկսվել Ղափանում, որ պատրաստվում է միանալ մայրաքաղաքային շարժմանը /ինչն ինձ շատ զարմացրեց, դատելով նրանից, թե ով է Սյունիքի մարզպետը/։Իսկ վանաձորյան խաղաղ երթն ինձ հիշեցրեց ,,Եռանկյունի,, հայկական հին ֆիլմը․էն որ Լենինականի փողոցներով պատերազմի դաշտ էին մեկնում տղամարդիկ, ու մի կին մայթից բղավում էր՝,,Աշխարհաբեկ ջա՜ն․․․գլուխդ ցից չպահե՜ս․․․,,։Այ էս կարգի երթ էր՝,,Մեծ աշխարհի մեր անկյունում,,․միայն թե ,,Եռանկյունու,, երգը չկար․,,Սուլթան կուզե՜, ջնջե մըզի՜, զարթնիր, լաո, մըռնիմ քըզի,,։

․․․Կարող է՞ ոստիկաններն էլ են ,,Սասնա ծռերի,, ,,կողմից,․բայց՝ձեւ են անում, թե կարգուկանոնի համար են ցույցին մասնակցու՜մ․․․Ու եթե հանկարծ իշխանափոխություն լինի, ասեն՝բա գիտե՞ք, մենք էլ էինք իշխանափոխություն ուզում, բո՜լոր ցույցերին ու երթերին պարտադիր մասնկացել ենք․ու ,,հավատարմագրերը,, հանձնեն ,,նորընտիրներին,,։

․․․Էս նյութը որոշեցի անպայման տեղադրել բլոգում՝ավելի մեծ լսարանի համար / ոչ թե՝ֆեյսբուքում/, որ ,,վերեվներում,, հենց չիմանան, թե լոռեցիներն ամբողջ օրը մենակ բրոկոլի ուտելով են զբաղված ու քաղաքականությունը հեչ նրանց ,,տանձին չի,,։Երեկ որ հեռուստաալիքը տանում էի՝Լոռուց որպես ,,էկզոտիկ նյութ,,՝բրոկոլիի ցուցահանդես էին լուսաբանում ու ,,ձեռի հետ էլ,,՝ ,,քյասբաջուրն ընկած,, ժողովրդին բացատրում էին, թե որքան օգտակար է մարդու օրգանիզմի համար 8-10 տեսակի բանջարեղենի պարտադիր օգտագործումը։Հայ-հա՜յ․․․Իսկ տեղական միակ այլընտրանքային ալիքն, ինչպես հաճախ՝վերջերս, ողջ օրն այդպես էլ դուրս չեկավ ընդհատակից, ու ,,նամակին սպասող,, հեռուստադիտողին մի սառած պատկեր էր հրամցրել՝էկրանի վրա․ոչ ձյուն կար, ոչ էլ ՝կարկուտ, թե ասեին կարկուտը խփել է, ու միակ նորմալ բացատրությունն այն է, որ հայրենի գրաքննությունը ջանք ու եռանդ չի խնայում այս օրերին մարզաբնակներին զրկել մայրաքաղաքային իրադարձություններին մեկ ավելորդ անգամ ինտեգրվելու հնարավորությունից․հանկարծ ու՝հանրապետական աղբյուրներից մի ,,փախած լուր,, ընկնի ականջներով․․․Խիստ վերահսկվում է եւ հեռուստատեսությունը, եւ համացանցը, որի մի ապացույց էլ այն է, որ հեռուստատսությամբ չհնչեց անգամ խորհրդարանական ,,ժառանգության,, հայտարարությունը՝վերջին օրերի դեպքերի առնչությամբ, այլ միայն՝կուսակցության անդամների անհատական ելույթների մոնտաժված ու սղագրված հատվածներ։Դրա փոխարեն՝ոստիկանության հասարակայնության հետ կապերի պատասխանատուի անգամ ֆեյսբուքային մեկնաբանություններն էին հայտնվում հռուստատեսությամբ։

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ


пятница, 1 июля 2016 г.

Առողջարանից գոհ էր, փողոցներից՝դժգոհ

Օրերս Վանաձորի ,,Հայաստան,, առողջարանում բուժական հանգիստն էր անցկացնում երեվանաբնակ, ՌԴ քաղաքացի,պաշտոնաթող մայոր, անվտանգության համակարգի նախկին աշխատող /ֆրանսերենի մասնագետ / Իզաբելա Հասրաթյանը, ով 1 ինքնակենսագրական-պատմական վեպի հեղինակ է /,,Ո՞վ է մեղավոր,,/, որին անդրադարձել ենք սույն բլոգի 13.10.2011թ.,,ՊԱԿ-ի նախկին աշխատակցուհին գիրք է գրել,, եւ 24.01.2012թ.,,Ինչպես՞ էր կազմավորվում Ազգային բանակը,, հոդվածներում:Ունի նաեւ տպագրված մեկ գիրք՝,,Ինչպե՞ս ապրել 100 տարի՝առանց դեղերի,,: Այժմ տպագրության են ներկայացված նրա եւս 2 գրքեր՝ / որոնցից մեկը՝բանաստեղծությունների /:Մեր զրույցը կայացավ ,,Հայաստան,,առողջարանի փոքր մասնաշենքի նրա սենյակում, որտեղ վերջինիս հետ հանգրվանել էր նաեւ կենսաթոշակառու մի կին՝Երեւանից:Գրական-ստեղծագործական թեմայով զրույցից հետո՝խնդրեցինք պատմել տպավորությունների մասին՝առողջարանից եւ քաղաքից:Տիկին Իզաբելան, ում մտերիմներն Իզա են անվանում սիրով, տեղեկացրեց, որ սա նրա 2-րդ այցն է առողջարան՝վերջին 10 տարում, եւ այդ ընթացքում զգալի առաջխաղացում է նկատվում:,,Ներսում շատ լավ նորոգման աշխատանքներ են կատարվել,,-տեղեկացրեց իմ զրուցակիցը /դրանում համոզվեցինք նաեւ անձամբ, երբ մինչ փոքր կորպուս հասնելն անցանք նաեւ բուժական կորպուսով /:Հիմնականում հանգստացողները Երեւանից են, հանգրվանում են նաեւ մայրաքաղաքի քաղաքապետարանի ուղեգրերով:Բուժանձնակազմից գոհ էր:Ցանկացավ հատկապես դրվատանքի խոսքեր ուղղել բժշկուհի Ամալյա Պեպանյանին.,,Հոյակապ մասնագետ է, իր գործի նվիրյալ, բուժում է խոտաբույսերով,կաբինետը շնչում է հայկական բնաշխարհով ու կոլորիտով:Նաեւ շատ լավ մարդ է ու հայրենասեր:90-ականներին եղել է արցախյան մարտադաշտում, ՊՆ-ի կողմից արժանացել է վետերանի կոչման:Միաժամանակ կազակների միության անդամ է,,-հայտնեց իմ զրուցակիցը, որ, սակայն,գտնում էր, որ ցեխաբուժության գործը շատ ծանր աշխատանք է, իսկ այդ աշխատանքն ընկած է 1 աշխատողի վրա՝55հազար դրամ աշխատավարձով, ու նրա դիտարկմամբ, տեղին կլիներ բարձրացնել ծանր աշխատանք կատարող բուժանձնակազմի աշխատավարձը, քանի որ՝ ,,Առավոտից մինչեւ ժամը 3-4-ը էդ ցեխերի մեջ տանջվում են՝չնչին աշխատավարձով,,:Որպես թերություն՝նաեւ մատնանշեց, որ չկա կարդիոլոգ:Նաեւ մտահոգված էր, որ առողջարանն ընդամենը 4 ամիս է գործում, եւ ոչ թե՝ամբողջ տարին:Տիկին Իզաբելայի կարծիքով՝առողջարանը / որ սովետական տարիներին մեծ հռչակ է՝ ունեցել /, որտեղ վաննաները հանքային ջրերով են, եւ կան նաեւ տզրուկաբուժության, տորֆաբուժության, մերսման կաբինետներ, կարող է գրավիչ լինել նաեւ հարեւան Աջարիայի եւ Վրաստանի համար, սակայն բավականաչափ հայտնի չէ անգամ Հայաստանում:,,Երեվանում անգամ շատերը չգիտեն, որ Կիրովականում առողջարան կա,,-նկատեց իմ զրուցակիցը, որ նախընտրում է երբեմն Վանաձորին նախկին Կիրովական անվանումը տալ,ու առողջարան մեկնելուց առաջ,հունիսի 13-ին իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է՝,,մեկնում եմ Կիրովական,,:Իմ այցելության պահին առողջարանում ըմբշամարտիկներ կային, որոնք եկել էին մասնակցելու Վանաձորում կայանալիք միզազգային չեմպիոնատին.նրանցից մեկը Իզայի խնդրանքով մեզ միասին լուսանկարեց առողջարանի բակում:Սննդակարգից գոհ էր, բայց գտնում էր, որ կարելի է ավելացնել բանջարեղենի տեսականին՝տապակելու ենթակա Լոռվա բարիքներից:Մի անգամ իջել էր շուկա՝կանաչեղեն գնելու, բայց զարմանքով պարզել էր, որ տապակելու կանաչեղեն գրեթե չկար, բացի այն, որ ,,ինչ-որ հաստ կոթերով կանաչեղեն էին առաջարկում,,/.ենթադրվեց, որ դա եղել է հռչակավոր ,,Բլդրղանը,,՝թթու դնելու, իսկ ,,Սինդրիկի,, համար արդեն սեզոնը վերջացած է եղել.ինչ-որ մեկն առաջարկել էր պայմանավորվել՝հատը 180 դրամով 10 հատ բերելու համար:Այլ կերպ՝,,Սինդրիկը,, դարձել է ,,կոլեկտիվ հայտերով,, կամ կանխավ պատվիրված ,,բրոնյա,, արված ուտեստ:Առողջարանի նրա կիսալյուքս համարի հարեւանուհին պարզաբանեց.,,Ախր հիմա սինդրիկի սեզոնը չի,,:Հիացած էր առողջարանը շրջապատող բնությամբ՝սաղարթախիտ ծառերի մեջ թաղված, երգեցիկ թռչունների մշտական ընկերակցությամբ:Տեղեկացանք, որ կիսալյուքս համարներում հեռուստացույց կա,իսկ երեկոյան ժամերին նաեւ դիսկոտեկ է գործում, եւ դիջեյ Ելենան նաեւ էքսկուրսավարի պարտականություններ է կատարում:Ծիծաղելով պատմեց, որ մի գյումրեցի՝հանգստացողներից, մտել է դիսկոտեկ ու հիասթափված ասել՝,,Չհասկացա, էս մեծերի դիսկոտեկ է՞,,:Իմ այցելության եւ հատկապես հետդարձի պահին, մայրամուտի շողերի ներքո,առողջարանի ծառուղու նստարաների վրա երիտասարդ զույգեր էին, ինչն ամառային Վանաձորի համար բնորոշ երեւույթ է եւ արդեն ավանդույթի ուժ է ստացել.երիտասարդ զույգերը՝որպես ժամադրավայր, նախընտրում են այս գողտիկ անկյունը:

Չնայած տիկին Իզաբելան հիացած էր Վանաձորի բնությամբ, բայց՝անչափ դժգոհ էր Վանաձորի փողոցների վիճակից:Նախօրեին դուրս էր եկել քաղաք, եւ մկիրոավտոբուսի մեջ եղած Ժամանակ զարմացել, որ վարորդը փողոցով անցնելիս հանկարծ թռել էր մայթի վրա:Երբ այդ առթիվ զարմանք էր հայտնել, թե ինչու՞ է փողոցից անցնում մայթ, վերջինս ասել էր.,,Տիկին ջան, հլա մի հատ գլուխդ դուրս հանիր, տես փողոց կա՞, որ փողոցով անցնեմ, հլա տես փողոցն ինչ վիճակում է,,:,,Ասեցի՝բա ձեր քաղաքապետն ու՞ր է, չի անցնու՞մ էս փողոցներով, բա էդքան գումարներ են հատկացվում փողոցների համար, ու՞ր են գնում էդ գումարները, կամ էդ ի՞նչ կարկատաններ են, փողոցները կարկատած են կիսատ-պռատ, ոչ մի տեղ ես նման բան չեմ տեսել,քաղաքին սրտացավ տեր է պետք,,-ամփոփեց իմ զրուցակիցը:Իմ այցելության օրը,հունիսի 25-ին, դեպի առողջարան գնացող Վարդանանց փողոցում, երաժշտական ուսումնարանի հարեւանությամբ՝հերթական կարկատանային ասֆալտապատման աշխատանքների նշույլներ էին երեւում, իսկ ասֆալտ հարթեցնող մեքենան՝,,կատոկը,, ծանրումեծ կանգնած էր ոչ այն է՝մայթին, ոչ այն է՝փողոցում, եւ, բնականաբար, ավտոբուսները կիսազիգզագաձեւ էին անցնելու կամ փողոցից մայթ ,,թռնելու, անցորդներն էլ՝հակառակը, մայթից հայտնվելու էին փողոցում:Տիկին Իզաբելան հավանաբար չգիտեր, որ վարորդները քանիցս բողոքի ցույցեր էին կազմակերպել՝անբարեկարգ փողոցների առնչությամբ, սակայն այն որեւէ արդյունք չէր տվել:

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

пятница, 24 июня 2016 г.

Հայ ժողովրդի պատմության էջերից

Գրական աջաբսանդալ՝Րաֆֆու եւ Իսահակյանի սոուսով

2016թ.ամառն էր, բայց՝անվերջ անձրեւներ էին տեղում հայոց երկնակամարից ու երկինքն անվերջ մթնած էր ու տխուր:Հայոց եւ Արցախի նախագահներին պարբերաբար հրավիրում էին Ռուսիո կայսեր մոտ՝,,մշակման,,.հանձնարարված էր շուտափույթ կարգավորել արցախյան խնդիրն այնպես, որ ոչ Ադրբեջանի շիշը վառվի, ոչ՝ Արցախի խորովածը:Հայոց 2 արքաների ոտքը երբ հայտնվում էր Ռուսիո երկրում՝գլխահակ լսում էին կայսեր՝Պուտինի նախատինքներն ու գլխով հավանության նշաններ տալիս, իսկ երբ վերադառնում էին հայոց սրբազան ու հինավուրց հող՝ուժ էին ստանում մայր-հողից ու բռունցք ճոճում Ռուսիո դեմ:Երկրի ազգայնականներն այդ ամենը շատ ծանր էին տանում ու պնդում, որ ոչ մի թիզ հող չի կարելի Արցախից հանձնել ազերիներին:Իսկ հայ ապազգային երեսփոխանների համար այդ ամենը ,,հա եղած՝հա չեղած,,.նրանք արդեն ամառային հանգստի պատրաստություն էին տեսնում եւ ճամպրուկներն էին դասավորում՝Դուբայ մեկնելու համար:Ժողովրդի չարտագաղթած զանգվածը ձմռան նախապատրաստություն էր տեսնում՝օգտվելով ծիրանի ու բալի աննախադեպ առատ բերքից, մի մասն էլ Ռուսիա տեղափոխող ավտոբուսի տոմսերի գներն էին համեմատում:Ապահովության համար՝հայրենի իշխանավորներն ազգայնական հովերով տարված  Սեֆիլյանին փակել էին Անհուշ բերդում, ,,Ժառանգության,, առաջնորդ Րաֆֆին դեգերումների մեջ էր Ամերիկայում, իսկ Հայրիկյանն անձնական այգու ծիրանի բերքից ակնկալվող եկամուտներն էր հաշվում ու պատրաստվում էր ամենամյա ասուլիսի՝այդ նույն այգում:Մոլեգնել էին Երեվանը, Վանաձորն ու Գյումրին, մոլեգնել էր Եվրոպան ու ժողովրդի առաջադեմ հատվածը՝ պահանջելով ազատ արձակել Սեֆիլյանին, իսկ ժողովուրդը պահանջում էր երկրի խառնակ վիճակից օգտվող շուկայական ,,մաֆիայի,, սանձերը քաշել:Ահա այդ ժամանակ որոշեց Հայաստան այցելել կաթողիկե աշխարհի ներկայացուցիչ, քրիստոնյա աշխարհի սիրելի Հռոմի պապն ու այդ առթիվ Գյումրիում սկսեցին հրավիրատոմսեր բաժանել՝հավատավորներին:Անտոմսները մնացին հեռուստացույցի ուղիղ եթերի հույսին:

...Իսկ Օհան ամին ծխում էր համբերանքի չիբուխն ու մտածում.,,Աշխարհում իսկակական գողերն ու ավազակները, մարդասպաններն ու արունքտերերը դրսում են, իսկ ազնիվ ու հայրենասեր քաղաքացիները՝բանտերում,,:

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

среда, 15 июня 2016 г.

Եթե ուզում եք ,,մեղքերի թողություն,, ստանաք՝ անցեք Վանաձոր-Ալավերդի ավտոճանապարհի ,,դժոխքով,, ու ,,քավարանով,,

1 ժամանոց խցանումներ՝Ձորագետավանի 2 դժոխային թունելներում


Երեկ, հունիսի 14-ի կեսօրին, երբ Վանաձոր-Ալավերդի մեկնող ,,Գազել,, մակնիշի միկրոավտոբուսի վարորդը ճանապարհին հեռախոսազրույցի ընթացքում ինչ-որ մեկին ասաց, թե կարեւորը՝,,թունելը փակ չլինի,,  ,մտածեցինք, որ չինական ծրագրով նախատեսվող նորոգումները, հավանաբար, արդեն սկսվել են, եւ ժամանակ առ ժամանակ՝Ձորագետավանի 2 թունելները փակվում են:Բայց, պարզվեց, ,,թունելը փակ,,՝հարաբերական հասկացություն է,երբ հսկայական ,,ֆուռերի,, առաջացրած խցանումների պատճառով թունելներում երթեւեկությունը դառնում է միակողմանի ու ծայրահեղ վտանգավոր, վթարային, եւ այդ ընթացքում ոչ միայն ,,ֆուռերի,, այլեւ՝արտասահմանյան հսկա ավտոբուսների, բեռնատարների ու մարդատարների՝շարաններով ձգվող հսկայական կուտակումներ են առաջանում թունելներում եւ թունելներից դուրս, ու մինչեւ մի ,,հերթափոխը,, կամ մեքենաների ,,խմբաքանակը,, ծանրումեծ չի կարողանում ճեղքել խցանումներն ու առաջ շարժվել, մյուսները չեն կարողանում առաջանալ:Խցանում եմ ասել է՜...երկշարք, եռաշարք, անկանոն, որոնց միջից մեկ էլ տեսար՝համբերությունը հատած սովետական մի ,,Ժիգուլի,,՝փորձում է ,,արանք ճղելով,, սողոսկել հերթից դուրս ու սլանալ.թե որ արանք է գտնում՝սողոսկելու համար ու ետ չի գալիս, հիմա էլ տեղավորվելու տեղ որոնելով սպասող մեքենաների հերթաշարանում:

Ձորագէս ավանի հետ որպես համայնքային միավոր մեկ ամբողջություն կազմող Թումանյան կայարանի տարածքից սկսվող թունելում երթեւեկության միակողմանի լինելուն, ինչպես պարզվեց, նպաստել էր կավացեխախառն խոր զանգվածի գոյացումը.ըստ տեղեկությունների՝կավ էին լցրել.թե ինչու եւ ինչ նպատակներով՝դժվար է ասել.երեւի նոր տեխնոլոգիա է շինարարության ընթացքում:Մինչդեռ թունելի առաստաղից մշտական կաթոցներն ավելի էին վատթարացրել իրավիճակը.առավել եւս, որ 50-60-ականներին կառուցված թունելներից ոչ մեկը չի լուսավորվում՝առավել խոնավ դարձնելով տարածքը, եւ միակ լույսն առկայծում է ավտոմեքենաներից, չհաշված՝թունելների միջին հատվածներում պատերին կառուցված ցանցապատ երդիկից առկայծող լույսը՝ցերեկային ժամերին, գետի մոտից.ու այս պայմաններում, երբ մարդիկ հայտնվում են մթության մեջ թաղված թունելում,մի կողմից հսկայական ,,ֆուռերի,, ղղրդյունից են պատերը թնդում, մյուս կողմից գետի ,,վաշվիշն,, է լսվում.կատարյալ դժոխային պատկեր, որի միջով մշտապես անցնում են այս ճանապարհահատվածով երթեւեկողները՝ավելի քան 20 տարի:Իսկ սովետական տարիներին ,,ֆուռերն,, այսքան շատ չէին, ապրանքափոխադրումներն իրականացվում էին ավելի շատ երկաթուղով:Այս պայմաններում ճանապարհ կդիմանա՞, այն էլ՝երբ ճանապարհները նորոգվում են մի քանի տարին մեկ՝լավագույն դեպքում,անորակ, էլ չենք խոսում Ձորագէսում, մայրուղու վրա գտնվող, բազրիքահան եղած կամրջի աղետալի վիճակի մասին:

6 ժամանոց գործնական ճամփորդությանս ընթացքում մեկ՝գնալիս հայտնվեցի հսկայական խցանման մեջ / Թումանյան կայարանից սկսվող թունելի նախաշեմին/, մեկ՝արդեն այլ տրանսպորտով ետ վերադառնալիս՝կրկին նույն թունելի մոտ՝բայց արդեն Ձորագէսի կողմից.40-55 րոպե տեւողությամբ խցանումներ, որի ընթացքում որեւէ ճանապարհային ոստիկան չհայտնվեց՝երթեւեկությունը կանոնակարգող, ինչն էլ հարուցեց Նոյեմբերյան-Վանաձոր ավտոբուսում գտնվող մի տղամարդու զայրույթը.,,Բա էս ու՞ր են մենթերը, թողաս՝մենակ խեղճ վարորդներին տուգանեն,,.ու ամփոփեց՝,,Անտեր երկիր, տեր չկա-տիրական չկա,,:Ցավոք, այդ իրարանցումը նկարահանող մի Շամշյան չկար, որ միգուցե ասեր՝,,Էս ու՞ր եք, այ ղանմազներ,,: /Վանաձոր-Ձորագետավան հատվածում, Փամբակի թե Վահագնու կողմերում միայն ավտոտեսուչի մեքենա նշմարվեց՝ինչ-որ ԱԳԼՃԿ-ի թե խորտկարանի կողքին /:Այդ իրավիճակում, երբ ուղեւորները պարբերաբար հեռախոսով տեղեկացնում էին իրենց հարազատներին, թե ,,դեռ պրոպկի մեջ ենք,, ով՝ասես երթեւեկություն էր կանոնավորում.մեքենաներից դուրս եկող ուղեւորներ ու վարորդներ, 2 թունելների աշխատանքներում ընդգրկված աշխատողներ,ինքնագլդորիչի /նույն ինքը՝,,կատոկ,,.ասֆալտ հարթեցնող /վարորդ...Անհայտ զբաղմունքի տեր մի քանիսն էլ դիտորդի կարգավիճակում էին, ու հայտնի չէր, շինարարությունն սկսվա՞ծ էր, թե՞ ,,հլա նոր են ցրցամ տվել, թե որ կարեն,,:Ամեն դեպքում՝,,իրեղեն ապացույց,, շինգործիքներ էին հայտնվել այդ հատվածում՝աշխատողների առկայությամբ:

Այդ ,,գժանոց,, իրավիճակն աշխատում էին հնարավորինս թեթեւ տանել էքստրեմալ տուրիզմի սիրահար ՝արտասահմանյան զբոսաշրջիկները՝հսկայական եվրոբուսից ոգեւորված նկարահանելով ձեռքներն ընկած կադրեր/ներառյալ՝,,ամոթից կուչ եկած,, հայաստանյան հնամաշ ,,Պազիկ,, ավտոբուսը՝Նոյեմբերյան-Վանաձոր հատվածն սպասարկող, ու ներսում գտնվող ուղեվորներին՝լուսամուտից դիտող /. երեւի իրար մեջ էլ ասում էին.,,Էս ի՞նչ աբորիգենային վիճակում են հայաստանցիները...բա էսքան տարում սրանց մի արտասահմանյան ավտոբուս նվիրող չեղա՞վ, որ դեռ ,,սովետի թվերի,, ,,Պազիկի,, հույսին են...բա սրանց մութ ու դժոխային թունելները՜...խցանումները՜...այ-այ, այ-այ, ա՜յ...,,:Թե երբվանից, քանի օր է Ձորագետավանի թունելներում խցանումներ՝դժվար է ասել:Մոտ 15 օր առաջ վարորդներից մեկը հեռուստատեսությամբ դժգոհեց, որ ,,ֆուռերի,, առկայության պայմաններում խցանումներն անպակաս են, ու մի օր հաստատ դանակահարություն կլինի այդ առթիվ, քանի որ ,,հայերս հանգիստ չենք կարողանում հարցեր լուծել, անպայման հարձակվում ենք իրար վրա,,.հետեւաբար՝երեւույթն արդեն իսկ ընթացքի մեջ է, ու թե որքան կտեւի՝դժվար է ասել:Մի՞թե հնարավոր չէ այս ճանապարհահատվածով արգելել ,,ֆուռերի,, երթեւեկությունը՝ելնելով ճանապարհային անվտանգության անհրաժեշտությունից.առավել եւս, որ այս ճանապարհահատվածում անբարեկարգ ու վթարային թունելներից բացի՝ վթարային կամուրջ էլ կա, որի գետինն սկսել է ճաքեր տալ՝դեռ նախորդ տարվանից:Ի դեպ, երբ տարիներ առաջ Լոռի-Տավուշ հատվածում սողանքներ սկսվեցին, ,,ֆուռերի,, երթեւեկությունն արգելվեց այդ տարածքով, իսկ թե հետո ում հրամանով եւ ինչու դրանք կրկին սկսեցին երթեւեկել՝մի առանձին խնդիր է.երեւի գտան, որ սողանքը վերացվել է, ուրեմն վտանգավոր ոչինչ չկա:Ձորագէսում մեզ հաջողվեց պարզել, որ մայրուղու վրա գտնվող բազրիքահան եղած կամուրջը / որի մասին բազմիցս ենք գրել մամուլում եւ համացանցում՝վերջին 6 տարում /, չի նորոգվելու, նրա փոխարեն նորն է կառուցվելու՝զուգահեռաբար /հինը երեւի թե կմնա որպես ներհամայնքային օգտագործման ճանապարհ եւ պատմական հուշարձան/:

Վանաձոր-Բագրատաշեն նախատեսվող շինարարությանն, անշուշտ, կներգրավվեն նաեւ շինարարներ՝Վանաձորից եւ մոտակա բնակավայրերից, ու տեղին կինի, եթե վերագործարկվի Գյումրի-Այրում գնացքը, ինչպես նաեւ նորոգվի Ձորագէսի կառամատույցը:2013թ.Թումանյան կայարանի կառամատույցը նորոգվեց հարավ-կովկասյան երկաթուղու կողմից, մինչդեռ բնակչության թվակազմով ու զբաղվածությամբ Ձորագէսը գերազանցում է Թումանյան կայարանին:Ձորագէսում է ՀԷԿ-ը, Ձորագէսում է միջազգային կարգի հյուրանոց, որտեղ սպասարկման ոլորտում ներգրավված են ավանի եւ հարակից գյուղերի բնակիչներ, Ձորագէսում գործում է 8-ամյա դպրոց, իսկ Թումանյան կայարանում մնացել է մի փոքր ավտոբուսի ժողովուրդ, դպրոցն էլ մանկապարտեզի հետ դեռ սովետական տարիներից է վերացել:Հիշեցնենք, որ 2000թվականների սկզբին, կապի եւ տրանսպորտի նախկին նախարար Անդրանիկ Մանուկյանի պաշտոնավարման օրոք, ՀՀ կառամատույցների նորոգման ծրագիր էր պտտվում, բայց Ձորագէսի կառամատույցն այդպես էլ չնորոգվեց, եւ անտերության մատնվելով՝թալանվեց.անտեր ապրանքին ով՝ասես տիրություն կանի.ով՝ինչ հասցրեց՝քանդեց ու կերավ.եթե ,,վերեւներում,,ՀԲ-ի փողերը կարող են ,,ուտել,, ներքեւնե՞րն ինչու պիտի ,,ուտելուց,, ձեռնպահ մնան:Թե ով՝ինչքան ,,կերավ,, կառամատույցների նորոգման ՀԲ ծրագրից՝մի առանձին խնդիր է, բայց գոնե հիմա նորոգեն Ձորագէսի կառամատույցը, որ արդեն հիմնահատակ ավերված վիճակում է:Իսկ 90-ականներին ՝մինչեւ 2002-2003թվերը ոչ միայն կառամատույց էր գործում, այլեւ՝տոմս վաճառող կետ կար Ձորագէսում.երկաթուղու օտարերկրյա սեփականատերը՝Ռուսաստանից /այն ժամանակ Շայդուլինն էր / լուծարեց եւ կառամատույցը, եւ Գյումրի-Այրում գնացքը /ավելի ճիշտ՝մեկ գործարկում էին, մեկ՝հանում գործածությունից.ելնելով ,,նպատակահարմարությունից,, թե իբր այն շահագործելը ,,շահեկան չէ,,/, ու ,,ձորերի,, ժողովուրդը մնաց  մաշված ավտոճանապարհներն սպասարկող ,,Գազելների,, ու ,,Պազիկների,, հույսին:

Իսկ առայժմ Վանաձոր-Ալավերդի, Վանաձոր-Բագրատաշեն,Վանաձոր-Թումանյան քաղաք/Ձաղիձոր/,Վանաձոր-Նոյեմբերյան մեկնողներին խորհուրդ ենք տալիս յուր հետ վերցնել որեւէ  ,,օմուլետ,, ,,թալիսման,, կամ ,,աչքահուլունք,,՝փորձանքից պաշտպանելու նպատակով.ավտոբուսների վարորդները հենց այդպես էլ անում են, մեքենայի դիմապակու հայելուց ,,աչքահուլունք,, կախելով:Խեղճ վարորդներ,ինչեր են քաշել ու դեռ կքաշեն՝ասֆալտահան եղած, եզրաքարերը քայքայված  ճանապարհների ու անբարեկարգ թունելների պատճառով...Մի օր չեղավ, մի ավտոբուսի վարորդի մեդալ տան՝արիության մեդալ...

Իսկ Նոյեմբերյան-Վանաձոր ավտոբուսում գտնվող 80-ն անց ձեռնափայտով մի կնոջ, որին սկզբում թվում էր, թե խցանումները կապված են ինչ-որ հուղարկավորւթյան հետ, ավելի շատ զարմացրել էր այն, որ ավտոմեքենաների ղեկին կանայք էլ կան.խեղճ կինը ո՞ր թվերի մեջ էր մնացել, որ չգիտեր էլ, որ Հայաստանում կանայք վաղու՜ց  հմտացել են վարորդական գործում: 

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

Վանաձոր-Ձորագետավան-Վանաձոր

среда, 8 июня 2016 г.

Հայտարարություն՝ հանուն ժողովրդավարության եւ համացանցային մամուլի զարգացման

Կհամագործակցեմ այն կուսակցության, կազմակերպության կամ հիմնադրամի հետ, ով կաջակցի համացանցային ազատ գործունեությունս՝առանց գրաքննական պայմանների, ի շահ ժողովրդավարության եւ ազատ, այլընտրանքային մամուլի զարգացման, ինչպես նաեւ կֆինանսավորի ավելի քան 70 բանաստեղծություններիս գրքի տպագրումը:Նշեմ, որ 2010թվից սկսած՝հանդես եմ գալիս որպես ազատ լրագրող, 2011թվից՝բլոգեր.իմ անձնական միջոցներով ստեղծել եմ AZAT ANKAKH տեղեկատվական-վերլուծական, իրավապաշտպան բլոգը, 2013թ.՝,,Լրագրողական նոթեր,, եւ 2016թ.՝,,Պատմաքաղաքական,, բլոգները:

AZAT ANKAKH-շուրջ 400նյութերից /որոնցից մի քանիսը իմ ֆեյսբուքյան հոդվածներն արտատպած կայքերից են/ ավելի քան 60-ը, եւ ֆեյսբուքային ավելի քան 400 նյութերից /նոթագրություններն ու հոդվածի կարգավիճակով ստատուսները ներառյալ/ ավելի քան 100-ը արտատպվել են այլ կայքերում՝առավել մեծ տարածականություն ձեռք բերելով եւ նպաստելով հասարակական հնչեղություն պահանջող խնդիրների վերհանմանը՝առավել մեծ շառավղով:2 տարի առաջ AZAT ANKAKH-ը  բացառապես հասարակական կարգով համագործակցեց մի խնդրի առթիվ՝Օմբուդսմենի գրասենյակի հետ, AZAT ANKAKH-ի հրապարակումներին եղել են արձագանքներ՝ՏԻՄ կառույցներից, եւ որոշակի խնդիրներ՝բլոգում բարձրացված կարգավորվել են: 

2014թվի դեկտեմբերից՝բլոգային եւ ֆեյսբուքային հոդվածներիս զուգահեռ՝միաժամանակ գրում եմ բանաստեղծություններ /ներքաղաքական, սոցիալական, ներանձնական, հայրենասիրական.lragrakan.blogspot.com  ,,Ես եւ իմ պոեզիան,, 2014թ.դեկտեմբեր/:Համացանցային գործունեությունս իրականացնում եմ իմ անձնական միջոցների, ինչպես նաեւ՝ժողովրդավարությունը կարեւորող համախոհ-բարեկամների աջակցությամբ, քանի որ, ցավոք, մեր երկրում դրամաշնորհային ծրագրերը, չգիտես ինչու, շրջանցում են համացանցային քաղաքացիական նախաձեռնություններն ու տեղեկատվական-վերլուծական բլոգներին. թեպետ, քանիցս հարց եմ բարձրացրել, որ այն բլոգները, որոնք ապացուցել են իրենց նպատակայնությունը, տեղին կլիներ ֆինանսավորել պետբյուջեից.այնպես, ինչպես  հ/կ-ներին են ֆինանսավորում.թեպետ՝դրանց մի մասը պարզապես ,,թղթի վրա,, են  եւ պարզապես գումարներ են փոշիացնում:Ըստ այդմ՝համացանցային մամուլը բաժանվել է առավելապես պատվեր կատարողների զանազան խմբակների՝առավելապես զազրախոսությամբ եւ պիտակավորումներով համեմված գրառումներով:Լրագրողների մի մասն  իշխանության պատվերն է կատարում, մի մասն՝ընդդիմության, երրրորդները մի կերպ գլուխները պահում են՝ոնց պատահի՝ազատ, անկախ ու ,,անտեր,, կարգավիճակում.եվ սա՝այն դեպքում, երբ երկիրը հեղեված է զանազան դրամաշնորհային ծրագրերով՝,,ժողովրդավարության զարգացմանն,, ուղղված, որոնք տնօրինվում են ,,վերին,, կառույցների կողմից՝ըստ հայեցողության ու նախընտրած շրջապատի:

ֆեյսբուքում ստեղծել եմ 5 խումբ /,,Սփյուռքահայեր,,  ,,Հայկական պետություն,,   ,,Մարդ եւ օրենք,,   ,,Գրական աշխարհ,,   ,,Ձորագէս,, /:Միաժամանակ հանդիսանում եմ ,,Իրական Հայաստան,, խմբի 2 ադմիններից մեկը:Միաժամանակ ունեմ էջեր՝,,Թվիթեր,,   ,,Մայլ-ռու,,  ,,Օդնօկլասնիկի,, ,,Վկոնտակտե-ռու,,   ,,Գուգլ-պլյուս,, ,,Լինկեդին,,ցանցերում:

Համացանցային 5 տարվա ,,հոբելյանական,, գործունեությանս մի գլխավոր խոչընդոտ էլ, ցավոք, տնային պայմաններում համակարգչի բացակայությունն է, որի պայմաններում ստիպված եմ օգտվել ինտերնետ-ակումբների վճարովի ծառայություններից / թեպետ՝նյութերս ինքս եմ հավաքում, ինքս էլ տարածում՝աշխատելով տեղավորվելով որոշակի ժամանակահատվածում /:

ԳԱՅԱՆԵ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ, Վանաձոր

1995թվից՝լրագրող, թղթակցել եմ հանրապետական ու վանաձորյան մի շարք թերթերի,կայքերի,ամսագրերի ու տեղեկագրերի, իրավապաշտպան հանդեսների

2010թվից՝անկախ լրագրող

2011թվից՝լրագրող-բլոգեր

www.azatankakh.blogspot.com

www.lragrakan.blogspot.com

www.patmacan.blogspot.com


e-mail gayane1960@gmail.com
gayanehovsepyan91@gmail.com
gayanehovsepyan6@gmail.com